II SA/Ol 950/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprzeciwu r. pr. L. K. od postanowienia Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Ol 950/16 w przedmiocie odmowy przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie WSA/post.1 - sentencja postanowienia Postanowieniem z 17 kwietnia 2018 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił r. pr. L. K. przyznania wynagrodzenia za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia zażaleń na postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 16 listopada 2017 r., 9 stycznia 2018 r., 21 lutego 2018 r. i 4 kwietnia 2018 r. oraz zwrotu wydatków. Od powyższego rozstrzygnięcia sprzeciw wywiódł r. pr. L. K., który w piśmie z 15 maja 2018 r. stwierdzał, iż wnosi sprzeciw od ww. postanowienia Referendarza sądowego, zaskarżając je w całości. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, w orzecznictwie i doktrynie istnieje utrwalony pogląd, zgodnie z którym pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej. Pomoc prawna powinna przybrać wymiar realny, a ciężar wykazania, że została faktycznie udzielona stronie spoczywa na pełnomocniku (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, i z 18 października 2007 r., sygn. akt II FZ 515/07, orzeczenia.nsa.gov.pl; S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, Warszawa 2007, s. 316-317). Jak wskazano dalej celem pomocy prawnej udzielanej po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie jest - zależnie od okoliczności sprawy - podjęcie czynności umożliwiających wywiedzenie skargi kasacyjnej/zażalenia lub wyrażenie opinii o braku podstaw do wniesienia odpowiedniego środka odwoławczego. W niniejszej sprawie wyznaczony radca prawny wydał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, w związku ze sporządzeniem której, na mocy postanowienia z dnia 9 maja 2017 r. przyznano mu wynagrodzenie oraz orzeczono w kwestii zwrotu wydatków. W takiej sytuacji podejmowanie kolejnych działań, polegających na wydawaniu opinii stwierdzających oczywistą bezpodstawność kwestionowania postanowień o charakterze czysto procesowym i związanych z podejmowanymi przez stronę próbami kwestionowania ww. opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, nie może być zaliczone do czynności stanowiących faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej, skoro nie mogły one przybliżyć jej do celu w postaci zmiany wydanego w sprawie wyroku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd rozpatrując sprzeciw wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W ocenie Sądu sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie, w przedmiocie przyznawania kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wydane zostało w oparciu o art. 250 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wyznaczony radca prawny otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności radców prawnych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Jak słusznie wskazano w jego motywach, pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie jedynie w związku z faktycznym (rzeczywistym) udzieleniem stronie pomocy prawnej, zaś celem pomocy prawnej udzielanej po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie jest - zależnie od okoliczności sprawy - podjęcie czynności umożliwiających wywiedzenie skargi kasacyjnej/zażalenia lub wyrażenie opinii o braku podstaw do wniesienia odpowiedniego środka odwoławczego. Pogląd ten zasługuje na pełna akceptację. W realiach niniejszej sprawy, pełnomocnik wydał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, w związku z którą postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r. przyznano mu wynagrodzenie oraz orzeczono w kwestii zwrotu wydatków. Podjęte następnie przez pełnomocnika czynności polegające na wydawaniu opinii stwierdzających oczywistą bezpodstawność, środków zaskarżenia wnoszonych od rozstrzygnięć o charakterze czysto procesowym i związanych z zamiarem kwestionowania opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, uznać należy za czynności funkcjonalnie powiązane z wydaną wcześniej opinią. Podzielając stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, zgodnie z którym czynności tych nie sposób zaliczyć, do działań stanowiących faktyczne udzielenie stronie skarżącej pomocy prawnej, skoro nie mogą one przybliżyć jej do celu w postaci zmiany wydanego w sprawie wyroku, wskazać należy również na ich związek z wydaną wcześniej opinią. Kwestia wynagrodzenia nieopłaconej pomocy związanej z przygotowaniem opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została natomiast rozstrzygnięta postanowieniem z dnia 9 maja 2017 r. Przyznane wówczas wynagrodzenie ma charakter ryczałtowy i obejmuje całość działań związanych z oceną możliwości wniesienia skargi kasacyjnej. Tym samym podejmowane później czynności, związane z rozstrzygnięciami czysto procesowymi, związanymi funkcjonalnie z wydaną wcześniej opinią nie powinny stanowić podstawy do przyznania odrębnego wynagrodzenia. Czynności te pozostawały bowiem w funkcjonalnym i merytorycznym związku z wydaną wcześniej opinią i traktowane mogą być jako kontynuacja lub uzupełnienie działań pełnomocnika związanych z oceną możliwości wniesienia środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Wobec powyższego charakter tych czynności nie uzasadnia przyznania w związku z ich podjęciem wynagrodzenia oraz zwrotu wydatków. Na marginesie, dodać należy, że lakoniczna treść opinii objętych wnioskiem pełnomocnika wskazuje, iż miały one charakter głównie formalny. Mogą być zatem ocenione jako integralna część czynności dotyczących oceny możliwości skorzystania przez stronę z środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Wobec tego Sąd, na podstawie art. 260 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.