II SA/Ol 965/06

WyrokWSA w Olsztynie2007-03-21

Skład orzekający: Tadeusz Lipiński, Alicja Jaszczak-Sikora, Irena Szczepkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organizacja społeczna, dopuszczona do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony, może żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy), jeśli sama nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy?
Ratio decidendi
Organizacja społeczna, uczestnicząca w postępowaniu na prawach strony, nie może żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (brak udziału strony w postępowaniu bez jej winy), ponieważ przepis ten dotyczy wyłącznie strony postępowania, a nie podmiotu występującego na prawach strony. Wznowienie postępowania na tej podstawie może nastąpić tylko na żądanie strony, która może wykazać istnienie swojego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 k.p.a. Organizacja społeczna nie posiadała legitymacji procesowej do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy, gdyż jego przedmiot nie dotyczył jej celów statutowych ani interesu społecznego.
Stan faktyczny
Stowarzyszenie A, dopuszczone do postępowania o ustalenie warunków zabudowy na prawach strony, wniosło o wznowienie postępowania, twierdząc, że nie zostało zawiadomione o wydaniu postanowienia zobowiązującego inwestora do opracowania raportu oddziaływania na środowisko. Organy administracji odmówiły wznowienia, uznając, że organizacja społeczna nie jest stroną i nie może żądać wznowienia na tej podstawie. WSA uchylił postanowienia organów, uznając, że organizacja społeczna może żądać wznowienia, jeśli sama nie brała udziału w postępowaniu bez własnej winy. NSA uchylił wyrok WSA z powodu nieważności postępowania przed WSA (niezawiadomienie C S.A. o rozprawie). Po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA oddalił skargę Stowarzyszenia A, uznając, że organizacja społeczna nie mogła żądać wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., gdyż nie była stroną postępowania, a jej cele statutowe nie były związane z przedmiotem postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę Stowarzyszenia A.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Asesor WSA Irena Szczepkowska Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2007 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia A na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie opracowania raportu oddziaływania na środowisko – wznowienia postępowania - oddala skargę. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że w dniu 29 września 2003 r. Prezydent Miasta wszczął na wniosek B SA postępowanie o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie centrum handlu hurtowego wraz z infrastrukturą na działkach nr "[...]", "[...]" i "[...]" oraz częściowo na działkach nr "[...]" i "[...]" przy ul. "[...]" w "[...]". W ramach tego postępowania, w dniu "[...]" r. Dyrektor Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta, wydał postanowienie, którym na podstawie art. 51 i 52 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska i § 3 ust. 1 pkt 11 litera b i d rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 września 2002 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco wpływać na środowisko oraz szczegółowych kryteriów związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzania raportu o oddziaływaniach na środowisko, zobowiązał B SA do opracowania raportu oddziaływania na środowisko dla przedmiotowego zamierzenia budowlanego i określił jego zakres. Postanowienie to nie zostało doręczone pełnomocnikowi Stowarzyszenia A, które jako organizacja społeczna zostało dopuszczone przez Prezydenta Miasta, postanowieniem z dnia "[...]" r., do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla przedmiotowej inwestycji. W związku z tym w dniu 15 czerwca 2004 r. pełnomocnik w/w Stowarzyszenia wystąpił do organu I instancji z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego wymienionym postanowieniem z dnia "[...]" r., nakładającym na inwestora obowiązek sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko, podając, iż wskutek powyższego Stowarzyszenie pozbawione zostało możliwości udziału w postępowaniu i obrony swoich praw. W uzasadnieniu podał, iż zgodnie z art. 40 § 2 kpa pisma procesowe winny być kierowane