II SA/Ol 99/19

WyrokWSA w Olsztynie2019-02-18

Skład orzekający: sędzia WSA Beata Jezielska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo zastosował art. 138 § 2 k.p.a. (uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji) w sytuacji, gdy mógł uzupełnić postępowanie dowodowe w ograniczonym zakresie?
Ratio decidendi
Organ odwoławczy nie powinien był uchylać decyzji organu pierwszej instancji i przekazywać sprawy do ponownego rozpoznania na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., ponieważ braki postępowania dowodowego były niewielkie i mogły zostać uzupełnione przez organ odwoławczy w trybie art. 136 § 1 k.p.a. lub poprzez wydanie decyzji merytorycznej na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. jest wyjątkiem od zasady dwuinstancyjności i powinno być stosowane tylko w sytuacjach, gdy uzupełnienie postępowania jest nadmiernie utrudnione.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła zezwolenia na usunięcie drzew, wydanego przez Burmistrza, a następnie uchylonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) decyzją kasacyjną. SKO uchyliło decyzję organu pierwszej instancji, przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, wskazując na konieczność uzyskania zgody właściciela nieruchomości na wycinkę oraz na wady decyzji dotyczące nasadzeń zastępczych. Spółka S.A. wniosła sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (WSA), zarzucając SKO bezpodstawne zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. i błędną wykładnię przepisów dotyczących zgody właściciela na wycinkę.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. i zasądził od SKO na rzecz skarżącego kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2019r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu "[...]" S.A. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Decyzją z dnia "[...]" Burmistrz O., na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1, art. 83a ust. 1, art. 83c ust. 3, art. 83f ust. 1 pkt 1 i pkt 3, art. 84 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2018r. poz. 1614, dalej jako: u.o.p.), po rozpatrzeniu wniosku "[...]" S.A., zezwolił na usunięcie brzozy brodawkowatej (oznaczonej nr 419) o obwodzie pnia 96 cm, 7 wierzb iwy (oznaczonych nr 420) o obwodach pni 36 cm, 40 cm, 84 cm, 28 cm, 27 cm, 30 cm, 62 cm rosnących na działce o nr geod. "[...]" obręb O.; naliczył opłatę za usunięcie tych drzew w wysokości 6084 zł; zobowiązał wnioskodawcę do dokonania nasadzeń zastępczych w terminie do dnia 31 maja 2020r. o obwodach pni na wysokości 100 cm wynoszących co najmniej 5 cm, w liczbie nie mniejszej niż 10 drzew, których dokładną lokalizację organ wskaże w oddzielnym piśmie, zobowiązano do użycia do nasadzeń drzew liściastych należących do gatunków rodzimych m.in: lipa drobnolistna, klon pospolity, dąb szypułkowy, grab pospolity, nakazano opalikowanie dokonanych nasadzeń zastępczych i poddawanie ich regularnej pielęgnacji przez okres minimum 3 lat, a w przypadku uszkodzenia dokonanych nasadzeń zastępczych wymianę drzewek na zdrowe, w podobnym wieku, należące do jednego z wymienionych gatunków oraz nakazano powiadomienie organu do dnia 10 czerwca 2020r. o zrealizowaniu zobowiązań z podaniem dokładnej lokalizacji nowych nasadzeń zastępczych, gatunków drzew, terminu wykonanych nasadzeń, ich obwodu oraz dołączoną mapą z zaznaczonymi miejscami nasadzeń; odroczono termin uiszczenia opłaty za usunięcie drzew na okres 3 lat od dnia upływu terminu wskazanego w zezwoleniu na wykonanie nasadzeń zastępczych tj. od dnia 31 maja 2020r., której wniesienie będzie uzależnione od zachowania żywotności dokonanych nasadzeń oraz ustalono termin zamierzonego usunięcia drzew do dnia 31 grudnia 2019r., a także umorzono postępowanie w zakresie wniosku o wycinkę 9 m2 krzewów bzu czarnego (oznaczonych nr 420), 4 jesionów wyniosłych o obwodach pni 30 cm, 25 cm, 17 cm, 14 cm (oznaczonych nr 420). W uzasadnieniu decyzji podano, że z wnioskiem wystąpiła Spółka "[...]", która jako prawo do dysponowania nieruchomością wskazała ostateczną decyzję Starosty O. ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, a jako przyczynę usunięcia drzew - planowaną realizację inwestycji celu publicznego - budowę linii 110 kV relacji G. – O. Ustalono, że drzewa są w dobrym stanie oraz że rosną na terenie przewidzianym pod budowę pinii napowietrznej oraz kolidują z planowaną inwestycją w związku z czym ich usunięcie jest konieczne. Podano, że wykonanie przez wnioskodawcę nasadzeń zastępczych w ilości co najmniej 10 sztuk zrekompensuje straty w środowisku powstałe po usunięciu drzew i będzie lepszą kompensacją niż pobieranie opłaty. Wskazano przy tym, że po 3 latach od dnia 31 maja 2020r. zostaną przeprowadzone oględziny związane z oceną udatności nasadzeń i jeżeli posadzone drzewa zachowają żywotność po upływie tego okresu lub jej nie zachowają z przyczyn niezależnych od wnioskodawcy, należność z tytułu ustalonej opłaty za usunięcie drzew zostanie umorzona, a jeżeli posadzone nowe drzewa, albo część z nich, nie zachowa żywotności, z przyczyn zależnych od posiadacza nieruchomości, naliczona opłata zostanie przeliczona w sposób proporcjonalny do liczby drzew, które nie zachowały żywotności. W przypadku niewykonania obowiązku nasadzeń zastępczych lub ich wykonania niezgodnie z decyzją organ nałoży obowiązek uiszczenia opłaty za usunięcie drzew, przeliczonej w sposób proporcjonalny do liczby drzew, które nie zostały wykonane zgodnie z decyzją. Wyjaśniono, że przepisów u.o.p. nie stosuje się do krzewu lub krzewów rosnących w skupisku, o powierzchni do 25 m oraz do drzew, których obwód pnia na wysokości 5 cm nie przekracza 50 cm (dotyczy 4 jesionów) i dlatego w zakresie postępowanie jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Od decyzji tej odwołała się "[...]" Sp. z o.o. w O. zarzucając naruszenie art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. oraz przepisów postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy i zaniechanie wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego oraz naruszenie zasady informowania stron. Wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Podano, że zgodnie z art. 83 ust. 1 u.o.p., który stanowił materialnoprawną podstawę do wydania zaskarżonej decyzji, uzyskanie decyzji zezwalającej na usunięcie drzew i krzewów wymaga zgody właścicieli nieruchomości. Wskazano, iż decyzja wydana w trybie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r.o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2018r. poz. 2204 ze zm., dalej jako: u.g.n.) nie zastępuje zgody właściciela na wystąpienie z wnioskiem o zezwolenie na wycięcie drzew, a podmiot, na rzecz którego ograniczono sposób korzystania z nieruchomości nie dysponuje wszystkimi prawami, jakie przysługują właścicielowi nieruchomości i nie może bez zgody właściciela żądać usunięcia drzew z nieruchomości, nie będącej jego własnością. Decyzję o usunięciu drzew lub krzewów może uzyskać jedynie właściciel urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń, ale taka sytuacja nie zachodzi, gdyż wnioskodawca będzie dopiero realizował inwestycję. Podniesiono, że decyzja wydana w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. jest dowodem potwierdzającym prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, a w związku z tym uregulowania przewidziane w tym przepisie dotyczą przedmiotowo innych zagadnień niż objęte u.o.p. Zdaniem odwołującej się potwierdzeniem tego stanowiska jest również fakt, że nowelizacja dokonana ustawą z dnia z dnia 17 grudnia 2010r. o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy o ochronie przyrody wprowadziła zwolnienie od uzyskania zgody właściciela nieruchomości jedynie w przypadku wystąpienia z wnioskiem właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego. Podano, że osoby uprawnione do reprezentowania odwołującej się Spółki nie wyraziły zgody na wycięcie drzew znajdujących się w granicach nieruchomości stanowiących jej własność. Natomiast organ - pomimo sytuacji mogącej budzić wątpliwości co do legitymacji procesowej wnioskodawcy - bez przeprowadzenia w tej kwestii czynności wyjaśniających orzekł merytorycznie, uznając tym samym, że wniosek złożył podmiot uprawniony oraz że nie jest potrzebna zgoda właściciela nieruchomości, a w związku z tym postępowanie zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego. Decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. uchyliło decyzję będącą przedmiotem odwołania i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu podano, że z treści ostatecznej decyzji Starosty O. z dnia "[...]" wynika, że Starosta ograniczył właścicielowi sposób korzystania z nieruchomości, w tym działki "[...]", w celu założenia i przeprowadzenia przewodów i urządzeń służących do przesyłu energii elektrycznej, a także innych podziemnych, naziemnych i nadziemnych urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń i późniejszej ich eksploatacji, wchodzących w zakres inwestycji celu publicznego pn. "Budowa linii 110 kV G.-O.", a w ramach tego ograniczenia przewidziano wycinkę drzew i krzewów kolidujących z linią 110kV, jednakże po uzyskaniu odrębnego pozwolenia. Zdaniem Kolegium żaden z zapisów tej decyzji nie daje podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawca uzyskał samoistne prawo do usunięcia drzew kolidujących z realizowanym zamierzeniem, a także że decyzja ta zastępuje oświadczenia woli właściciela o wyrażeniu zgody na usunięcie przedmiotowych drzew. W ocenie Kolegium, stosownie do art. 83 ust. 1 u.o.p., co do zasady, zezwolenie na usunięcie drzew wydane się na wniosek posiadacza nieruchomości po uzyskaniu zgody właściciela tej nieruchomości. Wyjątek od powyższej zasady stanowi wniosek złożony przez właściciela urządzeń, o których mowa wart. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli drzewo lub krzew zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń (art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p.), co nie występuje w przedmiotowej sprawie, gdyż linia energetyczna dopiero ma powstać. Inne wyjątki od obowiązku uzyskania zgody właściciela nieruchomości przewiduje art. 83 ust. 2 i 3 u.o.p., ale żadna z tych sytuacji nie wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Kolegium z normy zawartej w art. 124 ust. 1 u.g.n. nie można wywnioskować, iż decyzja taka zastępuje zgodę właściciela nieruchomości na usunięcie drzew. Skoro ustawodawca wprost wskazał, jakich działań dotyczy decyzja starosty, nie można zatem uznać, iż w sposób dorozumiany dotyczy to również usuwania drzew przeszkadzających w realizacji przedsięwzięć wymienionych w art. 124 ust. 1 u.g.n. Ponadto wskazano, że decyzja uzależnia usunięcie drzew od wykonania nasadzeń zastępczych (pkt 3), a stosownie do art. 83c ust. 4 u.o.p. w takiej sytuacji organ bierze pod uwagę w szczególności dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych oraz określone w tym przepisie cechy usuwanego drzewa lub krzewu, zaś z czynności postępowania przeprowadzonego przez organ pierwszej instancji nie wynika, aby wzięte były pod uwagę powołane kwestie. Ma to w ocenie Kolegium znaczenie, gdyż stosownie do art. 83d ust. 2 u.o.p. wydając zezwolenie na usunięcie drzewa uzależnione od wykonania nasadzeń zastępczych, decyzja określa dodatkowo: miejsce nasadzeń, liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów, minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów, gatunek lub odmianę drzew lub krzewów, termin wykonania nasadzeń, termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń. Organ pierwszej instancji nie określił miejsca nasadzeń podając, iż dokładna lokalizacja zostanie określona w osobnym piśmie, a organ miał obowiązek w toku