II SA/Ol 990/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Hanna Raszkowska po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku W. Ł. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi W. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia 7 listopada 2008r. Nr "[...]" w przedmiocie skierowania na badania lekarskie postanawia: ustanowić dla skarżącego radcę prawnego. W.Ł. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z wnioskiem z 21 października 2009r. o przyznanie prawa pomocy obejmujące ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Olsztynie z dnia 7 listopada 2008r. w przedmiocie skierowania na badania lekarskie. W sprawie tej Sąd prawomocnym postanowieniem z 27 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Ol 990/08, po rozpoznaniu wniosku skarżącego z 27 stycznia 2009r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i odmówił jednocześnie przyznania prawa pomocy w pozostałej części. Natomiast wyrokiem z 15 września 2009r. sygn. akt II SA/Ol 990/08 Sąd oddalił skargę. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, zawartym w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy z 21 października 2009r. oraz na podstawie odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z 29 października 2009r., sytuacja materialna skarżącego uległa pogorszeniu od czasu wystąpienia z poprzednim wnioskiem i jest aktualnie bardzo zła (rubryki nr 5 i 9 formularza). Jedynym dochodem wnioskodawcy jest obecnie renta w kwocie 675,10 zł brutto, gdyż od dnia 1 kwietnia 2009r. już nie pracuje. Żona, z którą jest "skonfliktowany" oraz syn nie pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Zamieszkuje obecnie wraz ze studiującą córką, która nie uzyskuje żadnych dochodów. W konsekwencji wszystkie wydatki spoczywają praktycznie na skarżącym, dlatego też pożycza pieniądze "gdzie się da" i jest "mocno zadłużony". Skarżący podał, iż żona pomagała mu trochę w opłatach, ale teraz na tę pomoc nie może już liczyć. Syn rzadko go odwiedza i nie interesuje się sprawami domu. Do majątku skarżącego należy mieszkanie, którego jest współwłaścicielem (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu). Opłaty za mieszkanie i inne stałe wydatki skarżący określił na ok. 1.000-1.200 zł i podał, że stale rosną. Ojciec skarżącego, który dotychczas mu pomagał nie jest obecnie w stanie udzielić mu pomocy finansowej, stara się jednak zapewnić synowi i wnuczce żywność, której opłaca dodatkowo bilet miesięczny. Skarżący jest zapożyczony u kolegów oraz w banku, w którym zaciągnął pożyczkę na bieżące potrzeby. Intensywnie szuka pracy, uczestniczy też w warsztatach zawodowych. Postanowieniem z dnia 27 listopada 2009r. sygn. akt II SA/Ol 990/08 Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego ustanowienie radcy prawnego. Podniósł, że skarżący pomimo, iż na skutek wezwania Referendarza złożył inne wymagane oświadczenia, to nie przedłożył jednak ani wyciągów z posiadanych przez siebie i córkę rachunków bankowych ani wymaganego oświadczenia o nieposiadaniu jakichkolwiek rachunków bankowych. Stwierdził, że to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy nie jest możliwa pełna ocena aktualnej sytuacji finansowej skarżącego i jego córki oraz jednoznaczne stwierdzenie, że na obecnym etapie postępowania sądowego nie jest on w stanie ponieść kosztów ustanowienia zawodowego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W dniu 7 grudnia 2009r. W.Ł. wniósł sprzeciw od postanowienia Referendarza sądowego. Wyjaśnił, że nie posiada rachunku bankowego, podobnie jak jego córka. Przedstawił ponadto aktualne problemy zdrowotne i podał, że przyjmuje silne leki, wpływające na jego funkcjonowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), dalej: p.p.s.a., w razie skutecznego wniesienia sprzeciwu postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Ponieważ sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 ustawy). Z dyspozycji art. 243 § 1, oraz art. 245 §§ 1-3 p.p.s.a. wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 p.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na obecnym etapie sprawy skarżący wniósł o ustanowienie radcy prawnego, a zatem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zauważyć jednak należy, że w rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2009r. sygn. akt II SA/Ol 990/08 przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym. Wówczas Sąd uznał, że skarżący wykazał jedynie, iż nie jest w stanie wraz żoną ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W konsekwencji zwolnił skarżącego od kosztów sądowych i odmówił jednocześnie ustanowienia dla niego zawodowego pełnomocnika uznając, że sytuacja materialna 4-osobowej rodziny skarżącego uzasadnia poczynienie odstępstwa od generalnej reguły ponoszenia przez stronę obciążeń związanych z jej udziałem w sprawie. Orzeczenie to zachowało do chwili obecnej moc obowiązującą. Stąd też przy ocenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy niezbędne jest zastosowanie surowszych kryteriów, określonych w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy, gdyż zadośćuczynienie kolejnemu wnioskowi strony oznaczałoby w istocie przyznanie, w dwóch etapach, prawa pomocy w zakresie całkowitym. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że skarżący przedstawiając aktualną sytuację materialną rodziny uzupełnił w sprzeciwie informację w tym zakresie poprzez złożenie deklaracji, iż podobnie jak jego córka, nie posiada rachunku bankowego. Powyższe pozwala na uznanie, iż sytuacja wnioskodawcy została przedstawiona przez stronę w sposób pełny co powoduje, że Sąd ma możliwość przystąpienia do jego merytorycznej oceny. Po dokonaniu analizy sytuacji majątkowej, jak też rodzinnej i zdrowotnej Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym, w tym kosztów wynagrodzenia kwalifikowanego pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Uznając prawdziwość oświadczeń skarżącego złożonych po rygorem odpowiedzialności karnej należy bowiem stwierdzić, że sytuacja finansowa i życiowa wnioskodawcy uległa pogorszeniu w porównaniu ze stanem w okresie wydania postanowienia z 27 kwietnia 2009r. Obecnie skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córką, jedynym źródłem utrzymania 2-osobowej rodziny jest jego renta w kwocie 675,10 zł brutto, przy czym wnioskodawca nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Biorąc zaś pod uwagę aktualny poziom cen i opłat za dobra i usługi, których nabycie jest niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych należało uznać, że niewielki dochód, którym skarżący dysponuje, uniemożliwia mu zabezpieczenie środków finansowych na potrzeby wszczętego postępowania sądowoadministracyjnego, tj. na ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Sytuacji tej nie zmienia okoliczność, że skarżący otrzymuje okazjonalnie pomoc w formie bieżących pożyczek od osób trzecich oraz pozostaje współwłaścicielem nieruchomości lokalowej, w której zamieszkuje wraz z córką. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ppsa., orzeczono jak w sentencji.