II SA/Ol 974/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 grudnia 2007 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Wojewody z dnia "[...]". nr "[...]" w przedmiocie wymeldowania - wznowienia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącej A.W. kwotę 200,- zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; III. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 - sentencja wyroku Wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006 roku (sygn. akt II SA/Ol 32/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzję Wojewody z dnia "[...]" roku oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza z dnia "[...]" w sprawie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej z dnia "[...]" o wymeldowaniu A. W. z pobytu stałego w lokalu nr "[...]"przy ul. "[...]" w K. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż wznowienie postępowania jest instytucją stwarzającą możliwość ponownego rozpoznania sprawy administracyjnej, zakończonej decyzją ostateczną. Jednakże przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego ograniczają w czasie uprawnienie do złożenia podania o wznowienie postępowania. Podniesiono, iż z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika, aby organy przeprowadziły wszechstronne postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy został zachowany termin do wniesienia podania o wznowienie postępowania, określony w art. 148 Kodeksu postępowania administracyjnego. Podano, iż ustalenie kiedy do skarżącej dotarła wiadomość o decyzji Burmistrza i jej rozstrzygnięciu jest niezbędne i wymaga przeprowadzenia przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego. Wskazano bowiem, iż Sąd nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie, a z uwagi na liczne rozbieżności w materiale dowodowym co do przedmiotowego terminu, nie jest też w stanie określić rzeczywistej daty powzięcia przez skarżącą wiadomości o decyzji o wymeldowaniu. Ponadto Sąd nakazał ustalić, w jakiej dacie złożone zostało podanie o wznowienie postępowania. Decyzją z dnia "[...]" roku Burmistrz odmówił wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania A. W. z pobytu stałego przy ul. "[...]" w K. W uzasadnieniu podano, iż stosując się do zaleceń Sądu organ podjął wnikliwe postępowanie wyjaśniające mające na celu zbadanie, czy wniosek o wznowienie postępowania został złożony w ustawowym terminie. Wskazano, iż analizując zebrany w materiał dowodowy przyznano wyższą wartość dowodową zeznaniom złożonym przez M. M. w Sądzie w dniu 19 kwietnia 2006 roku, kiedy to stwierdziła, że A. W. dowiedziała się o wymeldowaniu prawdopodobnie we wrześniu 2004 roku. Podano, iż zeznania te są spójne z oświadczeniem A. W. i jej pełnomocnika, złożonym w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Strona nie udowodniła bowiem, w jakiej dacie powzięła informację o wydanej decyzji o wymeldowaniu, wskazując jedynie czasookres od września do grudnia 2004r. Okoliczność, iż strona powzięła taką informację przed grudniem 2004r. potwierdzają zeznania Z. W., który stwierdził, że powiadomił żonę o jej wymeldowaniu telefonicznie w dniu 30 października i 4 listopada 2004 roku. Uznano zatem, iż strona najpóźniej uzyskała informację o wymeldowaniu w dniu 4 listopada 2004r. Zatem w ocenie organu wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie ustawowego miesięcznego terminu, w związku z czym należało orzec o odmowie wznowienia postępowania ze względu na niedochowanie terminu zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła pełnomocnik A. W. – M. M., wnosząc o jej uchylenie i wydanie "decyzji oddalającej wniosek Z. W. o wmeldowanie z pobytu stałego A. W." oraz o wydanie wytycznych dla Burmistrza do zameldowania A. W. pod dotychczasowym adresem. Zarzuciła sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez przyjęcie, iż wnioskodawczyni dowiedziała się o wymeldowaniu przynajmniej w dniu 4 listopada 2004r., naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a także łamanie prawa przez urzędników Urzędu Miejskiego. Pełnomocniczka strony zakwestionowała