II SA/Ol 959/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędzia WSA Adam Matuszak Protokolant Ewa Kłos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2009 roku sprawy ze skargi D.S. na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie anulowania czynności materialno – technicznej zameldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na rzecz radcy prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem zwrotu kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Decyzją z dnia "[...]" wydaną przez Prezydenta Miasta E. orzeczono o anulowaniu czynności materialno–technicznej zameldowania na pobyt stały D. S. w lokalu mieszkalnym położonym przy ul. "[...]" w E. W uzasadnieniu podano, iż D.S. został zameldowany na pobyt stały w przedmiotowym lokalu w dniu "[...]" przez A. S., która była najemcą lokalu. Z ustaleń organu wynika, iż w tym czasie przebywał on w zakładzie karnym. Wskazano, iż na druku zameldowania A. S. zaznaczyła, iż syn przebywa w zakładzie karnym. Podniesiono, iż zgodnie z art. 10 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych do dokonania zameldowania na pobyt stały konieczne jest zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod wskazanym adresem z zamiarem stałego w nim przebywania. W związku z tym w ocenie organu dokonano czynności materialno-technicznej na podstawie niezgodnych z rzeczywistością danych, jak również wbrew przesłance przebywania w lokalu z zamiarem stałego pobytu danej osoby. Zameldowanie ma zaś odzwierciedlać urzędową ewidencję faktycznego pobytu danej osoby. Skoro D. S. potwierdził, iż w dacie dokonania zameldowania nie zamieszkiwał pod wskazanym adresem, to skutkuje to anulowaniem zameldowania. Nie zostały bowiem spełnione warunki określone w art. 6 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Ponadto wskazano, iż wprawdzie przedmiotem prowadzonego postępowania nie jest badanie, czy w okresie późniejszym D. S. zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, jednak stwierdzono iż co do tego faktu nasuwają się wątpliwości. Z zeznań świadków wynika, iż nie znają D. S., a jedynie A. S. która zamieszkiwała w lokalu z mężczyzną. Z informacji uzyskanych z Krajowego Rejestru Karnego wynika, iż D. S. przebywał w zakładzie karnym, więc nie mógł jednocześnie przebywać w przedmiotowym lokalu. W ocenie organu bez znaczenia są okoliczności zamieszkiwania strony w przedmiotowym lokalu kilka miesięcy po zameldowaniu. Podniesiono także, iż nie są wiarygodne zeznania matki D. S. co do jego zamieszkiwania w lokalu w dacie zameldowania, gdyż przeczy temu zapis na druku zgłoszenia pobytu stałego jak również oświadczenia samej strony. Biorąc powyższe pod uwagę organ uznał, iż wadliwą czynność materialno – techniczną dotyczącą zameldowania D. S. w lokalu mieszkalnym położonym przy ulicy "[...]" w E. należy uchylić. Odwołanie od powyższej decyzji złożył D. S. W uzasadnieniu podał, iż został zameldowany w przedmiotowym lokalu mieszkalnym w dniu "[...]" przez swoją matkę, A.S. On sam przebywał w tym czasie w Zakładzie Karnym, po opuszczeniu którego we wrześniu 2005r. udał się od razu do mieszkania przy ulicy "[...]" w E., gdzie zamieszkiwał do września 2006r., kiedy to został ponownie aresztowany. Dodał, iż przesłuchani w toku postępowania świadkowie mogą nie być w stanie zidentyfikować go z imienia i nazwiska, bowiem nie utrzymywał z nimi kontaktów. Nadmienił również, iż po opuszczeniu zakładu karnego we wrześniu 2005r. pozostawał pod nadzorem kuratora, który co miesiąc przychodził do mieszkania w celu przeprowadzenia kontroli. Zdaniem D. S. jego zameldowanie w przedmiotowym mieszkaniu jest zgodne z przepisami art. 6 ust.1 oraz art. 10 ust.1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jak również nie ma żadnych wątpliwości, że dokonanie anulowania jego zameldowania nie jest zgodne z art. 21 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego. W związku z powyższym D. S. wniósł o przywrócenie meldunku na pobyt stały pod wskazany adres. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu zaznaczono, że w obecnym stanie prawnym meldunek jest potwierdzeniem faktycznego pobytu w lokalu i służy wyłącznie celom ewidencyjnym. Z ustaleń organu I instancji wynika, że mimo przekazania przez A. S. informacji, iż jej syn, D.S. przebywa w zakładzie karnym, organ meldunkowy dokonał zameldowania wymienionego w przedmiotowym lokalu. Zeznania świadków przesłuchanych w toku postępowania potwierdzają jedynie fakt zamieszkiwania mężczyzny w wieku 30-35 lat, lecz żaden nie stwierdził jednoznacznie, że był to syn A.S. Nie ulega wątpliwości, iż z chwilą zameldowania D. S. nie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu, zaś jego pobyt w okresie