II SA/Ol 983/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. E. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata lub doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie obciążenia kosztami za usunięcie, przechowywanie, oszacowanie i sprzedaż pojazdu postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. Do skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]", J. E. załączył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, którego zakres następnie rozszerzył w złożonym na wezwanie urzędowym formularzu wniosku z dnia "[...]", w którym wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie zawodowego pełnomocnika – adwokata lub doradcy podatkowego. W uzasadnieniu, po odwołaniu się do przedmiotu skargi, podniósł, iż jest osobą schorowaną (swoje choroby wskazał w rubryce nr 9) i w obecnej sytuacji wiele wysiłku wkłada, aby zdobyć środki na utrzymanie rodziny. Stwierdził, iż jest ciężko, a dodatkowe wydatki byłyby dla niej katastrofalne. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i matką, "[...]". Do jego majątku należy dom o powierzchni "[...]", nieruchomość rolna o powierzchni "[...]" oraz budynki gospodarcze. W rubryce nr 10 skarżący wykazał dochody matki z tytułu emerytury w kwocie "[...]" oraz własny z tytuł renty w kwocie "[...]" i z tytułu działalności rolniczej w kwocie "[...]" (średnia). Zgodnie z wnioskiem załączonym do skargi żona skarżącego pracuje razem z nim w gospodarstwie rolnym. W rubryce nr 11 skarżący dodał, iż ze względu na swój wiek i stan zdrowia nie jest w stanie osiągnąć większej wydajności gospodarstwa rolnego. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, pismem z dnia "[...]", skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do wykazanej w formularzu wniosku nieruchomości rolnej, budynków gospodarczych oraz posiadanych ewentualnie ruchomości w postaci samochodów lub maszyn rolniczych) i finansowej (w zakresie dotyczącym dochodu rodziny oraz ponoszonych wydatków, a ponadto wyciągów z posiadanych przez skarżącego i członków jego rodziny rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący złożył pismo procesowe z dnia "[...]", w którym oświadczył, iż gospodarstwo rolne jest w całości wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej. W jego skład wchodzą nieruchomości rolne o powierzchni "[...]" – łąki oraz "[...]", w tym pastwiska zielone, ugory ("[...]") i grunty orne ("[...]"), na których prowadzona jest uprawa zboża i ziemniaków. Skarżący hoduje ponadto zwierzęta – "[...]". W gospodarstwie rolnym znajdują się następujące budynki gospodarcze: budynek obory z chlewnią, garaż oraz zabudowania służące do przechowywania opału. Skarżący wskazał, iż posiada maszyny rolnicze ("[...]") oraz sprzęt do produkcji rolniczej. Wskazał ponadto roczne koszty prowadzenia działalności rolniczej: paliwo ON – ok. "[...]", nawozy i ochrona roślin – "[...]", zakup usług i sprzętu w związku ze żniwami – "[...]", ubezpieczenie – "[...]", KRUS za żonę – "[...]" (kwartalnie – "[...]"). Podniósł, iż po żniwach sprzedaje zboże za cenę "[...]" za tonę, w zależności od roku. Zależnie od pogody zbiory są różne. Dodał, iż dopłaty w łącznej wysokości "[...]" (rocznie) otrzymuje w transzach. Skarżący wskazał ponadto koszty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego: miesięczne (wyżywienie – "[...]", leki – "[...]", prąd – "[...]", woda – "[...]") i roczne (opał – "[...]", co stanowi ok. "[...]" miesięcznie). Oświadczył, iż posiada rachunek bankowy, wykorzystywany do działalności rolniczej, na który wpływają ponadto jego renta i emerytura matki. Zgodnie z załączoną do przedmiotowego pisma kopią wyciągu z przedmiotowego rachunku bankowego za miesiąc "[...]", na rachunek skarżącego wpłynęła renta w kwocie "[...]", emerytura w kwocie "[...]" oraz środki pieniężne z tytułu skupu i sprzedaży żywca w kwocie "[...]". Do przedmiotowego pisma skarżący załączył ponadto oświadczenie żony o nieposiadaniu przez nią rachunku bankowego oraz kopie: decyzji w sprawie wymiaru podatku rolnego i od nieruchomości ("[...]") i dowodu rejestracyjnego ciągnika rolniczego. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, złożone przez skarżącego oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożone na wezwanie dodatkowe oświadczenie i dokumenty źródłowe nie pozwalają na dokonanie w sposób pełny oceny rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny. Pomimo wezwania i pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący nie zastosował się bowiem w pełni do przedmiotowego wezwania. Zauważyć należy, iż skarżący nie złożył przede wszystkim wyczerpującego oświadczenia na temat prowadzonej działalności rolniczej i uzyskanych z tego tytułu przychodów/dochodów w latach "[...]", co nie pozwala na ocenę rzeczywistej kondycji finansowej jego gospodarstwa rolnego, które co podkreślić należy nie należy do małych. Jak wynika bowiem z dodatkowego oświadczenia skarżącego, w jego skład wchodzi "[...]" gruntów, w tym "[...]" ornych, wykorzystywanych pod uprawę zboża i ziemniaków. Dodatkowo skarżący zajmuje się w niewielkim zakresie hodowlą "[...]". Skarżący wykazał koszty związane z prowadzeniem działalności rolniczej, lecz nie wskazał wysokości rzeczywistych przychodów i dochodów uzyskanych z tego tytułu w latach "[...]", w tym z tytułu wypłaconych w tych latach dotacji i/lub płatności wraz z terminami ich wypłaty. W rubryce nr 10 formularza wniosku skarżący wskazał wprawdzie średnią miesięczną wysokość dochodu z tytułu działalności rolniczej, lecz mając na uwadze to, że wysokość wykazanych w tej rubryce dochodów z tytułu emerytury i renty ("[...]") nie w pełni odpowiada wysokości emerytury i renty, które wpływają na rachunek bankowy skarżącego ("[...]"), przyjąć należy, iż również wysokość dochodu z tytułu działalności rolniczej nie odpowiada w pełni wysokości rzeczywistej. Z uwagi na brak przedłożenia przez skarżącego wyciągów z rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy (skarżący złożył jedynie wyciąg za miesiąc "[...]") nie można natomiast ocenić również na tej podstawie jak kształtowała się sytuacja finansowa skarżącego w okresie złożenia skargi i wniosku o przyznanie prawa pomocy. Brak przedłożenia wszystkich żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w sytuacji, gdy wysokość dochodu 3-osobowej rodziny w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach określona została w sposób nieprecyzyjny, uniemożliwia ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny, a tym samym również uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Brak staranności skarżącego w tym zakresie pozbawia Referendarza sądowego możliwości stwierdzenia w sposób nie budzący wątpliwości, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie w całości lub w części. Zauważyć należy, iż skarżący posiada opisany wyżej majątek. Mając zaś na uwadze wysokość wykazanych przez niego wydatków miesięcznych związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego w łącznej kwocie "[...]" (wyżywienie, leki, prąd, woda, opał) oraz wysokość stałych miesięcznych dochodów z tytułu emerytury i renty w łącznej kwocie "[...]", nie może budzić wątpliwości, że wysokość dochodu z tytułu działalności rolniczej ma decydujące znaczenie dla oceny, czy skarżący może ponieść koszty postępowania w niniejszej sprawie i ewentualnie w jakim zakresie. W konsekwencji stwierdzić należy, iż brak precyzyjnych informacji w tym przedmiocie uniemożliwia ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego. Oświadczenie strony, które budzi wątpliwości, nie może stanowić natomiast podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.