okoliczności odnośnie daty dowiedzenia się o decyzji, uznane przez organ za udowodnione. Podała, iż pracownicy Urzędu Miasta utrudniali stronie dowiedzenie się o jej wymeldowaniu i nie miała możliwość przeprowadzenia konfrontacji, czy otrzymana od męża pod koniec listopada 2004r. wiadomość dotycząca jej wymeldowania jest zgodna z prawdą. Natomiast pełnomocniczka strony taką informację uzyskała na początku grudnia 2004r. O ile zatem nastąpiło uchybienie terminu, to jedynie z winy urzędników. Ponadto odwołująca się podniosła, iż zachodziło kilka przesłanek do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 Kodeksu postępowania administracyjnego. Decyzją z dnia "[...]" roku Wojewoda uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie podano, iż na podstawie zgromadzonego materiału nie można ustalić, kiedy faktycznie A. W. dowiedziała się o wymeldowaniu z przedmiotowego lokalu. W związku z tym organ odwoławczy wskazał, jakie kwestie należy wyjaśnić oraz nakazał przesłuchanie konkretnie określonych świadków. Decyzją z dnia "[...]" roku Burmistrz ponownie orzekł o odmowie wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania A. W. z pobytu stałego przy ulicy "[...]" w K. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie z zaleceniami organu II instancji przeprowadzono wnikliwe postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie daty powzięcia informacji o wymeldowaniu przez A. W. Podano, iż analizując zebrany materiał dowodowy organ uznał wyższość dowodu z dokumentu w postaci pisma strony skierowanego do Sądu Rejonowego, z którego jednoznacznie wynika, iż strona wiedziała o swoim wymeldowaniu w dniu 24 listopada 2004r. Istotnym dowodem na okoliczność, iż strona dowiedziała się o wymeldowaniu przed końcem listopada 2004r. są również zeznania złożone przez M. M. w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, w których wyjaśniła, iż jej siostra o wymeldowaniu dowiedziała się prawdopodobnie we wrześniu 2004 roku. Wskazano, iż zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego podanie o wznowienie postępowania może być wniesione w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o wymeldowaniu. Nie jest przy tym istotne, czy informacja ta pochodzi wprost od organu, który ją wydał, czy też z innych źródeł. Podano, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, kiedy dowiedziała się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. Pełnomocnik A. W. złożyła wniosek o wznowienie postępowania w dniu 31 grudnia 2004 roku, zaś informacja o wymeldowaniu była znana stronie 24 listopada 2004 roku. W ocenie organu należało zatem orzec o odmowie wznowienia postępowania ze względu na niedochowanie terminu określonego w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Od powyższej decyzji odwołała się pełnomocnik A. W., ponownie wnosząc i wywodząc, jak we wcześniejszym odwołaniu. Zarzuciła, iż wytyczne zawarte w decyzji Wojewody z dnia "[...]" roku organ pierwszej instancji zinterpretował na własny użytek, ze szkodą dla odwołującej się. Decyzją z dnia "[...]" Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, iż w toku postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ pierwszej instancji w celu określenia daty powzięcia informacji o wymeldowaniu przez A. W. ustalono, że informacja ta dotarła do skarżącej co najmniej 24 listopada 2004 roku, czyli z datą widniejącą na piśmie skierowanym przez A. W. do Sądu Rejonowego. Zatem podanie o wznowienie postępowania z dnia 31 grudnia 2004 roku zostało wniesione po upływie terminu. Podniesiono, iż zarówno z protokołów przesłuchania pełnomocników, świadków jak i samej strony wynika, iż powiela ona informację o swoim wymeldowaniu pod koniec listopada 2004r. Wskazano przy tym, iż nie wzięto pod uwagę zeznania złożonego przez M. M. w dniu 19 kwietnia 2006r. na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, w którym stwierdziła iż A. W. o wymeldowaniu dowiedziała się prawdopodobnie we wrześniu 2004r. Ponadto organ odwoławczy nie dopatrzył się łamania prawa, mataczenia, czy też okłamywania strony postępowania oraz jej pełnomocnika. Podano ponadto, iż słuszne jest stanowisko organu pierwszej instancji, iż uzupełnienie zeznań świadka E. S. nie wniosłoby nowych informacji do sprawy, gdyż data powzięcia przez stronę wiadomości o wymeldowaniu została już dowiedziona. Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę organ odwoławczy uznał, iż brak jest podstaw do wznowienia postępowania w niniejszej sprawie. Na powyższą decyzję obszerną skargę wniosła pełnomocnik A. W. – siostra skarżącej M. M., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz nakazania organom administracji wznowienia postępowania i zameldowania skarżącej na pobyt stały w spornym mieszkaniu. Ponownie zakwestionowała sposób prowadzenia postępowania przez urzędników Urzędu Miejskiego oraz poczynione przez nich ustalenia faktyczne. Podała, iż od końca listopada do połowy grudnia 2004r. A. W. faktycznie nie wiedziała, czy została wymeldowana czy też nie. Ponadto poinformowano ją, iż po powrocie do kraju zostanie zameldowana w ciągu trzech dni, a zatem mogła podejrzewać iż została wymeldowana jedynie czasowo. Pełnomocniczka skarżącej podała, iż o fakcie wymeldowania A. W. dowiedziała się naprawdę dopiero od ustanowionego kuratora – A. M. najwcześniej w pierwszej, a najpóźniej w drugiej połowie grudnia 2004r. w pierwszej. Ponadto skarżąca wskazała, iż w wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyroku (sygn. akt II SA/Ol 32/06) wyraźnie stwierdzono, że w toku postępowania administracyjnego zostały naruszone przepisy postępowania administracyjnego, co utwerdziło ją w przekonaniu, że jej skarga jest udowodniona. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję bądź postanowienie Sąd dokonuje oceny, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego, obowiązujące w dacie orzekania przez organ administracji, jeżeli mogło mieć to wpływ na treść rozstrzygnięcia. W niniejsze sprawie Sąd dopatrzył się naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć na wpływ na treść rozstrzygnięcia. Przede wszystkim należy podnieść, iż zgodnie z art. 149 Kodeksu postępowania administracyjnego po rozpoznaniu wniosku o wznowienie postępowania organ administracji wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1), bądź też odmawia wznowienia postępowania w drodze decyzji (art. 149 § 3). Postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Przy czym po przeprowadzeniu postępowania wznowieniowego organ może wydać jedynie jedno z rozstrzygnięć określonych w art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego, a mianowicie: decyzję odmawiającą uchylenia decyzji dotychczasowej (art. 151 § 1 pkt 1), decyzję uchylającą decyzję dotychczasową i orzekającą na nowo o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2), bądź też decyzję stwierdzającą wydanie decyzji z naruszeniem prawa (art. 151 § 2). W doktrynie dopuszcza się także możliwość umorzenia postępowania wznowieniowego, o ile zajdą przesłanki określone w art. 105 Kodeksu postępowania (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. Beck Wyd. 7 Warszawa 2005, str. 680). Umorzenie postępowania może mieć miejsce także w przypadku ustalenia przez organ, iż wznowienie postępowania z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych było niedopuszczalne. Natomiast w żadnym wypadku nie można wydać decyzji o odmowie wznowienia postępowania po jego wszczęciu, tj. po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania. W niniejszej sprawie należy zaś zauważyć, iż organ pierwszej instancji wydał w dniu "[...]" postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie wymeldowania A. W. z pobytu stałego w K. przy ul. "[...]". Wprawdzie wyrokiem z dnia 19 kwietnia 2006r. (Sygn. akt II SA/Ol 32/06) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uchylił decyzje obydwu organów administracji wydane na skutek wznowienia postępowania, ale nie uchylił wskazanego wyżej postanowienia o wznowieniu postępowania. W związku z tym organy orzekając w niniejszej sprawie po wyroku Sądu nie mogły orzec o odmowie wznowienia postępowania, gdyż postępowanie to zostało już wznowione. Jeżeli zatem w ocenie