II SA/Ol 963/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie wynagrodzenia za usunięcie i parkowanie pojazdów I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącego M. A. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Po otrzymaniu wniosku M.A. "[...]" w sprawie przyznania wynagrodzenia za usunięcie (holowanie) pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 130a ustawy z dnia Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz.U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.), Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. postanowieniem z dnia 8 czerwca 2011 r. umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., w zw. z art. 17 § 1 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) – zwanej dalej u.p.e.a. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w złożonym wniosku strona wniosła o zmianę w trybie art. 155 k.p.a. postanowień lub ich wydanie w sprawach, w których nie zostały wydane, oraz o przyznanie wynagrodzenia za usunięcie z drogi i parkowanie samochodów wymienionych w załączniku do wniosku. Jednakże w odniesieniu do wskazanych przez stronę pojazdów nie zostały wydane postanowienia w trybie art. 102 § 2 u.p.e.a. w sprawie zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. W tej sytuacji żądanie zmiany lub uchylenia postanowień w zakresie przyznania wynagrodzenia w trybie art. 155 k.p.a. było bezprzedmiotowe. Po wniesieniu zażalenia przez M.A., postanowieniem z dnia 28 lipca 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w O., na podstawie art. 134 i 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Zdaniem organu, zażalenie zostało wniesione z uchybieniem siedmiodniowego terminu, wskazanego w przepisie art. 17 § 1 zd. 2 u.p.e.a. Termin ten rozpoczął swój bieg 14 czerwca 2011 r. i upłynął 20 czerwca 2011 r. Natomiast zażalenie zostało nadane w urzędzie pocztowym dopiero w dniu 21 czerwca 2011 r. Po wniesieniu skargi przez M.A. na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Dyrektor Izby Skarbowej w O. postanowieniem z dnia 29 września 2011 r., nr "[...]" uchylił w trybie autokontroli postanowienie własne z dnia 28 lipca 2011 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia i orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 8 czerwca 2011 r. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., oraz art. 138 § 2 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wniesiona skarga została uwzględniona w całości i w związku z tym postanowienie z dnia 28 lipca 2011 r. stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia zażalenia podlega uchyleniu i zostaje zastąpione rozstrzygnięciem o charakterze merytorycznym. Dyrektor Izby Skarbowej za prawidłowe uznał rozstrzygnięcie organu I instancji w zakresie żądania strony zmiany wydanych postanowień w trybie przepisu art. 155 k.p.a. Odnośnie wskazanych przez stronę pojazdów nie zostały wydane postanowienia, w oparciu o przepis art. 102 § 2 u.p.e.a., dotyczące zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór. Brak było zatem przedmiotu postępowania. Na mocy art. 155 k.p.a. może bowiem zostać zmieniona wyłącznie istniejąca decyzja (postanowienie). Jednocześnie organ II instancji wskazał, że żądanie strony w części dotyczącej przyznania należności za usunięcie pojazdów na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym powinno być przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. jako organu właściwego rzeczowo. Na powyższe postanowienie M.A. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jego uchylenia oraz postanowienia organu I instancji z dnia 8 czerwca 2011 r. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: - art. 77 § 1 k.p.a. w wyniku nierzetelnego przeprowadzenia postępowania dowodowego w zakresie ustalenia istnienia przedmiotu postępowania; - art. 7, 8 i 9 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej, a także zasady zaufania oraz niezwrócenie się do strony o sprecyzowanie żądań zawartych w złożonym wniosku; - art. 105 k.p.a. § 1 k.p.a. poprzez bezpodstawne umorzenie postępowania, w sytuacji gdy przedmiot sprawy istniał i został określony przez stronę we wniosku; - art. 138 § 2 k.p.a. w związku z nieprzekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji, mimo że rozstrzygnięcie organu I instancji zostalo wydane z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie; - art. 102 § 2 u.p.e.a. oraz art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 180 i 181 k.c. poprzez odmowę przyznania wynagrodzenia za dozór pojazdów w prawidłowej wysokości. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że na podstawie art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym wystąpił z wnioskiem o przyznanie wynagrodzenia za usunięcie pojazdów z drogi oraz wykonywanie dozoru nad pojazdami, jak również o zwrot kosztów związanych z wykonywaniem dozoru pojazdów przejętych na rzecz Skarbu Państwa. Skarżącemu przysługuje wynagrodzenie w związku z realizacją ciążących na nim obowiązków, bowiem był on wyznaczony do usuwania pojazdów, jak i do prowadzenia parkingu. Zdaniem skarżącego, organy niezasadnie uznały sprawę skarżącego za bezprzedmiotową i umorzyły postępowanie, bowiem art. 155 k.p.a. został powołany jedynie z ostrożności, a zamiarem było otrzymanie wynagrodzenia za wykonane usługi. Jeżeli organ miał wątpliwości co do treści żądania, to powinien był zwrócić się o doprecyzowanie wniosku. Ponadto skarżący podniósł, że organ II instancji nie był uprawniony do utrzymania w mocy postanowienia organu I instancji w sytuacji, gdy organ I instancji pozostawił zagadnienie bez rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Sąd, badając legalność zaskarżonego postanowienia w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie organ wydał zaskarżone postanowienie na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Regulacja ta ma umożliwić organowi administracyjnemu weryfikację własnego działania, bez konieczności rozpatrywania sprawy przez sąd administracyjny. Autokontrola prowadzi do szybszego załatwienia sprawy i to zgodnie z żądaniem skarżącego, a zatem służy realizacji zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a. (A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 141). Autokontrola stanowi również odstępstwo od zawartej w art. 110 k.p.a. zasady związania organu administracyjnego wydaną przez siebie decyzją od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia. Wyjątkowy charakter tego przepisu, a także fakt, że nie określa on, jakie uprawnienia do orzekania posiada organ w odniesieniu do własnej zaskarżonej decyzji (postanowienia) powoduje, iż nie powinien on być interpretowany rozszerzająco, a tym bardziej w sposób sprzeczny z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego. Orzeczenie wydane na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. powinno zatem rozstrzygać o zasadności bądź braku zasadności zaskarżonej decyzji (postanowienia). Skoro zaś organ administracji dokonuje autokontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia niejako w zastępstwie sądu administracyjnego, należy uznać, że jest on uprawniony i zarazem zobowiązany uczynić to w takim samym zakresie jak sąd administracyjny, a więc wyłącznie pod względem zgodności z prawem (T. Woś [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. T. Woś, Warszawa 2009, s. 326). Autokontrola ma zatem na celu ponowne zajęcie się daną sprawą i ponowne jej rozstrzygnięcie, tym razem w zgodzie z przepisami prawa. W rozpoznawanej sprawie w związku z zaskarżeniem do sądu postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia, Dyrektor Izby Skarbowej dokonał autokontroli, w wyniku której uchylił przedmiotowe postanowienie i jednocześnie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji wydane w sprawie wynagrodzenia za usuwanie i parkowanie pojazdów. Biorąc pod uwagę uprawnienia organu wynikające z art. 54 § 3 p.p.s.a. należy uznać, że organ wydał nieprawidłowe pod względem formalnym rozstrzygnięcie autokontrole, które z tej przyczyny nie mogło pozostać w obrocie prawnym. Organ dokonał autokontroli w sprawie, w której przed sądem miała być badana legalność postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Zatem uznając zasadność skargi organ był uprawniony jedynie do uchylenia postanowienia o uchybieniu terminu. Przedmiotem kontroli sądowej była bowiem jedynie kwestia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie, a nie sprawa dotycząca samego wynagrodzenia za usuwanie i parkowanie pojazdów. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 powołanej ustawy, a o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 152 ustawy.