do ustanowionego w tej sprawie pełnomocnika, a powinności tej organ nie dochował. Postanowieniem z dnia "[...]" r. Dyrektor Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta odmówił wznowienia tego postępowania. W motywach rozstrzygnięcia organ stwierdził, iż Stowarzyszenie uczestniczyło w postępowaniu na prawach strony, lecz jego stroną nie było, co oznacza, iż nie może skutecznie żądać wznowienia postępowania z powołaniem się na przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 kpa. W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik Stowarzyszenia wniósł o jego uchylenie i orzeczenie o istocie sprawy względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Podniósł, iż organizacja społeczna uczestnicząca w postępowaniu na prawach strony może korzystać z wszystkich uprawnień procesowych strony z wyłączeniem tych, które są przejawem dyspozycyjności, a zatem nie może żądać np. zawieszenia postępowania. Nie może także żądać wznowienia postępowania z tej przyczyny, że strona postępowania bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, jednakże z uwagi na cele statutowe organizacji społecznej może ona żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, że z własnej winy nie brała w nim udziału. W tej mierze pełnomocnik powołał się na poglądy doktryny oraz wyrok NSA z dnia 23 listopada 1999r. (NSA II SA/Kr 1191/99). Postanowieniem z dnia "[...]" r. nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ podał, iż stroną postępowania jest każdy podmiot wymieniony w art. 28 kpa z racji jego interesu prawnego lub obowiązku, ale nie jest nim podmiot, który wkracza do postępowania administracyjnego z uwagi na cel statutowy i interes publiczny. Podmiot na prawach strony jest uprawniony do podejmowania czynności procesowych, ale nie może dysponować prawami strony o charakterze materialnym, które są przedmiotem postępowania w sprawie innej osoby. Z tego też względu nie można rozporządzać prawami strony przez odniesienie do organizacji społecznej, występującej na prawach strony lub zabiegającej o taki status przepisu art. 145 § 1 pkt 4 kpa, bez pogwałcenia zasady dyspozycyjności. Wkracza się bowiem w sferę praw i obowiązków uregulowanych ostateczną decyzją administracyjną tylko z racji interesu publicznego, a przez to ogranicza zasadę dyspozycyjności. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, Stowarzyszenie A, reprezentowane przez radcę prawnego, wniosło o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucając naruszenie art. 147 kpa w związku z art. 31 § 3 kpa, poprzez uznanie, iż organizacji społecznej nie przysługuje uprawnienie do wniesienia podania o wznowienie postępowania. Pełnomocnik podniósł, iż zgodnie z art. 31 § 3 kpa każda organizacja społeczna, która została dopuszczona do udziału w danym postępowaniu administracyjnym, uczestniczy w nim na prawach strony. Wskazał, iż w doktrynie powszechny jest pogląd, że podmiot występujący w procesie na prawach strony jest w swoich uprawnieniach ograniczony w stosunku do wachlarza uprawnień przysługujących stronie postępowania. Ograniczenie to przejawia się tym, iż organizacja społeczna uczestnicząca w danym postępowaniu na prawach strony nie może ze skutkiem prawnym dokonywać tych czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu zasady dyspozycyjności. Zatem organizacja uczestnicząca w postępowaniu na prawach strony nie jest uprawniona do żądania zawieszenia postępowania i umorzenia postępowania, ponieważ w obu przypadkach nie może być uznana za stronę, na żądanie której postępowanie zostało wszczęte. Nie jest również uprawniona do żądania wznowienia postępowania z tej przyczyny, że strona postępowania (strona a nie uczestnik na prawach strony) bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 4). Jednakże, w ocenie pełnomocnika, mając na uwadze cele statutowe organizacji społecznej i reprezentowanie przez nią interesu społecznego, jest ona uprawniona do żądania wznowienia postępowania na tej podstawie, że sama nie brała w nim udziału bez własnej winy. Podał, iż stanowisko takie reprezentowane jest w doktrynie (Kodeks postępowania administracyjnego z komentarzem, M. Jaśkowska, A. Wróbel, Zakamycze 2000). Przytoczył również wyrok z dnia 23 listopada 1999 r. Naczelnego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w