organów administracji wznowienie postępowania było niedopuszczalne z powodu uchybienia terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania, to mogły co najwyżej umorzyć postępowanie wznowieniowe. Zatem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 151 w związku z art. 149 Kodeksu postępowania administracyjnego. Ponadto należy wskazać, iż zgodnie z art. 148 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego termin miesięczny do złożenia podania o wznowienie postępowania biegnie od dnia, w której strona dowiedziała się o decyzji. W niniejszej sprawie organy przyjęły, iż strona dowiedziała się o decyzji co najmniej w dniu 24 listopada 2004r., tj. w dacie w której skierowała pismo do Sądu Rejonowego. Organ nie wskazał jednak, dlaczego tę datę uznał za moment dowiedzenia się o decyzji o wymeldowaniu. Okoliczność ta ma o tyle znaczenie, iż w niniejszej sprawie istnieją wątpliwości czy rzeczywiście tę datę można uznać za moment dowiedzenia się przez skarżącą o fakcie wydania decyzji przez organ. Należy bowiem wskazać, iż informacja przekazana przez urzędniczkę E. S. nie była skierowana do strony, a do jej syna, a ponadto albo w wyniku niezrozumienia, albo na skutek błędnego pouczenia (na ten temat istnieją rozbieżności w zeznaniach, a organ nie wskazał które zeznania uznał za wiarygodne i dlaczego) strona sądziła, iż o jej wymeldowaniu zadecydował sąd powszechny. Fakt, iż informacje kierowane do strony często nie były pełne i zgodne z faktami zauważył poprzedni skład orzekający, czemu dał wyraz w uzasadnieniu wyroku. Sąd nakazał bowiem ustalenie daty w jakiej strona powzięła wiadomość o decyzji Burmistrza i jej rozstrzygnięciu, "mając jednak na uwadze to, iż uzyskiwane przez skarżącą i jej pełnomocnika informacje często nie były pełne i zgodne z faktami" (str. 11 uzasadnienia wyroku z dnia 19 kwietnia 2006r.). Organ winien zatem wyjaśnić, z jakich względów powyższą datę uznał za datę dowiedzenia się przez skarżącą o wydaniu decyzji. Przy czym organ administracji nie może – tak jak to czyni organ pierwszej instancji – uznawać wyższości jednych dowodów nad innymi, gdyż obowiązujący Kodeks postępowania administracyjnego hołduje zasadzie równej mocy środków dowodowych. Organ administracji ma natomiast obowiązek – w myśl art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego – wskazać, fakty które organ uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Należy ponadto podnieść, iż prowadząc postępowanie wyjaśniające organy ograniczyły się do poczynienia ustaleń odnośnie kwestii zachowania terminu do wystąpienia z podaniem o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże w swoim wniosku z dnia 31 grudnia 2004r. pełnomocniczka strony jako przyczynę wznowienia postępowania wskazała także art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, tj. wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Wprawdzie wnioskodawczyni nie wskazała w sposób jednoznaczny, o jakie nowe fakty lub dowody tu chodzi (można jedynie domyślać się, iż prawdopodobnie chodzi tu o fakt, iż miejsce pobytu strony było znane), jednakże nie zwalnia to organu z wyjaśnienia tej kwestii. Zatem w przypadku ustalenia, iż strona nie zachowała terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania w oparciu o przesłankę, której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ winien wyjaśnić jakie okoliczności w ocenie strony stanowią przesłankę do wznowienia postępowania, dokonać oceny czy okoliczności te mogą stanowić podstawę do wznowienia postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, a jeśli tak czy zachowany został termin określony w art. 148 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z powyższym zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku, orzekając o kosztach postępowania na podstawie art. 200 powołanej ustawy. Sąd podjął rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którym w razie uwzględnienia skargi sąd w wyroku określa, czy i w jakim zakresie zaskarżony akt lub czynność nie mogą być wykonane. Rozstrzygnięcie to traci moc z chwilą uprawomocnienia się wyroku.