II SA/Ol 971/09

Dnia 8 grudnia 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Protokolant Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2009 roku sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia "[...]" wydaną z upoważnienia Burmistrza M. przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. przyznano J. S. świadczenie z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na pokrycie opłat związanych z utrzymaniem mieszkania w wysokości 100 złotych. W uzasadnieniu wskazano, iż w wyniku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego ustalono, że wnioskodawca jest osobą schorowaną i ma orzeczoną całkowitą niezdolność do pracy, zaś w dniu 20 maja 2009r. stanął ponownie na komisję lekarską ze względu na wniesione odwołanie. Mieszka samotnie – zajmuje lokal mieszkalny w starym budownictwie, ma przyznany dodatek mieszkaniowy w wysokości 32,36 złotych miesięcznie i do momentu rozpatrzenia odwołania od decyzji komisji lekarskiej nie posiada żadnego innego dochodu. W tej sytuacji organ stwierdził, iż wnioskodawca spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia pieniężnego w ramach pomocy społecznej, określone w przepisach art. 7 pkt 5 i 6 ustawy o pomocy społecznej, bowiem jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego określonego w ustawie, w związku z czym, należało przyznać świadczenie pieniężne w formie zasiłku celowego bezzwrotnego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył J. S., wnosząc jednocześnie o przyznanie uzupełniającego zasiłku celowego na opłaty za mieszkanie za kwiecień 2009r. w wysokości 118,73 zł, na opłaty za mieszkanie za maj 2009r. w wysokości ok. 150 zł oraz na wykupienie lekarstw w maju 2009r. w wysokości 112 zł. Zaznaczył, iż występował o powyższe świadczenia do MOPS w M. w maju 2009r. W uzasadnieniu odwołujący wskazał, iż w dniu 20 maja 2009r. został uznany przez Komisję Lekarską za niezdolnego do pracy oraz za całkowicie niezdolnego do pracy do dnia 30 kwietnia 2011r. Z tego tytułu otrzymał rentę za dwa zaległe miesiące, jednakże musiał uregulować wcześniejsze zaległości, w tym opłaty za wersalkę kupioną na raty, która - jak podkreślił - stanowi jedyny mebel do trwałego użytkowania w jego mieszkaniu socjalnym. Raty za wersalkę spłaca z renty, zatem na utrzymanie pozostaje mu 340 zł, która to kwota nie wystarcza na opłacenie mieszkania, wykupienie lekarstw i całodzienne wyżywienie. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. utrzymało w całości zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazano, iż organ pierwszej instancji nie dopuścił się naruszenia prawa, przyznając wnioskodawcy zasiłek celowy w wysokości 100 zł. Podkreślono, iż decyzja w sprawie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co oznacza, że organ może przyznać zasiłek celowy w takiej wysokości, jaką uznaje za właściwą na podstawie okoliczności sprawy. Organ uwzględniając bowiem środki strony, własne możliwości finansowe i potrzeby innych osób, uprawniony jest przyznać jedynie ograniczoną pomoc. Uznanie zatem, iż osoba lub rodzina kwalifikuje się do objęcia pomocą nie rodzi po stronie organu obowiązku bezwarunkowego pokrywania całości kosztów wszystkich potrzeb. Ponadto wskazano, iż organ pierwszej instancji udzielił stronie wnioskowanej pomocy w ramach środków posiadanych przez ten organ, co zostało dokładnie wskazane w piśmie z dnia 18 czerwca 2009r., przesyłającym odwołanie strony wraz z aktami sprawy do Kolegium oraz w kolejnym piśmie z dnia 21 lipca 2009r., w którym organ przedstawił jakimi środkami dysponował na pomoc w formie zasiłków celowych oraz jaka była liczba osób i rodzin ubiegających się o taką pomoc. Analiza przedstawionych przez organ I instancji danych wskazuje, iż nie mógł on udzielić zainteresowanemu wsparcia w większym wymiarze aniżeli przyznana kwota, bowiem nie posiada dostatecznych środków finansowych, aby zaspokoić wszystkie potrzeby osób i rodzin ubiegających się o pomoc. Podniesiono także, iż J. S. jest objęty pomocą ośrodka pomocy społecznej od dłuższego czasu. Jak wynika z karty świadczeń udzielonych wnioskodawcy w 2009r. przyznano mu pomoc w różnych formach w łącznej kwocie 3515 zł. Należy zatem stwierdzić, iż organ I instancji wspiera wnioskodawcę i w miarę swoich możliwości przyznaje mu pomoc na zaspokojenie jego potrzeb. Skargę na powyższą decyzję wniósł J. S., zarzucając brak działań organu po złożonych przez niego podaniach z dnia 11 maja 2009r., 13 maja 2009r. oraz 18 maja 2009r. Wskazał, iż MOPS w M. zmienił częściowo swoją decyzję z dnia "[...]" i przyznał pomoc na opłacenie wszystkich zaległości mieszkaniowych. Zatem w tym zakresie żądanie wsparcia na opłaty mieszkaniowe stało się bezprzedmiotowe. Do potrzeb, które nie zostały uwzględnione należy przyznanie zasiłku celowego w kwocie 36 zł na pokrycie kosztów naprawy baterii wannowej, na które skarżący przedstawił dwie faktury oraz na wykupienie lekarstw w czerwcu 2009r. w wysokości 112 zł. W ocenie skarżącego nieprzyznanie tego zasiłku stanowi naruszenie jego prawa do świadczeń na zaspokojenie niezbędnych potrzeb bytowych, bowiem jest on całkowicie niezdolny do pracy do czerwca 2011r. i nie ma środków na wykupienie lekarstw oraz naprawę baterii wannowej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. wniosło o jej oddalenie, wskazując, iż motywy zaskarżonego rozstrzygnięcia zostały w sposób wyczerpujący omówione w uzasadnieniu przedmiotowej decyzji. Podniesiono, iż odpowiedzią na wnioski, które skarżący podał w skardze jest między innymi decyzja będąca przedmiotem skargi, wydana po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Zatem nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, iż organ nie podejmował żadnych działań w przedmiocie jego wniosku. Ponadto podniesiono, iż decyzją z dnia "[...]" organ przyznał stronie pomoc w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, a zatem również na pokrycie kosztów naprawy baterii wannowej. Mimo iż organ nie wymienił dokładnie, na pokrycie jakich kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania tę pomoc przyznaje, nie można uznać, że pomoc ta nie została przyznana. Kolejność zaspokajania potrzeb i uiszczania opłat związanych z utrzymaniem mieszkania z kwoty przyznanego zasiłku celowego należy już do wnioskodawcy. Zaznaczono również, iż z istoty zasiłku celowego wynika, że jest to świadczenie, które nie jest przyznawane na pokrycie pełnych całomiesięcznych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą, lecz ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny, sprecyzowany cel bytowy. Organ nie ma obowiązku zaspokajania wszystkich potrzeb zgłaszanych przez wnioskującego. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych pomoc społeczna ma bowiem wspierać osoby znajdujące się w trudnej sytuacji życiowej i pomagać im w przezwyciężaniu ich trudności. Jej rolą nie jest jednak zaspokajanie wszystkich potrzeb i spełnianie wszystkich oczekiwań podopiecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zatem rozpoznając skargę na decyzję Sąd dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podstawą prawną. W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 39 ust.1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przedmiotowe świadczenie przyznawane jest zawsze na określony cel i ma charakter pomocy doraźnej, ukierunkowanej na konkretny cel bytowy. Sformułowanie "zasiłek celowy może być przyznany" oznacza, że decyzja w przedmiotowej sprawie wydawana jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Orzekając w przedmiocie przyznania tego świadczenia organ ma obowiązek wziąć pod uwagę wskazania ustawodawcy, co do zasad udzielania pomocy społecznej osobom potrzebującym, pamiętając nie tylko o tym, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej), ale i o tym, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). Wydanie decyzji winno być zatem poprzedzone przeprowadzeniem postępowania wyjaśniającego, zaś przy wydawaniu rozstrzygnięcia organ winien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy, a motywy podjętego orzeczenia winny znaleźć wyraz w uzasadnieniu decyzji. Należy podkreślić, iż uznanie nie pozwala organowi na dowolność w rozstrzygnięciu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2000r., sygn. akt I SA 945/00, LEX nr 79608). Sam fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia w wysokości zgodnej z jej oczekiwaniami. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie zasiłku celowego musi bowiem mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interes innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2008r., sygn. akt I OSK 624/2007). W niniejszej sprawie powyższe wymogi zostały zachowane. Organ pomocy sporządził wywiad środowiskowy ustalając, iż wnioskodawca spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie świadczenia pieniężnego w ramach pomocy społecznej i przyznał zasiłek celowy na pokrycie kosztów opłat związanych z utrzymaniem mieszkania w wysokości 100 zł. Nie można zatem stwierdzić, iż skarżący został całkowicie pozbawiony pomocy ze strony państwa, bowiem uzyskał świadczenie w takiej wysokości, jaką organ w tym czasie dysponował. Wprawdzie w decyzji organu pierwszej instancji nie przytoczono konkretnych danych liczbowych dotyczących środków finansowych pozostających w dyspozycji Ośrodka, lecz dane te zostały przedstawione w trakcie postępowania odwoławczego i były przedmiotem analizy dokonanej przez Kolegium. W piśmie z dnia 18 czerwca 2009r. organ pierwszej instancji wyjaśnił, jakimi środkami dysponował na pomoc w formie zasiłków celowych, jaka była liczba osób i rodzin ubiegających się o taką pomoc, ile wydał decyzji przyznających, a ile odmawiających przyznania tej formy pomocy, jaka była przeciętna wysokość zasiłku celowego oraz jakie kryteria przyjął przy ich przyznawaniu. W ocenie Sądu rozstrzygnięcie organu zapadłe w niniejszej sprawie mieści się w ramach uznania administracyjnego. Podkreślić należy, iż organ pomocy musi uwzględniać fakt, iż ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje winny trafić do jak największej liczby osób potrzebujących. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna była najtrudniejsza. Organ ma obowiązek dokonać oceny nie tylko sytuacji materialnej skarżącego, ale także ilości i rodzaju skierowanych do niego form pomocy. Jak bowiem wskazano wyżej środki finansowe przeznaczone na pomoc społeczną są ograniczone i nie pozwalają na zaspokojenie wszystkich potrzeb. W związku z tym organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków, tak aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż skarżący objęty jest od dłuższego czasu pomocą ośrodka pomocy społecznej. Jak wynika z karty świadczeń udzielonych skarżącemu otrzymał on w 2009r. pomoc w różnych formach w łącznej kwocie 3.515 zł. Świadczy to jednoznacznie, iż skarżący został objęty pomocą w zakresie odpowiadającym celom i środkom pomocy społecznej. W tym stanie rzeczy Sąd skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.).