którym sąd stwierdził, iż uprawnienia wynikające z art. 145 § 1 pkt 4 kpa należy odnosić również do organizacji społecznych, które mają prawo do otrzymania zaskarżalnego postanowienia i wniesienia środka zaskarżenia. Radca prawny podkreślił, że w przedmiotowej sprawie organizacja społeczna, składając wniosek o wznowienie postępowania, uczyniła to w ramach przysługujących jej formalnych uprawnień procesowych, co więcej wniosek taki w żaden sposób nie ograniczył strony postępowania w przysługujących jej uprawnieniach co do kierowania przebiegiem toczącego się postępowania. Ponadto strona skarżąca zarzuciła zaskarżonemu postanowieniu naruszenie art. 7 kpa, poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia, pomimo nie wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności, w tym przez nie przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, którego celem byłoby ustalenie rzeczywistego statusu skarżącego w postępowaniu przed organem I instancji- Prezydentem Miasta oraz w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Z ostrożności procesowej skarżący zaznaczył, iż podanie o wznowienie postępowania oparł na przesłance braku zapewnienia mu udziału jako stronie w toczącym się postępowaniu, a takie określenie swojej pozycji w prowadzonym postępowaniu było zgodne ze stanowiskiem Prezydenta Miasta, który Stowarzyszenie A zaliczył jako stronę postępowania, a nie jako uczestnikach na prawach strony. Powyższe znajduje potwierdzenie w piśmie z dnia 17.06.2004 r. oraz w decyzji z dnia "[...]" r. Jeśli zatem podanie o wznowienie postępowania oparte zostało o przesłankę przewidzianą w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, tj. w złożonym wniosku wnioskodawca podniósł, iż przysługiwał mu przymiot strony w danym postępowaniu, lecz został w nim pominięty, to weryfikacja twierdzeń wnoszącego podanie powinna nastąpić w następnej fazie postępowania prowadzonej po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. Na tym etapie postępowania organ administracji może bowiem dopiero przeprowadzić merytoryczną ocenę materiału sprawy i dokonać weryfikacji twierdzeń wnoszącego podanie. Takie stanowisko znajduje potwierdzenie w linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego ( wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 października 1998, IV SA 116/98 LEX nr 43747). Z uwagi na powyższe strona skarżąca stwierdziła, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, abstrahując od kwestii uprawnień przysługujących uczestnikowi na prawach strony, jest błędna, nie uwzględnia bowiem faktu, iż skarżący wnosząc podanie o wznowienie uczynił to w ramach uprawnień przysługujących mu jako stronie a nie uczestnikowi postępowania. Wniesienie podania o wznowienie postępowania przez podmiot będący stroną lub podmiot, który uważa się za stronę skutkuje zatem tym, iż organ do którego wniesiono podanie był zobowiązany, po zbadaniu warunków formalnych złożonego podania, do wznowienia postępowania i dokonania merytorycznego rozstrzygnięcia co do podstaw wskazanych we wniesionym podaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo podniosło, iż wyrażone w postanowieniu stanowisko, że uczestnikowi na prawach strony nie przysługuje prawo domagania się wznowienia postępowania z przyczyny wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 kpa, jest zgodne z poglądem prezentowanym przez J. Borkowskiego w Komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego Warszawa 2004 r., wyd. 6 C.H. Beck, str. 262 i 654. Wyrokiem z dnia 11 maja 2005r. sygn. akt "[...]" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Sąd uznał, że organy administracji publicznej niezasadnie odmówiły wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem z dnia "[...]" r., opierając się jedynie na tym, że Stowarzyszeniu jako uczestnikowi takie uprawnienie nie przysługuje. Podniósł, iż niesporne w sprawie jest, iż skarżące Stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu na prawach strony jako organizacja społeczna, w związku z czym uczestniczy w tym postępowaniu na zasadach (w granicach) określonych w art. 31 § 3 kpa. Sąd zgodził się, iż status prawny uczestnika na prawach strony jest wyznaczony wyłącznie przez przysługujące stronie prawa procesowe, jednak uczestnik ten nie może