II SA/Ol 976/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Marzenna Glabas Protokolant st. sekretarz sądowy Jakub Borowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2014r. sprawy ze skargi G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności oddala skargę. Decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta "[...]" umorzył postępowanie w sprawie wszczętej na wniosek z dnia "[...]" S. S., G. S., K. S., B. G., W. S., S. S. i H. P., dotyczącej przekształcenia prawa współużytkowania wieczystego w prawo współwłasności nieruchomości gruntowej, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej w "[...]" przy "[...]", oznaczonej w operacie ewidencji gruntów obrębu "[...]" miasta "[...]" jako działka nr "[...]" o pow. "[...]". W uzasadnieniu wskazano, że wprawdzie przedmiotowy wniosek został złożony w dniu "[...]", jednakże w związku z niezłożeniem przez strony postępowania odrębnych wniosków o udzielenie bonifikaty od opłaty związanej z funkcją mieszkalną nieruchomości oraz brakiem stanowiska o sposobie ustalenia opłaty (płatnej jednorazowo lub w ratach) postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone. Natomiast w dniu "[...]" wygasło prawo użytkowania wieczystego, na skutek upływu terminu 50 lat, określonego w umowie sprzedaży z dnia "[...]", a postępowanie o przekształceniu prawa do nieruchomości stało się bezprzedmiotowe. Od decyzji tej odwołał się m.in. G. S. Podniósł, że postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zostało wszczęte w dniu "[...]". W piśmie z dnia "[...]" Prezydent Miasta "[...]" zaproponował stronom nabycie własności przedmiotowego użytkowania za określone kwoty, uwzględniające bonifikaty, wyjaśniając że w okresie 7 dni od daty otrzymania zawiadomienia oczekuje wniosków i zastrzeżeń stron do prowadzonego postępowania oraz udzielenie odpowiedzi na pytanie czy decyzja w sprawie ma być wydana z opłatą jednorazową czy na raty. Jednocześnie podał, że przewidywany termin załatwienia sprawy to "[...]". Odwołujący się wyjaśnił, że nigdy tego zawiadomienia nie otrzymał osobiście, gdyż został umieszczony na jednym doręczeniu kierowanym do innej strony postępowania (S.A.S.), z którą pozostaje skonfliktowany, a taki sposób doręczenia pisma narusza art. 40 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zarzucił, że pomimo upływu zakreślonego przez organ administracyjny terminu załatwienia sprawy organ zaprzestał podejmowania dalszych czynności. Natomiast po upływie ponad 5 lat wydana została decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie. Odwołujący się wskazał, że niezasadne jest powoływanie się przez organ na to, że do umorzenia postępowania prowadził brak wyrażenia przez strony stanowiska co do wniosku o uzyskanie bonifikaty oraz o wskazanie sposobu płatności. Stanowiąca podstawę prawną rozpoznania wniosków ustawa o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości precyzyjnie określa sposób ustalania opłat. Według tych przepisów składanie lub nieskładanie przez strony wniosków o udzielenie bonifikaty bądź o rozłożenie świadczenia na raty leży w gestii swobodnej decyzji stron i dalsze prowadzenia postępowania administracyjnego nie jest uzależnione od wyrażenia przez stronę stanowiska w tym przedmiocie. Zatem nie było przeszkód do zakończenia postępowania administracyjnego we właściwym terminie. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta "[...]". W uzasadnieniu podniesiono, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest przedmiotem regulacji ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wskazano, że przesłanką konieczną do wydania decyzji o przekształceniu jest istnienie w dniu orzekania tytułu do nieruchomości w postaci użytkowania wieczystego. Prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości wygasło z upływem 50-letniego okresu, na który zostało ustanowione. Zatem po dniu "[...]" zaistniała trwała i nieusuwalna przeszkoda do kontynuowania postępowania administracyjnego w przedmiocie przekształcenia. W tej sytuacji obowiązkiem organu było wydanie decyzji kończącej postępowanie bez rozstrzygania sprawy co do jej istoty, czyli decyzji o umorzeniu postępowania. Organ I instancji nie mógł bowiem na drodze administracyjnej odwrócić skutków wygaśnięcia ograniczonego prawa rzeczowego i uwzględnić wniosku o przekształcenie. Takich kompetencji nie posiada także organ odwoławczy. Wyjaśniono jedynie, że wątpliwości mogą budzić niektóre motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jednak nie na tyle istotne, aby mogły powodować zmianę zapadłego rozstrzygnięcia. Zauważono bowiem, że zasadą poboru opłaty za przekształcenie jest jej wymiar w pełnej wysokości i płatność jednorazowa. Nie stanowiła zatem przeszkody do załatwienia sprawy bierność wnioskodawców w zakresie bonifikaty i rozłożenia opłaty na raty. Ponadto w przypadku współużytkowania wieczystego w częściach ułamkowych zarówno bonifikata, jak i rozłożenie na raty opłaty za przekształcenie dotyczyć może ustalonych opłat indywidualnych i niepotrzebny jest zgodny wniosek wszystkich wnioskodawców. Nie miało to jednak istotnego wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, a wydana decyzja jest zgodna z prawem. Na powyższą decyzję skargę do tut. Sądu wniósł G. S., reprezentowany przez pełnomocnika. Zakwestionowanemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niepoinformowanie stron postępowania w sposób pełny i właściwy o terminie załatwienia sprawy oraz o konsekwencjach związanych z przedłużeniem postępowania administracyjnego z przyczyn leżących po stronie organu, co uniemożliwiło przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wskutek wygaśnięcia tego prawa w czasie postępowania administracyjnego, a także poprzez uznanie, iż negatywne skutki prawne naruszenia art. 36 § 1 w związku z art. 35 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego przez organ administracji mogą obciążać skarżącego. W uzasadnieniu skargi powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Dodatkowo wskazano, że wprawdzie Kolegium częściowo podzieliło stanowisko strony skarżącej przedstawione w odwołaniu, lecz nie uwzględniło tych okoliczności w swym rozstrzygnięciu. Zdaniem skarżącego prawidłowa ocena podniesionych okoliczności faktycznych winna doprowadzić do przyjęcia, że Prezydent "[...]" poprzez swoją opieszałość naruszył wskazane w skardze przepisy prawa, co miało bezpośredni wpływ na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Jedyną bowiem podstawą do wydania zaskarżonej decyzji był upływ terminu trwania prawa użytkowania wieczystego. Gdyby zatem postępowanie administracyjne prowadzone było z zachowaniem wymaganych terminów, niewątpliwie nie doszłoby do wygaśnięcia przedmiotowego prawa. Przy czym podniesiono, że organ administracyjny zobowiązany był czuwać nad tym, ażeby zgodnie z przepisami rozstrzygnąć sprawę, a strony postępowania zaufały organowi co do przewidywanego terminu załatwienia sprawy. Jednakże zamiast załatwienia sprawy w wyznaczonym ustawą terminie doszło do pięcioletniego przestoju - aż do chwili, gdy prawo stron wygasło. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyjaśniono, że naruszenie zasad załatwiania spraw przez organ pierwszej instancji nie tyle miało wpływ na wynik sprawy, co spowodowało w swym skutku niemożność rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Decyzja o przekształceniu użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie ma bowiem charakteru deklaratoryjnego, a stan faktyczny należy ustalać na dzień jej wydania. Dlatego wygaśnięcie użytkowania wieczystego w toku procedowania (niezależnie od ewentualnej bezczynności organu i przewlekłości w jego postępowaniu) musiało doprowadzić do negatywnego załatwienia sprawy. Przy czym wskazano, że wygaśnięcie użytkowania wieczystego nie stanowi podstawy faktycznej do wydania decyzji odmownej, ale stanowi okoliczność, która rzutuje na bezprzedmiotowość postępowania. Nie istnieje bowiem prawo, do którego odnosić się ma określone decyzją uprawnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając skargę na decyzję Sąd zatem dokonuje jedynie oceny, czy przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego bądź też procesowego. Przy czym Sąd bierze pod uwagę stan prawny obowiązujący na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie jest zasadna. Przede wszystkim należy podkreślić, że prawo użytkowania wieczystego przysługujące osobom fizycznym może być przekształcone w prawo własności tylko na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 lipca 2005r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. z 2012r. poz. 83). Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy z żądaniem takim mogą wystąpić osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości lub ich następcy prawni (art. 1 ust. 1 i 3 powołanej ustawy), a decyzję o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wydaje w odniesieniu do nieruchomości stanowiących własność jednostek samorządu terytorialnego – wójt, burmistrz, prezydent miasta, zarząd powiatu lub zarząd województwa. W świetle powołanych przepisów nie ulega wątpliwości, że warunkiem orzeczenia o przekształceniu prawa wieczystego użytkowania w prawo własności jest istnienie prawa użytkowania wieczystego nie tylko w dacie złożenia wniosku, ale także w dacie orzekania przez organ administracji. Skoro bowiem to dopiero na skutek decyzji administracyjnej następuje przekształcenie dotychczasowego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, to oznacza że organ nie może orzekać o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego, które już nie istnieje. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że w dacie orzekania przez organ administracji użytkowanie wieczyste skarżącemu nie przysługiwało, gdyż wygasło ono w związku z upływem terminu określonego w umowie o sprzedaży z dnia "[...]". Potwierdza to znajdujące się w aktach sprawy zawiadomienie z Sądu Rejonowego. Zatem brak było jednej z podstawowych przesłanek do wydania decyzji o przekształceniu. W związku z tym organ zasadnie umorzył postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe. Odnosząc do zarzutów skargi, w której podniesiono, że uniemożliwienie skarżącemu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nastąpiło na skutek naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego przez organ administracji, polegającego na niepoinformowaniu stron postępowania o terminie załatwienia sprawy oraz o konsekwencjach związanych z przedłużeniem postępowania z przyczyn leżących po stronie organu, a w związku z tym negatywne skutki działania organu nie mogą obciążać skarżącego, wyjaśnić należy, że nie mogą być one uwzględnione. Należy bowiem podkreślić, że wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego na skutek upływu terminu ma charakter cywilnoprawny. Zatem organ administracji nie może w drodze decyzji uznać bezskuteczności takiego wygaśnięcia, nawet jeśli wygaśnięcie to nastąpiło w toku postępowania administracyjnego prowadzonego – jak podnosi skarżący – z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Skoro zaś brak jest jednej z przesłanek określonych w przepisach prawa materialnego, warunkujących wydanie decyzji pozytywnej dla strony, to oceny tej okoliczności nie może zmienić nawet stwierdzenie naruszenia przez organ administracji zasad postępowania administracyjnego. Przy czym na marginesie należy wskazać, że wprawdzie skarżący zarzuca organowi opieszałość w prowadzeniu postępowania, ale w stosownym czasie nie skorzystał z uprawnień, jakie przysługują mu w takim przypadku (zażalenie na niezałatwienie sprawy, a następnie ewentualna skarga do sądu administracyjnego), mimo że postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte m.in. na wniosek skarżącego, a zatem miał on świadomość, ze takie postępowanie w sprawie winno się toczyć. Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), skargę należało oddalić.