postępowania ocenić dostępność miejsc do nasadzeń zastępczych i wskazać w decyzji miejsce nasadzeń. Brak wskazania lokalizacji nasadzeń czyni decyzję niewykonalną. Ponadto za nieprawidłowe uznano określenie liczby drzew poprzez wskazanie minimalnej ich ilości (gdyż ustawa nakazuje podanie liczby, a nie przedziału liczb), a także braku wskazania konkretnego gatunku drzew do nasadzeń. Podano, że w tym zakresie decyzja jest niejasna i pozostawia stronę w niepewności, co może w przyszłości budzić wątpliwości, czy strona wykonała decyzję. W związku z tym Kolegium nakazano organowi I instancji, aby w toku ponownego postępowania wezwał wnioskodawcę do przedstawienia zgody na usunięcie drzew, ewentualnie orzeczenia sądu zgodę tą zastępującego, a przy orzekaniu o nasadzeniach zastępczych dostosował się do zapisów art. 83c ust. 3 i 4 oraz art. 83d ust. 2 pkt 1, 2 i 4 u.o.p. Od powyższej decyzji sprzeciw wywiodła "[...]" S.A., wnosząc o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzucono: 1) naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. przez jego bezpodstawne zastosowanie w sytuacji, gdy - przy dokonanej wykładni przywołanych przepisów - powinna zostać wydana decyzja przewidziana w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a; 2) naruszenie art. 124 ust. 1 i 1a u.g.n. w związku z art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. przez dokonanie ich błędnej wykładni i przyjęcie, że decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (wraz z decyzją zezwalającą na jej niezwłoczne zajęcie) nie zastępuje zgody właściciela nieruchomości na złożenie przez posiadacza nieruchomości wniosku o zezwolenie na usunięcie drzewa lub krzewu; 3) naruszenie art. 80 K.p.a. przez nieprawidłową ocenę treści decyzji Starosty O. i stwierdzenie, że fragment decyzji dotyczący wycinki roślinności "po uzyskaniu odrębnego pozwolenia" dotyczy pozwolenia (zgody) właściciela nieruchomości, a nie decyzji wydanej w trybie u.o.p. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że nawet gdyby pozostałe zarzuty okazały się niezasadne, to i tak w sprawie nie powinno dojść do uchylenia decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, gdyż Kolegium winno wezwać skarżącego do przedstawienia zgody właściciela nieruchomości, a w jej braku decyzję uchylić i odmówić zgody, bądź umorzyć postępowanie pierwszoinstancyjne. W przypadku natomiast uznania, że jedynymi brakami decyzji są te związane z nasadzeniami zastępczymi, Kolegium powinno bądź uzupełnić rozstrzygnięcie we własnym zakresie, bądź ewentualnie uchylić w tej części i przekazać do ponownego rozpoznania jedynie w części, gdyż nasadzenia zastępcze są podstawą do ewentualnego umorzenia opłaty za wycinkę, a nie warunkiem wykonalności samej decyzji. Zarzucono, że wykładnia zastosowana przez Kolegium niweczyłaby możliwość realizacji inwestycji w oparciu o decyzje wydane w trybie art. 124 u.g.n. jeżeli nieruchomości objęte tymi decyzjami porośnięte byłyby jakąkolwiek roślinnością (nawet taką, dla której wycinki nie jest wymaga zezwolenie). Gdyby bowiem decyzje z art. 124 u.g.n. nie zastępowały zgody właściciela wymaganej zgodnie z art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p., to inwestor nie miałby żadnej możliwości realizacji takiej inwestycji, dla której niezbędne byłoby wycięcie roślinności. Nie sposób założyć, by inwestor, który tytuł prawny do nieruchomości uzyskał wbrew woli właściciela nieruchomości, miał następnie uzyskać od tego właściciela zgodę na wycięcie drzew niezbędną do realizacji inwestycji, gdyż w takiej sytuacji inwestor stawałby się zakładnikiem właściciela nieruchomości i to mimo posiadania adekwatnego tytułu prawnego do nieruchomości. Wskazano ponadto, że ustanowienie na rzecz inwestora służebności przesyłu orzeczeniem sądowym nie umożliwiałoby złożenia wniosku o zezwolenie na wycinkę, gdyż także w art. 3051 i nast. k.c. nie przewidziano