ze skutkiem prawnym dokonywać czynności, które są przejawem obowiązywania w postępowaniu zasady dyspozycyjności. Z pewnością nie może więc żądać wznowienia postępowania z tej przyczyny, że strona postępowania (a nie uczestnik na prawach strony) bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Jednakże w ocenie Sądu uczestnik postępowania na prawach strony może żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, że sam nie brał w nim udziału bez własnej winy. Sąd wskazał, że pogląd taki prezentowany jest w komentarzu do art. 31 kpa przez M. Jaśkowską i A. Wróbla "Kodeks postępowania administracyjnego", Zakamycze 2000, teza 17. Komentatorzy ci w przeciwieństwie do B. Adamiak i J. Borkowskiego wyraźnie rozróżnili obie sytuacje, a więc kiedy strona nie bierze udziału w sprawie bez swej winy, a kiedy dotyczy to podmiotu działającego na prawach strony. Podniósł, iż stanowisko to znajduje też potwierdzenie w linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok. NSA z 23 listopada 1999r. sygn. akt II SA/Kr 1199, OSP 200/7-8/112). Sąd podkreślił, iż pogląd zaprezentowany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze godzi w istotę instytucji podmiotów na prawach strony i mógłby doprowadzić do świadomego i rodzącego negatywne skutki nie zawiadamiania uczestników na prawach strony o podjętych czynnościach i wydawania orzeczeń bez ich udziału, gdyby nie służyło im prawo żądania wznowienia postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła B S.A., reprezentowana przez radcę prawnego E. S., zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając: 1. obrazę przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa, polegającą na nieprawidłowej wykładni art. 145 § 1 pkt 4 kpa i przyjęcie, że przepis ten należy odnosić również do organizacji społecznych, uczestniczących w postępowaniu na prawach strony, a przez to uznanie, że organy administracji publicznej orzekające w obu instancjach naruszyły art. 145 § 1 pkt 4 kpa, a także z ostrożności procesowej: 2. obrazę przepisów postępowania przez zastosowanie w zaskarżonym wyroku art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa, zamiast art. 145 § 1 pkt 1 lit b ppsa. W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej radca prawny szczegółowo przedstawił poglądy doktryny, dotyczące sytuacji procesowej organizacji społecznej tak w zakresie dopuszczania jej do udziału w postępowaniu administracyjnym jak i praw do podejmowania określonych czynności, podnosząc w konkluzji, iż "Ani z treści § 1, ani z treści § 6 statutu stowarzyszenia nie wynika, by postępowanie w sprawie ustalenia warunków zabudowy wkraczało w zakres działania Stowarzyszenia ze względu na jego wynik, czy też ze względu na czynności postępowania. Przedmiotem postępowania było bowiem jedynie ustalenie przez właściwy organ administracji publicznej czy planowane przez uczestnika postępowania zamierzenie budowlane jest zgodne z przepisami ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym". Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu przesądza wprawdzie o legitymacji procesowej – prawie do wniesienia skargi, "nie zwalnia jednak sądu administracyjnego z obowiązku badania legitymacji prawnej organizacji społecznej do wniesienia skargi, a w tym także dopuszczalności jej udziału na prawach strony w postępowaniu administracyjnym, w którym podjęte zostało zaskarżone rozstrzygnięcie" (wyrok SN z dnia 8.10.1998r. III RN OSNAPiUS 1999/14, poz. 444). Skargę kasacyjną wniosła również C S.A. , reprezentowana przez adwokata T. Z., zaskarżając wyrok w całości oraz zarzucając naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1. art. 141 § 4 ppsa poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, stanowiącego podstawę wydania zaskarżonego orzeczenia, 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit c ppsa, poprzez uwzględnienie skargi pomimo, iż istniały podstawy do jej oddalenia, 3. art. 90 § 2 ppsa w zw. z art. 33 § 1 i art. 12 ppsa poprzez nie zawiadomienie strony postępowania - spółki C S.A., która legitymuje się ostateczną decyzją o ustaleniu warunków zabudowy przedmiotowej inwestycji, o terminie rozprawy przed Sądem I instancji, co stanowi podstawę do uznania z urzędu nieważności postępowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej strona wskazała, że o wyroku powzięła wiadomość od B S.A., której prawa z decyzji o warunkach zabudowy zostały przeniesione na C SA decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. W związku z uzyskaniem praw strony C SA powinna była zostać powiadomiona o terminie rozprawy przez Sąd I instancji. Pełnomocnik wskazał, że odpis wyroku z uzasadnieniem strona otrzymała w dniu 12 lipca 2005r. Ponadto adwokat podniósł, iż postępowanie w sprawie sporządzenia raportu oddziaływania na środowisko nie dotyczyło interesu prawnego Stowarzyszenia A. Wyrokiem dnia 7 listopada 2006r. sygn. akt "[...]" Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę B SA. Natomiast ze skargi C SA uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. Sąd II instancji stwierdził, iż postępowanie pierwszoinstancyjne dotknięte zostało wadą nieważności, o której stanowi art. 183 § 2 pkt 5 ppsa. Wskazał, iż w toku tego postępowania C SA, na skutek przeniesienia na nią, decyzją z dnia "[...]" r., praw z decyzji o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, uzyskała przymiot strony, zaś utraciła go spółka akcyjna B. Sąd uznał, iż ponieważ strona nie brała udziału w tym postępowaniu, wobec nie zawiadomienia jej o jego toku (i to bez względu na to, czy nastąpiło to z przyczyn leżących po stronie Sądu I instancji, czy też z innych względów), pozbawiona została ona możności obrony swych praw, co skutkuje nieważnością postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie po ponownym rozpatrzeniu sprawy zważył co następuje: Na wstępie zasadnym jest wskazać, iż wobec rozstrzygnięcia kasacyjnego Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanego na skutek stwierdzenia nieważności postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, zakończonego wyrokiem z dnia 11 maja 2005r. sygn. akt "[...]" , niniejsza sprawa podlega ponownemu rozpoznaniu na zasadach ogólnych, stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 134 § 1 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Rozpatrując stan faktyczny i prawny niniejszej sprawy Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy w zasadzie kwestii, czy uczestnik na prawach strony, posiada uprawnienie do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz.1071 - dalej jako kpa), jeżeli sam bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu. Organy I i II instancji opierając się na poglądzie prezentowanym przez B. Adamiak i J. Borkowskiego w komentarzu do Kodeksu postępowania administracyjnego (wyd. C.H. Beck 2004r., str. 262 i 6540) stwierdziły, że takie uprawnienie uczestnikowi nie przysługuje i odmówiły wznowienia postępowania. Natomiast zdaniem strony skarżącej, popartym Komentarzem do Kodeksu postępowania administracyjnego - M. Jaśkowska, A. Wróbel, Zakamycze 2000 oraz wyrokiem NSA z 23 listopada 1999r. sygn. akt II SA/Kr 1199, OSP 200/7-8/112, organizacja społeczna, z uwagi na jej cele statutowe i reprezentowanie przez nią interesu społecznego może żądać wznowienia postępowania na tej podstawie, że z własnej winy nie brała w nim udziału. W ocenie Sądu stanowisko reprezentowane przez stronę skarżącą nie zasługuje na akceptację. Podnieść należy bowiem, iż podmiot występujący na prawach strony, uprawniony jest do podejmowania czynności procesowych przysługujących stronie postępowania administracyjnego, jednakże co należy podkreślić tylko w granicach ustalonych w prawie materialnym i procesowym (por. L. Żukowski i R. Sawuła Postępowanie administracyjne, wyd. 1 LexisNexis, W-wa 2004, str. 75). Stosownie zaś do art. 147 kpa in fine wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 może nastąpić tylko na żądanie strony. Ustawodawca zastrzegł zatem, iż z podaniem o wznowienie postępowania na tej podstawie może wystąpić tylko podmiot, który może wykazać istnienie swego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 kpa. Z całą pewnością unormowanie to jest konsekwencją obowiązującej w postępowaniu administracyjnym zasady dyspozycyjności, wyrażającej się w prawie strony (a nie podmiotu na prawach strony) do rozporządzania przedmiotem postępowania. W niniejszej sprawie, bezspornym jest, iż Stowarzyszeniu A nie przysługiwała legitymacja procesowa strony w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla inwestycji polegającej na budowie