II SA/Ol 964/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K.G. na postanowienie Wojewody "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie wymeldowania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Na etapie wniesienia skargi K.G. zwróciła się we wniosku z 28 listopada 2017 r. /k. 17-18/ o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (również w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 915/17). W uzasadnieniu stwierdziła, iż nie pracuje, jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna; nie jest w stanie pokryć kosztów sprawy. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącą pozostają dwie córki (19 i 5 l.). Rodzina nie posiada majątku. W rubryce przeznaczonej do wpisania dochodów członków gospodarstwa domowego wpisano: "M.G. i B.G. - zasiłki rodzinne - 573 zł", "K.G. - zasiłki GOPS - 550 zł", a w rubryce "Zobowiązania i stałe wydatki" - "400 zł - opłata za media". Celem wyeliminowania rozbieżności w zakresie informacji o dochodach i stałych wydatkach gospodarstwa domowego, istniejących między oświadczeniem skarżącej a oświadczeniami pozostającej z nią we wspólnym gospodarstwie domowym M.G., zawartymi we wnioskach z 14 grudnia 2017 r., złożonych w sprawach o sygn. akt II SA/Ol 965/17 i II SA/Ol 966/17 (rubryka "Dochody": "G.K. - staż - 964 zł, G.M. - zasiłek pielęgnacyjny - 153 zł"; rubryka "Zobowiązania i stałe wydatki": "400 zł czynsz, 150 zł energia"), wezwano skarżącą do doręczenia w terminie 7 dni kopii dowodów odbioru dochodów uzyskanych przez wszystkich członków gospodarstwa domowego w grudniu 2017 r. oraz dowodów uiszczenia w owym miesiącu wydatków związanych z mieszkaniem /k. 22/. W odpowiedzi skarżąca oświadczyła: "W miesiącu grudniu 2017 r. otrzymałam stypendium za staż w wysokości 964 zł. Nie posiadam potwierdzenia odbioru tejże kwoty. Jeśli chodzi o dowody uiszczenia opłat w grudniu 2017 r., to takowych nie posiadam, gdyż nie zbieram rachunków" /k. 25/. M.G. w odpowiedzi na analogiczne wezwania w jej sprawach stwierdziła: "nie posiadam żadnych dochodów. W miesiącu grudniu 2017 r. nie miałam żadnych dochodów i nie opłacałam sama rachunków" /k. 28/. Ze względu na fakt, iż wezwanie z 15 stycznia 2018 r. nie odniosło zamierzonego skutku, skarżącą wezwano wprost do wyjaśnienia rozbieżności w zakresie informacji o dochodach i stałych wydatkach gospodarstwa domowego, istniejących między jej oświadczeniem a oświadczeniami M.G. Dodatkowo poproszono o dokumenty, z których wynika wysokość środków, jakie wpłynęły do budżetu gospodarstwa domowego w styczniu 2018 r., oraz o wyciągi z wszelkich rachunków bankowych posiadanych przez skarżącą i M.G. - za grudzień 2017 r. i styczeń 2018 r. (zastrzeżono, iż przypadek nieposiadania konta należy potwierdzić oświadczeniem wskazującym osobę, której to dotyczy) /k. 30/. W odpowiedzi wpłynęło wspólne pismo ww. z 16 lutego 2018 r. o treści następującej: "Od 02.11.2017 r. ja, czyli K.G. otrzymuję stypendium w wysokości 997,40 zł miesięcznie i 553 zł zasiłków rodzinnych. M.G. otrzymuje 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego. Innych dochodów nie posiadamy. Z racji tego, że mieszkamy u znajomych, dokładamy się miesięcznie kwotą w wysokości około 400 zł miesięcznie, rachunków imiennych nie posiadamy" /k. 33/. Załączona została decyzja o przyznaniu skarżącej stypendium stażowego w wysokości 997,40 zł brutto/mies. od 2 listopada 2017 r. do 30 kwietnia 2018 r. /k. 34/. W tym stanie rzeczy stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., w skrócie: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym (obejmującym, zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a., zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika) - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z unormowania tego wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego otrzymanie. Powinna tym samym skrupulatnie wypełnić formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, przedłożyć żądane dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe (art. 255 p.p.s.a.), pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia. Skorzystanie z tego trybu w niniejszej sprawie uznano za celowe ze względu na rozbieżności w zakresie informacji o dochodach i stałych wydatkach gospodarstwa domowego, istniejące między oświadczeniem skarżącej a oświadczeniami jej córki. 28 listopada 2017 r. skarżąca oświadczyła bowiem, iż otrzymuje 550 zł zasiłków z GOPS, a jej córki - 573 zł zasiłków rodzinnych. Wydatki to 400 zł opłat za media. Z kolei M.G. oświadczyła 14 grudnia 2017 r., iż otrzymuje 153 zł zasiłku pielęgnacyjnego, a jej matka - 964 zł za staż. Wydatki to 400 zł czynszu i 150 zł za energię. Ponieważ zażądane w tej sytuacji dowody odbioru dochodów uzyskanych przez wszystkich domowników w grudniu 2017 r. i dowody uiszczenia w owym miesiącu wydatków związanych z mieszkaniem nie zostały dostarczone, co skarżąca usprawiedliwiła tym, iż nie posiada potwierdzenia odbioru stypendium i "nie zbiera(-) rachunków", poproszono w to miejsce o dokumenty, z których wynika wysokość środków wpływających do budżetu domowego, a dodatkowo o wyciągi z ewentualnie posiadanych rachunków bankowych (w przypadku nieposiadania konta - oświadczenie wskazujące osobę, której to dotyczy). Dokumenty te, za wyjątkiem decyzji o przyznaniu stypendium stażowego, nie zostały przedłożone w wyznaczonym terminie, mimo pouczenia, iż niezastosowanie się do wezwania może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zawartej w piśmie z 16 lutego 2018 r. frazy: "rachunków imiennych nie posiadamy" nie sposób odnosić do wyciągów z rachunków bankowych, skoro następuje po przecinku za stwierdzeniem: "mieszkamy u znajomych, dokładamy się miesięcznie kwotą w wysokości 400 zł". Informacja o nieopłacaniu osobiście rachunków mieszkaniowych zdaje się zaś stać w sprzeczności z wcześniejszym wyjaśnieniem przez skarżącą, że powodem niewykonania wezwania do przedłożenia dowodów ich uiszczenia jest to, iż "nie zbiera(-) rachunków". W przedstawionej sytuacji referendarz sądowy nie jest zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń. Konstrukcja przepisu art. 255 p.p.s.a. zakłada obowiązek współpracy wnioskodawcy z sądem. Winien on z należytą starannością wypełnić treść wezwania. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że niedopełnienie, nawet w części, obowiązków nałożonych w trybie wskazanego przepisu uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy. Stąd też orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie postanowień dotyczących prawa pomocy.