II SA/Ol 981/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Irena Szczepkowska Asesor WSA Bogusław Jażdżyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 grudnia 2007r. sprawy z wniosku R. K. w przedmiocie wyłączenia A. B. referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w sprawie ze skargi R. K. na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie uznania stada bydła za urzędowo wolne od gruźlicy, brucelozy i enzootycznej białaczki postanawia oddalić wniosek. WSA/post.1 - sentencja postanowienia R. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii z dnia "[...]", nr "[...]", w przedmiocie uznania stada bydła za urzędowo wolne do gruźlicy, brucelozy i enzootycznej białaczki. Zwrócił się ponadto do Sądu o przyznanie prawa pomocy w całości. Pismem z dnia "[...]" referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, wobec złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w całości, wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na wezwanie referendarza, wnioskiem z dnia "[...]" R. K. zwrócił się do Sądu o wyłączenie referendarza sądowego A. B. od rozpatrzenia jego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W motywach uzasadnienia wskazał, że wezwanie referendarza jest bezzasadne i ma charakter odwetu za sprzeciwy wnoszone przez skarżącego od postanowień wydanych przez tego referendarza w innych sprawach. Nadto dodał, że przedmiotowe wezwanie prowadzi do rozciągłości sprawy i zwłoki w rozpoznaniu skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Wskazać należy, iż stosownie do art. 24 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) przepisy o wyłączeniu sędziego mają zastosowanie odpowiednio do wyłączenia protokolanta, referendarza sądowego, asesora sądowego i prokuratora. W powołanym artykule chodzi zarówno o przepisy dotyczące wyłączenia z mocy ustawy, jak i o przepisy dotyczące wyłączenia na żądanie podmiotu podlegającego wyłączeniu lub strony. Instytucja wyłączenia referendarza sądowego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez referendarza, który nie pozostaje ze stronami postępowania w relacjach tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w konkretnej sprawie. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sprowadza się zatem do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu referendarza w rozpoznaniu określonej sprawy. Wyłączenie referendarza sądowego od rozpatrywania sprawy następuje z mocy ustawy w sytuacjach przewidzianych w art. 18 p.p.s.a., jak również na podstawie art. 19 tejże ustawy stanowiącym, że wyłączenie może nastąpić na żądanie referendarza lub na wniosek strony, jeżeli między referendarzem a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwości co do bezstronności referendarza. Ustawodawca nie wskazał przesłanek wyłączenia na wniosek strony w sposób wyczerpujący, lecz scharakteryzował je stwierdzając, że chodzi o taki "stosunek osobisty" między referendarzem a jedną ze stron lub jej przedstawicielem, który mógłby wywołać wątpliwości co do bezstronności referendarza. Zasadność wniosku o wyłączenie referendarza zależy zatem od okoliczności faktycznych, jakie w każdym konkretnym przypadku mogą mieć wpływ na sposób prowadzenia postępowania o przyznanie prawa pomocy przez referendarza. Nie stanowi przesłanki określonej w art. 19 p.p.s.a. ocena pracy referendarza pod kątem ewentualnych popełnionych przez niego uchybień przepisom prawa procesowego albo błędów w stosowaniu prawa materialnego, gdyż należy ona w ramach kontroli instancyjnej do sądu. Sąd, rozpoznając wniosek o wyłączenie referendarza, nie bada zasadności i prawidłowości czynności podjętych przez niego w sprawie. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o wyłączenie referendarza sądowego ze względu na fakt, iż referendarz wezwał skarżącego do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń w związku ze złożonym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w całości, co wywołało u skarżącego poczucie, iż referendarz jest stronniczy, jego działanie jest bezzasadne, prowadzi do rozciągłości sprawy i zwłoki w rozpoznaniu skargi. Nadto skarżący wskazał, że wezwanie ma charakter "odwetu" za wniesione przez skarżącego sprzeciwy od postanowień referendarza wydanych w innych sprawach toczących się przed sądem. Wnioskodawca powinien wskazać okoliczności w postaci konkretnych faktów, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności referendarza. Wezwanie skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w całości i spowodowane tym jego negatywne przeświadczenie o braku bezstronności nie uzasadnia wniosku o wyłączenie referendarza. We wniosku nie wskazano bowiem jakichkolwiek okoliczności, które byłyby przesłanką wynikająca z treści art. 18 i 19 p.p.s.a., zaś powołany zarzut domniemanej chęci "odwetu" nie spełnia dyspozycji żadnego z powołanych wyżej przepisów. Podkreślić należy, że strona może zwalczać wadliwe orzeczenia wydane przez referendarza sądowego za pomocą środków odwoławczych. Ponadto, wydanie postanowienia w przedmiocie wyłączenia referendarza sądowego, stosownie do art. 22 § 2 p.p.s.a., musi być poprzedzone również złożeniem wyjaśnień przez tego referendarza, którego wniosek dotyczy. Jeżeli strona żądająca wyłączenia zaprzeczy prawdziwości złożonych przez referendarza wyjaśnień, obowiązana jest wskazać i udowodnić okoliczności, które by podważały wiarygodność oświadczenia referendarza. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie referendarza sądowego A. B., z którego jednoznacznie wynika, że między referendarzem sądowym w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie A. B. a stronami postępowania nie istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności referendarza w sprawie w rozumieniu art. 19 p.p.s.a. Wątpliwości takie nie nasuwają się również w oparciu o wszystkie inne zawarte w aktach administracyjnych i sądowych pisma i dokumenty. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 22 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.