II SA/Ol 96/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. i L. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie opłaty legalizacyjnej postanawia odmówić zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych. We wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, K. Z. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. i L. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem (skarżącym) i synem, który jest osobą bezrobotną. W rubryce nr 7.1. skarżąca wykazała dom o powierzchni ok. "[...]" oraz działkę zabudowaną o powierzchni "[...]", w rubryce nr 10 – dochody własny i męża z tytułu rent w łącznej kwocie "[...]", natomiast w rubrykach nr 5 i 11 – ponoszone wydatki (wyżywienie, prąd, woda, opał, leki, dojazdy do lekarzy i na badania lekarskie, podatki) i ich wysokość oraz dodała, iż renty, z których utrzymują się obecnie, muszą wystarczyć im na pokrycie niezbędnych opłat związanych z utrzymaniem rodziny i mieszkania. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącej i osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez nią oświadczenia, skarżąca wezwana została do przedłożenia, w wyznaczonym terminie, dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do wykazanej we wniosku działki) i finansowej (w zakresie dotyczącym wysokości dochodów skarżącej i jej męża, ponoszonych przez rodzinę wydatków, ewentualnego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny, aktywności zawodowej syna, a także wyciągów z rachunków bankowych skarżącej i osób, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z okresu ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku braku posiadania przez jakiegokolwiek członka rodziny rachunków bankowych – pisemnego oświadczenia o braku posiadania przez daną osobę jakichkolwiek rachunków bankowych). W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie, skarżąca przedłożyła pismo procesowe, podpisane przez nią i skarżącego, do którego w związku z jego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie skierowane zostało również wezwanie o treści analogicznej do treści wezwania skarżącej. W piśmie tym skarżący potwierdzili, iż wnoszą o zwolnienie od kosztów sądowych w całości, wskazali sposób zabudowy wykazanej we wniosku działki, podnieśli, iż przedkładają: "wszelkie posiadane dokumenty" potwierdzające wysokość ponoszonych przez niech wydatków ("innych nie zgromadziliśmy"), "decyzje na dowód wysokości świadczeń rentowych", zaświadczenie ośrodka pomocy społecznej "w zakresie świadczeń, które otrzymaliśmy", zaświadczenie z urzędu pracy o statusie syna i jego PIT-11 "za okres 2012-2013". Skarżący oświadczyli jednocześnie, iż w okresie tym syn nie pracował dorywczo. Oświadczyli również, iż nie posiadają jakichkolwiek rachunków bankowych. Do przedmiotowego pisma załączone zostały kserokopie: mapy z oznaczeniem działki skarżących, dokumentów wskazujących wysokość wydatków na podatek, opał, wodę, energię, wywóz śmieci i telewizję, odcinków pocztowych rent, z których wynika, że dochody wykazane w rubryce nr 10 stanowią dochody netto, orzeczeń o stopniu niepełnosprawności ("[...]"), zaświadczenia z urzędu pracy, potwierdzającego, że syn skarżących jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (od "[...]") i jego PIT-11 za 2012 r. (bez podpisu w rubryce nr 84) oraz zaświadczenie kierownika ośrodka pomocy społecznej o pobieranych w przeszłości przez skarżących zasiłkach "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Składając formularz wniosku, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżąca nie przedłożyła dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w żądanym zakresie, nie wyjaśniła również przyczyn niezastosowania się w pełni do przedmiotowego wezwania. Wskazać należy, iż skarżąca nie przedłożyła dodatkowych oświadczeń wyjaśniających jednoznacznie, czy w latach 2012-2013 ona i osoby, z którymi pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym korzystali i/lub korzystają nadal ze świadczeń z pomocy społecznej lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje, osoby trzecie lub członków rodziny oraz, czy w okresie tym syn skarżącej osiągnął jakikolwiek dochód o charakterze stałym lub okresowym, a jeśli tak – to kiedy, w jakiej wysokości i z jakiego tytułu. Złożone w tym przedmiocie dokumenty źródłowe nie zawierają wyczerpujących informacji w żądanym zakresie i nie pozwalają tym samym dokonać pełnej oceny zmieniającej się w czasie sytuacji finansowej rodziny skarżącej, w tym także pod kątem potencjalnych możliwości zdobycia przez nią środków pieniężnych na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym. Skarżąca nie przedłożyła ponadto ani wyciągów z rachunków bankowych syna z okresu ostatnich trzech miesięcy ani oświadczenia o nieposiadaniu przez niego jakichkolwiek rachunków bankowych. W odpowiedzi na wezwanie w tym zakresie, skarżący, w podpisanym wspólnie piśmie procesowym, oświadczając, iż nie posiadają jakichkolwiek rachunków bankowych, nie odnieśli się w ogóle do kwestii rachunków bankowych syna. To, że skarżąca, mimo wezwania, nie przedkłada ani oświadczenia o nieposiadaniu przez syna jakichkolwiek rachunków bankowych ani wyciągów z posiadanych przez niego rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn tego stanu rzeczy, uniemożliwia natomiast ocenę rzeczywistych zdolności płatniczych jej rodziny. W tych okolicznościach nie można stwierdzić w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżąca spełnia przesłankę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Brak przedłożenia przedmiotowych wyciągów nie pozwala bowiem przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że syn skarżącej nie posiada na rachunku bankowym środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla 3-osobowej rodziny. Nieujawnienie przez skarżącą, pomimo wezwania, sytuacji materialnej rodziny w pełnym zakresie uniemożliwia tym samym podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do stron, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że nie posiadają żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla nich obiektywnie niemożliwe, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżąca nie uczyniła. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.