wprost takiego uprawnienia podmiotu uprawnionego z tytułu służebności przesyłu. Zaprezentowana interpretacja stałaby również na przeszkodzie niezbędnej wycince także roślinności, na której wycinkę nie jest wymagane zezwolenie, gdyż jeżeli decyzja w trybie art. 124 u.g.n. nie rozciąga się na ograniczenie prawa właściciela nieruchomości do roślinności rosnącej na terenie nieruchomości (w zakresie objętym ograniczeniem), to każda wycinka stanowiłaby nieuprawnione ingerowanie w prawo własności i byłaby czynem zabronionym. Wskazano także na wykładnię systemową art. 83 ust. 1 pkt 1 u.o.p. w zestawieniu z art. 83 ust. 1 pkt 2 u.o.p. Skoro bowiem właściciel urządzeń przesyłowych może złożyć (bez zgody właściciela nieruchomości) wniosek o zezwolenie na wycinkę roślinności z cudzej nieruchomości i to nawet w sytuacji, gdy nie legitymuje się żadnym prawem do nieruchomości, na której ma być przeprowadzona wycinka, to nie znajduje uzasadnienia skrajnie odmienne potraktowanie inwestora, który zamierza takie same urządzenia wybudować i posiada tytuł prawny do nieruchomości. Ponadto art. 83 ust. 1 u.o.p. nie jest przepisem mającym służyć ochronie prawa własności, ale ochronie przyrody i zachowaniu roślinności, a zatem nie ma żadnych podstaw, aby traktować dopuszczalność złożenia wniosku o zezwolenie na wycinkę w kategoriach wyjątku od zasady ochrony prawa własności, ale powinien on być traktowany jako wyjątek od zasady ochrony wartości przyrodniczych, gdyż ochrona ta ulega ograniczeniu między innymi w związku z koniecznością utrzymania i rozwoju sieci dystrybucyjnych. Podniesiono także, że brak jest przepisów prawa materialnego przyznających inwestorowi roszczenie o orzeczenie zastępczej zgody przez sąd. Natomiast sformułowanie w decyzji starosty odnośnie do konieczności uzyskania pozwolenia na wycinkę drzew powinno być rozumiane jako wskazanie na konieczność uzyskania odpowiedniej decyzji administracyjnej, a nie jako obowiązek uzyskania zgody właściciela nieruchomości. Podano, że nawet przyjmując za zasadne zastrzeżenia Kolegium do części rozstrzygnięcia dotyczącej nasadzeń zastępczych, to Kolegium nie wyjaśniło dlaczego wad tych nie mogło usunąć w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto w ocenie skarżącego konstrukcja decyzji zezwalającej na wycinkę drzew i krzewów pozwala na uchylenie jej jedynie w części odnoszącej się do nasadzeń zastępczych i przeprowadzenie ponownego postępowania jedynie w tej części. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2018r. poz. 2107) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Sąd uznał, iż wniesiony w niniejszej sprawie sprzeciw zasługuje na uwzględnienie. Podnieść przede wszystkim należy, że w myśl art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw sąd dokonuje jedynie oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 k.p.a. Wynika to także z treści art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd uwzględnia sprzeciw od decyzji i uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. Zatem podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego jest ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 k.p.a., a więc odstąpienia od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017r., sygn. akt II OSK 2219/15, dostępny w Internecie). W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy uwzględnić przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zasadą jest, że organ odwoławczy wydaje rozstrzygnięcie co do istoty sprawy, co zgodnie z treścią art. 138 § 1 k.p.a. następuje przez wydanie rozstrzygnięcia merytorycznego. Natomiast odstępstwem od tej ogólnej zasady jest, wynikające z art. 138 § 2 k.p.a., uprawnienie organu odwoławczego do wydania decyzji kasacyjnej. Rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a. zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ II instancji ciężar ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji I instancji. W sytuacji, gdy nie ma przeszkód do ponownego rozpatrzenia sprawy administracyjnej i zakończenia jej merytoryczną decyzją drugoinstancyjną, niedopuszczalne - jako niezgodne z zasadą dwuinstancyjności - jest wydanie decyzji kasacyjnej. W sprzeczności z art. 138 § 2 k.p.a. pozostaje wydanie decyzji kasacyjnej zarówno w przypadku, gdy zaskarżona decyzja była dotknięta jedynie błędami natury prawnej, jak i w przypadku, gdy postępowanie wyjaśniające pierwszej instancji jest dotknięte niewielkimi brakami, które można uzupełnić w postępowaniu odwoławczym na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. albo w przypadku istotnych braków postępowania wyjaśniającego, gdy jest możliwa zgoda stron na usunięcie nieprawidłowości w postępowaniu odwoławczym, na podstawie art. 136 § 2 i 3 k.p.a. Z mocy art. 136 § 4 k.p.a. - przepisów § 2 i 3 nie stosuje się, jeżeli przeprowadzenie przez organ odwoławczy postępowania wyjaśniającego w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy byłoby nadmiernie utrudnione. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wymagało uzupełnienia jedynie w niewielkim zakresie i organ odwoławczy mógł tego dokonać bez potrzeby uchylania decyzji organu I instancji i przekazywania sprawy do ponownego rozpoznania temu organowi. Podnieść należy, że jednym z powodów uchylenia decyzji był brak zgody właściciela nieruchomości na wycinkę przedmiotowych drzew. Jeżeli jednak zdaniem Kolegium wydanie przedmiotowego zezwolenia wymagało uzyskania takiej zgody, to Kolegium w toku postępowania odwoławczego mogło wezwać wnioskodawcę do jej przedłożenia. Należy bowiem zauważyć, że przy interpretacji przyjętej przez organ odwoławczy brak zgody właściciela nieruchomości musiałby skutkować odmową wydania zezwolenia, o czym Kolegium mogłoby rozstrzygnąć w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Ponadto podnieść należy, że słusznie Kolegium wskazało, iż stosownie do art. 83d ust. 2 u.o.p. w przypadku, gdy zezwolenie na usunięcie drzewa uzależnione jest od wykonania nasadzeń zastępczych, to decyzja określa dodatkowo: miejsce nasadzeń, liczbę drzew lub wielkość powierzchni krzewów, minimalny obwód pni drzew na wysokości 100 cm lub minimalny wiek krzewów, gatunek lub odmianę drzew lub krzewów, termin wykonania nasadzeń, termin złożenia informacji o wykonaniu nasadzeń. W związku z tym w decyzji udzielającej zezwolenie należy zawrzeć wszystkie elementy wskazane w powołanym w przepisie i organ nie może w tym zakresie odsyłać do odrębnego pisma. Jednakże także ta okoliczność nie uzasadniała zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Kolegium mogło bowiem uzupełnić postępowanie wyjaśniające w tym zakresie w trybie art. 136 § 1 k.p.a., a następnie podjąć stosowne rozstrzygnięcie w trybie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Natomiast odnosząc się do kwestii zasadności stanowiska Kolegium odnośnie do konieczności uzyskania przez wnioskodawcę zgody właściciela nieruchomości na usunięcie drzew lub orzeczenia sądu taką zgodę zastępującego podkreślić należy, że na tym etapie postępowania Sąd nie może wypowiadać się co do meritum sprawy, w czym mieści się ocena, czy faktycznie taka zgoda w realiach niniejszej sprawy jest wymagana. W postępowaniu sądowym na skutek wniesionego sprzeciwu kontrola sądu administracyjnego ogranicza się wyłącznie – jak wskazano wyżej – do kontroli zasadności zastosowania art. 138 § 2 k.p.a. Zatem wydając wyrok w niniejszej sprawie Sąd nie przesądza, czy interpretacja przepisów dokona przez Kolegium jest prawidłowa. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151a § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od sprzeciwu, wysokość opłaty skarbowej za złożenie dokumentu stwierdzającego pełnomocnictwo oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r. poz. 265).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło