II SA/Ol 980/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. S. na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia "[...]" sygn. akt "[...]" w przedmiocie pozwolenia na wykonywanie robót budowlanych postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]" R. S., powołując się na bardzo trudną sytuację materialną, wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia "[...]", sygn. akt "[...]". Do przedmiotowego wniosku, skarżący załączył odcinek pocztowy renty oraz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, w którym wykazał jako źródła dochodu – rentę i zasiłek pielęgnacyjny. W odpowiedzi na wezwanie z dnia "[...]" do złożenia wypełnionego i podpisanego, urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący przedłożył wniosek z dnia "[...]", w którym, wnosząc wyraźnie o zwolnienie od kosztów sądowych, w uzasadnieniu podniósł, iż nie jest w stanie ich ponieść bez uszczerbku niezbędnego dla siebie utrzymania z uwagi na bardzo trudną sytuację materialną. Wskazał, iż jest osobą samotną i niepełnosprawną. Jedynym źródłem jego utrzymania jest renta. Nie posiada żadnych oszczędności. Na pomoc dalszej rodziny nie może liczyć. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe. W rubryce nr 7.1. ("Nieruchomości") skarżący wykazał mieszkanie, natomiast w rubryce nr 10 ("Dochody") – rentę. Pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania i pouczony, że ich nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przedmiotowe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu "[...]". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści wskazanych przepisów wynika, że to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać Sąd, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w całości lub w części. Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym przekonująco go uzasadnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 powołanej ustawy), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, celem uzupełniającego postępowania wyjaśniającego było ustalenie wysokości środków finansowych, jakimi dysponuje obecnie skarżący oraz wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków. Na ocenę możliwości płatniczych strony ma bowiem wpływ zarówno wysokość osiąganego przez nią dochodu, jak i wysokość wydatków na jej utrzymanie konieczne. W konsekwencji, pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń: wskazującego wysokość i przeznaczenie ponoszonych miesięcznie wydatków oraz wyjaśniającego, od kiedy i z jakiej przyczyny nie uzyskuje już zasiłku pielęgnacyjnego, wykazanego w oświadczeniu, załączonym do wniosku z dnia "[...]". Pomimo przedmiotowego wezwania i zawartego w nim pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania, skarżący w wyznaczonym terminie nie przedłożył ani żadnych dodatkowych oświadczeń ani żadnego pisma wyjaśniającego przyczyny braku ich złożenia. Wobec braku złożenia żądanych dodatkowych oświadczeń, a tym samym braku przekazania wyczerpujących informacji na temat sytuacji materialnej, nie jest natomiast możliwe jednoznaczne stwierdzenie, że skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. W warunkach niniejszej sprawy, nie można przesądzić bowiem o tym, że skarżący nie może ponieść kosztów sądowych chociażby w części. We wniosku z dnia "[...]" skarżący powołał się wprawdzie na bardzo trudną sytuację materialną, lecz twierdzenia tego nie rozwinął, pomimo że w wezwaniu z dnia "[...]" wskazano skarżącemu, iż z uwagi na to, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy to na stronie ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy, nie wystarczy powołać się we wniosku na trudną sytuację materialną, lecz twierdzenie to należy uzasadnić wskazując przyczyny tej sytuacji (np. powołując się na obowiązek ponoszenia określonych niezbędnych wydatków w wykazanej wysokości). We wnioskach złożonych obecnie skarżący nie podnosił jednocześnie, co czynił wcześniej ("[...]"), że środki pieniężne, jakimi dysponuje wydaje w całości na utrzymanie własne i mieszkania. Tym samym, nie dysponując wiedzą na temat wysokości i rodzaju ponoszonych obecnie przez skarżącego wydatków oraz wobec braku złożenia przez niego dodatkowego oświadczenia dotyczącego uzyskiwanego obecnie dochodu, nie można wykluczyć, że nawet pomimo trudnej sytuacji materialnej skarżący może poczynić pewne oszczędności, które mógłby przeznaczyć na koszty postępowania w niniejszej sprawie. Zauważyć jednocześnie należy, iż nieujawnienie przez stronę, pomimo wezwania, sytuacji materialnej w pełnym zakresie uniemożliwia co do zasady podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. W sytuacji, gdy strona występuje z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, to w jej interesie leży podjęcie współpracy z sądem, gdy jest to niezbędne do rozpoznania wniosku. Z uwagi na to, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, może być bowiem stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. Brak przedłożenia żądanych oświadczeń przy jednoczesnym braku przedłożenia jakiegokolwiek pisma wyjaśniającego przyczyny braku ich złożenia uniemożliwia tym samym w warunkach niniejszej sprawy uwzględnienie wniosku skarżącego. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.