od września 2005r. do września 2006r. jest sporny. Z okoliczności sprawy nie da się bowiem wywieść, czy w tym czasie pobyt D. S. był pobytem stałym związanym z koncentracją wszystkich spraw osobistych i majątkowych, czy też miejscem tymczasowych wizyt, zwłaszcza, iż we wrześniu 2006r. wymieniony ponownie trafił do zakładu karnego. W dacie zameldowania D.S. przebywał w zakładzie karnym, co świadczy o wadliwie dokonanej czynności zameldowania. Obecny stan sprawy wskazuje także, że skarżący nie przebywa w miejscu stałego zameldowania oraz że nie posiada obiektywnej możliwości ponownego w nim zamieszkania po opuszczeniu zakładu karnego, nawet pomimo deklarowanej woli. Ponadto ze znajdujących się w aktach sprawy pism D. S. trudno wywieść, które z podanych informacji oraz okoliczności sprawy są prawdziwe, jak również trudno dać wiarę składanym przez stronę postępowania wyjaśnieniom. D. S. nie wskazał dowodów, które świadczyłyby o jego rzeczywistym i trwałym zamieszkiwaniu w lokalu przy ulicy "[...]" w E. do czasu ponownego aresztowania w 2006r. Jednakże okoliczność ta nie jest istotna dla prowadzonego postępowania, bowiem organ meldunkowy wydając decyzję o anulowaniu materialno–technicznej czynności zameldowania opiera się na istniejącym w dacie wydania decyzji stanie faktycznym oraz istniejących w dniu zameldowania przesłankach. Organ uznał, iż w niniejszej sprawie bezsporne jest, że zgłoszone w dniu zameldowania dane były nieprawdziwe, a lokal przy ulicy "[...]" w E. nie stanowi miejsca zamieszkania D. S. oraz prawdopodobnie nigdy nie był miejscem jego zamieszkania. Czynność zameldowania była czynnością wadliwą i od samego początku fikcyjną. Miejsce pobytu osób winno być odnotowane w prowadzonych przez organy gminy zapisach ewidencji ludności i odzwierciedlać stan zgodny z rzeczywistym stanem faktycznym. W świetle powyższego, organ uznał, iż powołane przez skarżącego argumenty są bezzasadne i nie zasługują na uwzględnienie, wobec czego orzeczono jak w sentencji. Od powyższej decyzji wniósł skargę D. S. Podniósł, iż w jego ocenie wydana przez organ odwoławczy decyzja jest niesłuszna i krzywdząca dla niego. Skarżący zaznaczył, iż w momencie dokonywania czynności zameldowania jego matka, A.S. poinformowała urzędników, że aktualnie przebywa on w zakładzie karnym, jednak nie czyniono żadnych przeszkód w jego zameldowaniu. Jednakże od grudnia 2007r. starano się wymeldować go urzędowo. Początkowo zaproponowano, aby skarżący dobrowolnie wymeldował się z przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Skarżący wystosował stosowne pisma o pomoc do Rzecznika Praw Obywatelskich oraz Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, gdzie uzyskał informację, że jest ustawowo chroniony, zaś sam fakt pobytu w zakładzie karnym nie stanowi przesłanki do jego wymeldowania. Skarżący zaznaczył, iż sąsiedzi nie mogli często go widzieć, bowiem dużo czasu spędzał poza domem ze względu na charakter pracy jaką wykonywał, czyli handel. Wbrew temu, co twierdzi organ, nie wyjeżdżał zagranicę i miał stały kontakt z kuratorem, który regularnie odwiedzał go w mieszkaniu. Zaznaczył, iż gdyby organ poinformował jego matkę o tym, iż nie może zameldować go w mieszkaniu, w czasie gdy przebywa on w zakładzie karnym, A. S. wstrzymałaby się z zamianą mieszkań na okres 3 miesięcy, tj. do momentu wyjścia skarżącego na wolność. Podkreślił, iż gdyby udzielono stosownych informacji, sprawa meldunku zostałaby załatwiona prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami. W ocenie skarżącego organ wykorzystuje jego nieobecność, spowodowaną kolejnym aresztowaniem i odbywaniem kary pozbawienia wolności, aby w bezprawny sposób odebrać mu mieszkanie. Gdyby zostali z matką poinformowani wcześniej o całej sytuacji i prawidłowym sposobie załatwienia przemeldowania nie znalazłby się w tak niekorzystnej sytuacji i nie musiałby ponosić konsekwencji za pomyłkę urzędnika. W piśmie z dnia 19 listopada 2008r. skarżący dodatkowo podał, iż mieszkanie jest cały czas regularnie opłacane, jak również istniejące zadłużenie zostało prawie w całości spłacone. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Wskazano, iż organ orzeka o stanie faktycznym sprawy istniejącym w dniu wydania decyzji, zaś deklaracje i oświadczenia strony dotyczące powrotu do mieszkania nie mają większego znaczenia, gdyż trudno uznać, że zostaną one urzeczywistnione. Zebrany w sprawie materiał dowodowy bezspornie dowodzi, iż D. S. nigdy trwale nie zamieszkał pod wskazanym adresem. Zameldowanie nastąpiło zatem w sposób nieprawidłowy i od samego początku było czynnością fikcyjną, gdyż zgłoszone w dniu zameldowania dane były nieprawdziwe. Obecnie nie ma też obiektywnej możliwości zamieszkania przez D.S. w przedmiotowym lokalu, gdyż głównym jego najemcą była matka skarżącego, A. S., z którą Zarząd Budynków Komunalnych Urzędu Miejskiego w E. rozwiązał umowę najmu lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję bądź postanowienie Sąd dokonuje oceny, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, jeżeli mogło mieć to wpływ na treść rozstrzygnięcia. W niniejsze sprawie Sąd dopatrzył się naruszenia przepisów prawa, które mogło mieć na wpływ na treść rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie orzeczono o anulowaniu czynności materialno-technicznej polegającej na zameldowaniu, uznając iż skoro skarżący w dacie dokonania zameldowania nie przebywał w przedmiotowym lokalu, to nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 6 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2006r. Nr 139 poz. 993 ze zm.). Rzeczywiście co do zasady zameldowanie jest potwierdzeniem faktycznego miejsca pobytu osoby zameldowanej. W niniejszej sprawie należy jednak mieć na względzie okoliczności, w jakich nastąpiło zameldowanie, co może mieć wpływ na ocenę zasadności orzeczenia o anulowaniu czynności zameldowania. Wskazać należy, iż bezsporną jest okoliczność, iż w dacie zameldowania skarżącego w przedmiotowym lokalu przebywał on w zakładzie karnym, a zatem nie posiadał żadnego miejsca stałego pobytu. Jeżeli jednak prawdziwe jest twierdzenie skarżącego, iż bezpośrednio po wyjściu w zakładu karnego faktycznie zamieszkał w przedmiotowym lokalu z zamiarem stałego pobytu, to należałoby uznać, iż wadliwa czynność zameldowania została sanowana. Skoro bowiem jak podają organy – gdyż dokumentu tego brak w aktach sprawy – na druku zgłoszenia stałego pobytu matka skarżącego wskazała, iż przebywa on w zakładzie karnym, a mimo to w przedmiotowym lokalu został zameldowany bez poinformowania o konieczności zamieszkiwania w lokalu w dacie zameldowania, to nie skarżący nie może z tego tytułu ponosić konsekwencji. Z mocy art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego na organach administracji publicznej ciąży bowiem obowiązek czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości przepisów prawa. Jeśli zaś skarżący faktycznie zamieszkał w przedmiotowym lokalu bezpośrednio po wyjściu z zakładu karnego, to nie mógł dokonać kolejnego zameldowania w miejscu, w którym taki meldunek już posiadał. W związku z powyższym wbrew twierdzeniu organów istotne jest ustalenie, czy skarżący rzeczywiście bezpośrednio po wyjściu z zakładu karnego w 2005r. przebywał w przedmiotowym lokalu mieszkalnym z zamiarem stałego pobytu. W ocenie Sądu okoliczność ta nie została jednak dostatecznie wyjaśniona. Przede wszystkim wskazać należy, iż w swoim odwołaniu skarżący podał, iż w czasie zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu był pod kontrolą kuratora sądowego, a nawet podał dane osoby pełniącej tą funkcję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do kwestii tej w ogóle się nie odniósł. Przy czym w decyzji wskazano, iż wprawdzie późniejsze zamieszkanie i tak nie miałoby znaczenia dla orzeczenia o anulowaniu zameldowania, ale dokonano oceny zeznań świadków wskazując, iż fakt przebywania skarżącego w lokalu jest zdarzeniem spornym oraz że lokal ten prawdopodobnie nigdy nie był miejscem jego zamieszkania. Skoro jednak na okoliczność zamieszkiwania skarżącego w przedmiotowym lokalu nie zostały zgromadzone wszystkie dostępne dowody, to ocena tej okoliczności jest co najmniej przedwczesna. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien zatem przede wszystkim przesłuchać wskazanego przez skarżącego świadka, ewentualnie podjąć działania celem ustalenia, czy w związku z nadzorem kuratorskim nad skarżącym istnieje dokumentacja, na podstawie której można określić miejsce pobytu skarżącego po wyjściu z zakładu karnego w 2005r. Należy jednocześnie wyjaśnić, iż rozpoznając przedmiotową skargę Sąd dokonywał jedynie kontroli legalności orzeczenia o anulowaniu zameldowania. Natomiast poza zakresem kontroli sądowej pozostaje kwestia ewentualnych przesłanek do orzeczenia wymeldowaniu, w jakim to kierunku pierwotnie prowadzono postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie. Ponadto skarżącemu należy wyjaśnić, iż zameldowanie stanowi jedynie rejestrację stanu faktycznego i nie rodzi żadnych praw do lokalu. Zatem jego twierdzenia dotyczące spłaty zadłużenia czynszowego nie mają żadnego znaczenia dla podjęcia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) orzeczono jak w sentencji wyroku. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku. O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącego orzeczono zgodnie z art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.