II SA/Ol 986/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. J. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie samowolnego utwardzenia części działki – umorzenia postępowania postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku z dnia "[...]", złożonym na urzędowym formularzu, K. J. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia "[...]", Nr "[...]". W uzasadnieniu podniósł, iż z uwagi na to, że osoby, pozostające z nim w gospodarstwie domowym są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, miesięczny dochód rodziny jest niski w stosunku do kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, tj. opłatami za czynsz, opał, zużycie energii elektrycznej, wody, gazu, itp. Dodał, iż poza wskazanymi opłatami dużą część dochodu pochłaniają wydatki na zakup żywności i przedmiotów codziennego użytku. W przedstawionej sytuacji, poniesienie dodatkowo opłaty sądowej w znacznej mierze obciąży budżet domowy, który z uwagi na jego wysokość zmusza rodzinę do racjonalnego i przemyślnego dysponowania pochodzącymi z niego środkami. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem D. W rubryce nr 7.1. "Nieruchomości" skarżący wykazał dwa mieszkania o powierzchni "[...]" i "[...]", natomiast w rubryce nr 10 "Dochody" – dochody miesięczne brutto z tytułu emerytury w kwocie "[...]" i z tytułu najmu mieszkania w kwocie "[...]". W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego oraz osób, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, a także wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonego przez niego oświadczenia, skierowano do pełnomocnika skarżącego – syna K. J. wezwanie do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji rodzinnej skarżącego (w zakresie odnoszącym się do syna K., który zgodnie ze złożonym do akt sprawy pełnomocnictwem wspólnie zamieszkuje ze skarżącym, w tym w zakresie jego sytuacji rodzinnej, majątkowej i finansowej oraz ewentualnej możliwości udzielenia skarżącemu pomocy w sfinansowaniu jego udziału w postępowaniu sądowym w niniejszej sprawie) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do sytuacji zawodowej żony skarżącego i syna D., dochodów skarżącego z tytułu emerytury i najmu mieszkania oraz wydatków rodziny, a także wyciągów z posiadanych przez skarżącego i osoby, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy). W przedmiotowym wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przedmiotowe wezwanie doręczone zostało pełnomocnikowi skarżącego w dniu "[...]". Zauważyć należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 ppsa), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, ani pełnomocnik skarżącego ani sam skarżący nie przedłożyli ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych, ani żadnego pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Stwierdzić natomiast należy, że brak przedłożenia jakichkolwiek żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych, w tym w zakresie odnoszącym się do sytuacji rodzinnej skarżącego, dochodów jego rodziny oraz ponoszonych wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych, przy jednoczesnym braku przedłożenia jakiegokolwiek pisma wyjaśniającego przyczyny braku ich złożenia rodzi wątpliwości co do rzetelności złożonego przez skarżącego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Przedmiotowe oświadczenie nie może stanowić tym samym podstawy przyznania prawa pomocy. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie jest bowiem właściwą podstawą dla dokładnej i rzetelnej oceny rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania. W warunkach niniejszej sprawy nie jest natomiast możliwe stwierdzenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy skarżący spełnia przesłankę uzasadniającą zwolnienie go od kosztów sądowych, czy to w całości, czy też w części. Brak przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych we wskazanym wyżej zakresie nie pozwala bowiem ustalić, jak w rzeczywistości kształtuje się sytuacja rodzinna i finansowa skarżącego oraz, czy rzeczywiście nie posiada on i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.