II SA/Ol 986/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. i R.G. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi M. i R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego specjalnego postanawia przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie radcy prawnego. We wniosku z dnia 1 grudnia 2008 r., złożonym na urzędowym formularzu, M. i R.G. wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie z ich skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący, "[...]", prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe. Do ich majątku należy ½ wymagającego kapitalnego remontu domu z częścią mieszkalną, którą poza skarżącymi zajmują córka i syn z rodzinami oraz nieruchomość rolna, zanieczyszczana ściekami "[...]", co pozbawia ich możliwości zarówno jej użytkowania, jak i sprzedaży. Źródłami dochodu 2-osobowej rodziny są świadczenia emerytalne i rentowe oraz zasiłek pielęgnacyjny. W rubrykach nr 5 i 11 formularza wniosku skarżący wskazali, iż pomoc, którą otrzymywali nieprzerwanie od trzech lat, została wstrzymana, a dochód, którym dysponują nie wystarcza na normalne życie. Brak leków powoduje pogarszanie się stanu zdrowia. Dodali, iż w "[...]" 2008 r. podczas burzy uszkodzeniu uległ dach ich domu. W związku z koniecznością zabezpieczenia tego uszkodzenia musieli zadłużyć się na kwotę "[...]". Ośrodek Pomocy Społecznej pomimo, że wycenił zniszczenie dachu na kwotę ponad "[...]", odmówił natomiast wsparcia finansowego w związku z koniecznością jego naprawy. Zauważyć należy, iż z uzasadnienia decyzji organu I instancji (k. 43 akt administracyjnych), utrzymanej w mocy przez organ odwoławczy zaskarżoną decyzją, oraz odpowiedzi na odwołanie (k. 53-52 akt administracyjnych) wynika, iż w latach 2007-2008 skarżący korzystali z pomocy finansowej w formie zasiłku celowego specjalnego "[...]". Mając na uwadze ich sytuację materialną oraz możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej, organ I instancji odmówił przyznania im świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego, uznając, że kwota, jaka im pozostaje po uiszczeniu opłat mieszkaniowych, spłacie rat kredytu, zakupie środków czystości i higienicznych oraz leków, jest wystarczająca na zaspokojenie ich potrzeb w zakresie żywności. W konsekwencji, uznał, że skarżący są w stanie zaspokajać bieżące niezbędne potrzeby z własnych środków finansowych. W nawiązaniu do zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia skarżących dotyczącego pogarszania się stanu zdrowia z uwagi na brak leków, zauważyć należy, iż już w odwołaniu (k. 51 akt administracyjnych) skarżący podnieśli, iż ich sytuacja materialna nie pozwala na skuteczne leczenie – skarżąca w ogóle nie wykupuje leków, a skarżący tylko z konieczności, a na potwierdzenie tej okoliczności załączyli do odwołania siedem nie zrealizowanych recept skarżącego. Wskazać należy, iż w świetle art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), skarżący zwolnieni są z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. Tym samym w zakresie rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku pozostaje kwestia ustanowienia zawodowego pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 powołanej ustawy, do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie też do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 powołanej ustawy, ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżących przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie zawodowego pełnomocnika. Zauważyć należy, iż sytuacja finansowa skarżących zmusza ich do okresowego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej. Zarówno w 2007 r., jak i w 2008 r., otrzymywali oni specjalne zasiłki celowe na różne niezbędne potrzeby bieżące, w tym na zakup leków, obuwia, bielizny, środków czystości i higieny. Powyższe oznacza natomiast, że uzyskiwany dochód pomimo, że przekracza kryterium dochodowe, określone w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), nie zawsze wystarcza na pokrycie wszystkich niezbędnych wydatków 2-osobowej rodziny. Mając to na uwadze przyjąć należy tym samym, iż nie jest wystarczający również na pokrycie kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie. Zauważyć jednocześnie należy, iż odmowa przyznania skarżącym specjalnego zasiłku celowego nie jest efektem polepszenia się ich sytuacji materialnej, lecz uznania organu, że środki pieniężne, którymi dysponują, po uiszczeniu opłat mieszkaniowych, spłacie rat kredytu, zakupie środków czystości i higienicznych oraz leków, będą wystarczające na zaspokojenie ich potrzeb w zakresie żywności. Nie można tym samym uznać, że skarżący kosztem zaspokojenia tych podstawowych potrzeb mogliby zabezpieczyć środki pieniężne na pokrycie kosztów postępowania sądowego, tym bardziej, że jak wynika z rubryki nr 5 formularza wniosku oraz z odwołania, skarżący i tak z uszczerbkiem dla swojego zdrowia często przedkładają inne wydatki nad wydatki na leki. Wskazać również należy, iż sytuacja materialna skarżących uległa w ostatnim czasie pogorszeniu w związku z koniecznością poniesienia dodatkowych, niespodziewanych wydatków związanych z zabezpieczeniem uszkodzonego dachu, a ponadto, zgodnie z oświadczeniem skarżących zawartym w rubryce nr 11 formularza wniosku, nie otrzymali oni wnioskowanej pomocy finansowej na remont dachu. Dodać również należy, iż możliwości uzyskania środków pieniężnych na poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, które stanowią jedyne koszty postępowania w niniejszej sprawie, nie daje skarżącym także majątek rodziny. Dom, którego są współwłaścicielami, stanowi bowiem miejsce, w którym mieszkają wraz z dziećmi i ich rodzinami. W piśmie procesowym z dnia "[...]", złożonym w toku uzupełniającego postępowania wyjaśniającego w sprawie o sygn. akt "[...]" oraz w odwołaniu, skarżący wskazali natomiast, iż nie mogą liczyć na pomoc finansową z ich strony. Z kolei, nieruchomość rolna, z przyczyn wskazanych wyżej, nie przynosi żadnych pożytków. W konsekwencji, stwierdzić należy, iż skarżący wykazali, iż nie są w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania. Z uwagi na to, że skarżący wnieśli o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata, bez wskazania żadnych preferencji w tym zakresie, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono przyznać skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie radcy prawnego.