centrum handlu hurtowego wraz z infrastrukturą, gdyż postępowanie to nie dotyczyło ani jego interesu prawnego, ani obowiązku w rozumieniu przepisu art. 28 kpa. Organizacja ta uczestniczyła jedynie w postępowaniu na zasadzie art. 31 § 2 kpa, tj. na prawach strony, co z podanych powyżej względów nie mogło uzasadniać jej wniosku o wznowienie postępowania z tego tytułu, że bez swej winy nie brała udział w postępowaniu. Sam fakt, że Stowarzyszenie A zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla wskazanej inwestycji, nie spełniając jednak wymogów dopuszczenia go do uczestniczenia w nim, nie nadaje automatycznie temu podmiotowi uprawnień strony. Należy bowiem pamiętać o tym, iż dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu administracyjnym na prawach strony wprawdzie uprawnia ją co do zasady do podejmowania czynności procesowych w sprawie, to jednak okoliczność ta nie przesądza o statusie prawnym tego podmiotu w postępowaniu. Wskazać trzeba, iż organizacja społeczna może uczestniczyć w postępowaniu prowadzonym w sprawie innej osoby, tylko wówczas, gdy łącznie zostaną spełnione przesłanki określone w art. 31 § 1 pkt 2 kpa, tj. jeżeli przedmiot postępowania dotyczy zakresu jej statutowej działalności i gdy przemawia za tym interes społeczny. Przy czym cel statutowy powinien w sposób ścisły łączyć się z przedmiotem postępowania administracyjnego czy to ze względu na czynności postępowania, czy też ze względu na jego wynik (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz, wyd.7 C.H. Beck, s. 257). Udział organizacji w postępowaniu w sprawach innych osób nie może służyć ani partykularnym interesom samej organizacji lub jej członków, ani też interesom ogólnym społeczeństwa w zakresie, który nie pozostaje w związku z celami statutowymi tejże organizacji społecznej. Natomiast strona skarżąca występując z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, dotyczącym ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, powołała się ogólnikowo na ochronę środowiska oraz ochronę innych inwestycji o charakterze gospodarczo-mieszkaniowym przed negatywnymi wpływami planowanej inwestycji. Jednakże nie są to cele statutowe tej organizacji. Jak bowiem wynika z dołączonego do akt sprawy odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego - Rejestru Stowarzyszeń i Innych Organizacji Społecznych i Zawodowych, celem działania Stowarzyszenia A jest rozwijanie i propagowanie inicjatyw związanych z rozwojem handlu i produkcji na terenie Warmii i Mazur oraz obrona interesów zrzeszonych w nim członków w zakresie prowadzenia handlu i produkcji. Tak zakreślona działalność statutowa Stowarzyszenia nie ma merytorycznego powiązania z postępowaniem o ustalenie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, nie mogła więc uzasadniać udziału tego podmiotu w tym postępowaniu. Ponadto organizacja ta nie wskazała, na czym miałby polegać interes społeczny w jej uczestniczeniu w postępowaniu. Powyższe oznacza, że wymienione Stowarzyszenie nie posiadało legitymacji procesowej do udziału w postępowaniu administracyjnym, a co za tym idzie nie mogło skutecznie żądać wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym postanowieniem. Skoro ustawodawca postawił organizacji społecznej dwa warunki, których spełnienie umożliwia jej udział w postępowaniu administracyjnym dotyczącej innej osoby , to musi ono wykazać, iż udział ten uzasadniony jest celami statutowymi tej organizacji i przemawia za nim interes społeczny. Sam fakt, iż stowarzyszenie zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu nie nadaje mu automatycznie uprawnień, jeśli warunki określone w art. 31 § 1 pkt 2 kpa nie zostały spełnione. Kwestia legitymacji do udziału w postępowaniu administracyjnym może być bowiem badana na etapie postępowania sądowoadministracyjnego i nie może ona wynikać tylko z faktycznego traktowania jakiegokolwiek podmiotu jako strony lub uczestnika postępowania na prawach strony. W związku z tym chybiony jest również, zawarty w skardze, zarzut naruszenia przez organy orzekające art. 7 kpa, poprzez nie wyjaśnienie rzeczywistego statusu skarżącego w postępowaniu administracyjnym. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonego postanowienia z prawem, skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło