II SA/Ol 986/09
PostanowienieWSA w Olsztynie2009-11-25
Skład orzekający: Agnieszka Bińczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, której dochód z emerytury jest niewystarczający na pokrycie podstawowych kosztów utrzymania (leki, czynsz, media), a także na żywność, może zostać uznana za niezdolną do poniesienia kosztów ustanowienia adwokata w postępowaniu sądowym?Ratio decidendi
Osoba fizyczna, której dochód z emerytury po pokryciu niezbędnych wydatków na leki, czynsz i media, nie wystarcza na podstawowe utrzymanie (żywność), a która dodatkowo zadłuża się na zakup leków, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Nie można od niej oczekiwać, aby bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania wygospodarowała środki na koszty zastępstwa procesowego, zwłaszcza gdy nie posiada majątku, który mógłby zostać spieniężony.Stan faktyczny
Skarżący E. K. złożył wniosek o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Skarżący przedstawił dowody wskazujące na jego trudną sytuację materialną, w tym niski dochód z emerytury, wysokie wydatki na leki i media, brak środków na żywność oraz zadłużenie z tytułu pożyczek na leki. Skarżący korzysta również okresowo z zasiłku celowego i dodatku mieszkaniowego. Sąd rozpoznał wniosek na posiedzeniu niejawnym.Rozstrzygnięcie
Przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie zasiłku celowego postanawia przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące ustanowienie adwokata.
We wniosku z dnia "[...]", E. K. wniósł o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]". Do wniosku załączył odcinek pocztowy emerytury, zgodnie z którym jej wysokość wynosi "[...]" netto.
W odpowiedzi na wezwanie do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, skarżący przedłożył wniosek z dnia "[...]". Skarżący nie wypełnił wprawdzie rubryki nr 4 formularza, jednakże mając na uwadze treść jego pierwotnego wniosku oraz treść rubryki nr 5 formularza, w której skarżący uzasadnia brak możliwości ustanowienia adwokata z wyboru niskim dochodem i jednocześnie konieczność jego ustanowienia – złym stanem zdrowia, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że żądanie skarżącego dotyczy ustanowienia adwokata, tym bardziej, że z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych jest on zwolniony z mocy ustawy. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał ponadto, iż ze środków pieniężnych pochodzących z emerytury w kwocie "[...]" pokrywa wydatki na leki w wysokości "[...]" miesięcznie oraz opłaca czynsz, gaz i światło. Po opłaceniu przedmiotowych wydatków nie wystarcza mu na żywność. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi 1-osobowe gospodarstwo domowe, mieszka sam. Nie posiada żadnych zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Źródłem jego utrzymania jest emerytura w wysokości "[...]" brutto. W rubryce nr 7.1. "Nieruchomości" skarżący zarówno w pozycji "dom", jak i w pozycji "mieszkanie" wpisał "[...]". Mając na uwadze identyczną powierzchnię wykazanych nieruchomości uznać należy, że wykazane dom i mieszkanie stanowią jedną i tą samą nieruchomość – mieszkanie. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym w sprawie "[...]", w którym skarżący wpisał początkowo w pozycjach "dom" i "mieszkanie" – "[...]", lecz następnie wykreślił wskazaną powierzchnię z pozycji "dom".
W piśmie procesowym z dnia "[...]", skarżący podniósł ponadto, że w okresie gdy nie było go stać na wykupienie leków pożyczał na ten cel pieniądze u osoby trzeciej, czego potwierdzeniem jest załączone do tego pisma oświadczenie wierzyciela, zgodnie z którym skarżący ma obecnie z tego tytułu do spłacenia dług w kwocie "[...]". Z akt administracyjnych (aktualizacja wywiadu środowiskowego) wynika natomiast, że skarżący korzysta okresowo z "[...]" zasiłku celowego. Otrzymuje również dodatek mieszkaniowy przyznany do "[...]".
Wskazać należy, iż zgodnie z art. 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a w niniejszej sprawie skarżący z takiego zwolnienia korzysta, odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. W świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 powołanej ustawy, ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącego stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie stronie prawa pomocy, obejmującego ustanowienie adwokata. W warunkach niniejszej sprawy nie można bowiem uznać, że skarżący z emerytury w wysokości "[...]" jest w stanie zgromadzić środki pieniężne na pokrycie przedmiotowego kosztu postępowania sądowego, nawet jeśli uwzględni się, że otrzymuje on stale dodatek mieszkaniowy i okresowo świadczenia z pomocy społecznej. Zauważyć należy, iż środki pieniężne, którymi dysponuje skarżący, po pokryciu wydatków na leki w wysokości przekraczającej 1/3 jego dochodu i uiszczeniu opłat mieszkaniowych, nie wystarczają często skarżącemu na żywność. W konsekwencji, skarżący "zapożycza się" w celu wykupienia lekarstw niezbędnych ze względu na stan jego zdrowia. W tej sytuacji, nie można zatem uznać, że skarżący bez uszczerbku koniecznego dla siebie utrzymania mógłby wygospodarować z emerytury środki pieniężne na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem adwokata. Skarżący nie posiada natomiast majątku, który umożliwiłby pozyskanie środków pieniężnych na pokrycie przedmiotowego kosztu. Wykazane w formularzu wniosku mieszkanie służy bowiem zaspokojeniu jego własnych potrzeb mieszkaniowych.
W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 i art. 262 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło