II SA/Ol 949/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.K. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.K. na postanowienie Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej postanawia odmówić ustanowienia dla skarżącego adwokata. A.K. zwrócił się o ustanowienie adwokata do reprezentowania go w postępowaniu kasacyjnym, stwierdzając, iż nie jest w stanie pokryć kosztu takiej usługi "bez jakiegokolwiek uszczerbku w swoim utrzymaniu i bycie" (analogicznie w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 72/13). Z informacji zawartych we wniosku wynika, iż skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada majątku, w tym "znacznych oszczędności", a jego miesięczny dochód, uzyskiwany ze stosunku pracy, wynosi 2425,28 zł brutto (1710,42 zł netto). Miesięczne wydatki na wynajęcie "lokum" wynoszą 400 zł, czesne uczelniane - 340 zł, przejazdy - 140 zł, obiady w stołówkach - 420 zł (skarżący nie ma warunków do ich samodzielnego przygotowania), śniadania i kolacje - 280 zł, telefon - 70 zł, środki czystości - 20 zł, kontakty z rodziną, w tym dojazdy do niej - 20 zł. Skarżący nadmienił, iż wyszczególnione wydatki - w sumie 1690 zł - są stałe i niezbędne, a "zdarzają się też i nieplanowane wydatki", związane z nauką, ubiorem, czy stanem zdrowia, "co zakłóca równowagę budżetową". Biorąc pod uwagę przedstawione informacje uznano, iż zgłoszony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późniejszymi zmianami; w skrócie: p.p.s.a.), do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych (w niniejszej sprawie wynika ono z art. 239 pkt 1 lit. f p.p.s.a.), w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu nie można utożsamiać pogorszenia sytuacji materialnej wskutek konieczności poniesienia wydatków związanych z postępowaniem sądowym. W przepisie 246 § 1 pkt 2 chodzi bowiem o sytuację, w której posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie tych wydatków spowoduje zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie będzie ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Stąd też, zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą, udzielenie prawa pomocy powinno mieć miejsce tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Ma ono więc służyć najuboższym, to jest podmiotom, dla których konieczność ponoszenia kosztów związanych postępowaniem sądowym oznaczałaby faktyczne ograniczenie lub pozbawienie prawa do sądu. Zdaniem referendarza, dane przedstawione przez skarżącego nie przekonują, by znajdował się on w szczególnej sytuacji ekonomicznej. Za sprawą uzyskiwania stałego dochodu w wysokości 1710,42 zł netto miesięcznie, przy jednoczesnym braku konieczności ponoszenia nadzwyczajnych wydatków, posiada on obiektywnie rozumianą zdolność pozyskania potrzebnych środków finansowych na rynku produktów kredytowych. Należy zwrócić uwagę, iż koszt sporządzenia skargi kasacyjnej przez przeciętnego profesjonalnego pełnomocnika (pozostałych czynności procesowych strona może dokonywać samodzielnie) nie jest w obecnych warunkach zbyt wysoki (tak Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 2 października 2012 r., sygn. akt I OZ 731/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponieważ jest on ustalany między stronami, w zależności od stopnia trudności sprawy, można jedynie posiłkowo wskazać, iż wynagrodzenie adwokata, który zostałby w niniejszej sprawie wyznaczony na zasadzie prawa pomocy, byłoby przyznawane według zasad określonych rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Zgodnie z § 19 tego rozporządzenia, koszty te obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150 % stawek minimalnych. Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 2 lit. b ww. rozporządzenia, stawka minimalna za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej przez adwokata, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji, wynosi 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1. W niniejszej sprawie, z uwagi na jej przedmiot, zastosowanie miałby stawka minimalna określona w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c ww. rozporządzenia, wynosząca 240 zł. Przyznawana opłata byłaby podwyższona o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tych opłatach (§ 2 ust. 3 ww. rozporządzenia). Cenę sporządzenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie szacować więc można na ok. 220 zł. Uznając zatem, iż skarżący nie wykazał, że w sprawie spełniona została przesłanka, uzasadniająca ustanowienie dla niego adwokata, orzeczono jak w sentencji, czyniąc to w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.