II SA/Ol 993/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Jezielska po rozpoznaniu w dniu 4 stycznia 2016r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu D. P. od postanowienia Starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 9 listopada 2015r. sygn. akt II SA/Ol 993/15 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: 1) zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie dla skarżącego adwokata; 2) w pozostałym zakresie utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. D. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. utrzymującą w mocy decyzję. wydaną z upoważnienia Burmistrza [...] przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] w przedmiocie przyznania pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków w kwocie [...] zł i odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej w formie zasiłku celowego w kwocie [...] zł z przeznaczeniem na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. Następnie w dniu 13 października 2015r. skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Podał, że sam prowadzi gospodarstwo domowe i nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. Wyjaśnił, że uzyskuje dochód z tytułu zasiłku stałego w kwocie [...] zł, natomiast ponoszone przez niego miesięczne wydatki to: lekarstwa – [...] zł, opłaty za mieszkanie – [...] zł, pranie, środki czystości – [...] zł, przejazdy, dojazdy – [...] zł, komputer, drukowanie – [...] zł. Wskazał, iż jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Postanowieniem z dnia 9 listopada 2015r. (sygn. akt II SA/Ol 993/15) Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie umorzyła postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i odmówiła przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie dla skarżącego adwokata. W uzasadnieniu wskazano, iż z mocy art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. dalej jako: p.p.s.a.) skarżący nie ma w niniejszej sprawie obowiązku uiszczenia kosztów sądowych i w związku z tym, postępowanie z wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie jako zbędne podlega umorzeniu stosownie do art. 249a p.p.s.a. Jednocześnie w ocenie referendarza w warunkach niniejszej sprawy sytuacja procesowa, w jakiej znalazł się skarżący, nie powoduje konieczności ustanowienia dla niego zawodowego pełnomocnika. Podniesiono, że niniejsza sprawa jest jedną z wielu - o podobnym charakterze, jakie skarżący prowadził przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, co uzasadnia twierdzenie, że skarżącemu znana jest zarówno specyfika tych spraw, jak i procedura sądowoadministracyjna. Podkreślono, iż skarżący pomimo tego, że nie korzysta z pomocy zawodowego pełnomocnika, wniósł do sądu skargę w terminie i w sposób jasny wyraził w niej przyczyny niezadowolenia z zaskarżonego rozstrzygnięcia. W złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazał natomiast przyczyn, dla których za konieczne uważa występowanie w sprawie adwokata. Mając zatem na uwadze specyfikę postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, a także przedstawione wyżej okoliczności niniejszej sprawy, uznano, że odmowa ustanowienia dla skarżącego zawodowego pełnomocnika na obecnym etapie postępowania sądowego nie będzie stanowić przeszkody w realizacji przysługującego mu prawa do sądu. Dodatkowo zwrócono uwagę na fakt, iż wprawdzie podstawowym źródłem utrzymania skarżącego jest zasiłek stały w kwocie [...] zł, lecz z kart świadczeń skarżącego za okres od 1 stycznia 2014r. do 31 grudnia 2014r. (znajdującej się w aktach administracyjnych) oraz za okres od 1 stycznia 2015r. do 31 marca 2015r. (włączonej ze sprawy o sygn. akt II SA/Ol 1026/15) wynika, iż poza zasiłkiem stałym otrzymuje on zasiłki celowe (na pokrycie części lub całości kosztów leków i leczenia, na zakup posiłku lub żywności, na zakup opału, na zakup odzieży, na zaspokojenie innych potrzeb), których łączna wysokość w 2014 r. wyniosła [...] zł, co w przeliczeniu na miesiąc stanowi 353,75 zł, natomiast w okresie pięciu pierwszych miesięcy 2015 r. – [...] zł, co w przeliczeniu na miesiąc stanowi [...] zł. Tym samym skarżący objęty jest stałą pomocą ośrodka pomocy społecznej, uzyskując wsparcie na zaspokojenie rożnych swoich potrzeb. W oparciu o powyższe przyjąć zatem można, że przy stałej pomocy w dotychczasowej wysokości środki, którymi dysponuje (łącznie z zasiłkiem stałym) przekraczają wysokość najniższego świadczenia emerytalnego. Mając to na uwadze, jak również wysokość wykazanych przez niego wydatków, w tym stosunkowo niskie opłaty mieszkaniowe, stwierdzono, że środki te umożliwiają mu, przy rozsądnym gospodarowaniu, poczynienie pewnych oszczędności. Jednocześnie wskazano, iż w przypadku, gdy oszczędności nie będą wystarczające na pokrycie kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, a zajdzie potrzeba sporządzenia skargi kasacyjnej, skarżący będzie mógł ponownie ubiegać się o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. W złożonym sprzeciwie D. P. zarzucił złe prowadzenie postępowania i pomijanie podstawowych zasad konstytucyjnych. Podniósł, że żyje w ubóstwie – otrzymuje zasiłek stały w wysokości [...] zł miesięcznie, który jest niewystarczający, gdyż na wyżywienie wydaje [...] zł na miesiąc. Wskazał, iż otrzymuje również zasiłki celowe na częściowe zaspokojenie innych potrzeb bytowych, które konsumuje w całości. Przy czym miesięczna wysokość świadczeń nie może zdaniem wnioskodawcy stanowić podstawy do wywołania ujemnych skutków. Zaznaczył, iż fakt otrzymywania przysługujących zasiłków nie można interpretować na niekorzyść skarżącego, gdyż stanowi to nadużycie i przekroczenie uprawnień do ustanowienia adwokata z urzędu. Skarżący podniósł, iż adwokat posiada fachową wiedzę w zakresie wywołanego skargą postępowania procesowego, którego skarżący w ogóle nie zna, zaś nieznajomość tematu przez skarżącego jest wystarczającą podstawą do ustanowienia wymienionemu adwokata z urzędu, którego skarżący nie jest w stanie opłacić z ciągle brakujących środków pieniężnych. Adwokat swoją wiedzą powinien wytłumaczyć więcej, niż podnosi skarżący, dlatego jego udział w sprawie o przyznanie zasiłku celowego jest pożądany i niezbędny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 259 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia. Rozpoznając sprzeciw, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (art. 260 § 1 p.p.s.a.). Przede wszystkim wskazać, że w myśl art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie z mocy ustawy. W związku z tym orzekanie w przedmiocie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest bezprzedmiotowe. Zasadnie zatem w postanowieniu referendarza orzeczono o umorzeniu postępowania w tym zakresie. Natomiast co do wniosku o ustanowienie adwokata wskazać należy, że zgodnie z art. 262 p.p.s.a. do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika dla osoby fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona ma zatem przekonać sąd, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Jak wynika z akt sprawy skarżący jest osobą o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności i sam prowadzi gospodarstwo domowe. Nie posiada on żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych, a jedyny dochód stanowi zasiłek stały w wysokości [...] zł. W złożonym sprzeciwie skarżący wskazał ponadto, że otrzymuje zasiłki celowe na częściowe zaspokojenie innych potrzeb bytowych, lecz konsumuje je w całości. We wniosku o przyznanie prawa pomocy podał, że miesięczne wydatki wynoszą [...] zł i składają się na nie: lekarstwa – [...] zł, opłaty za mieszkanie – [...] zł, pranie, środki czystości – [...] zł, przejazdy, dojazdy – [...] zł oraz komputer, drukowanie – [...] zł, natomiast w złożonym sprzeciwie wskazał, że na wyżywienie wydaje [...] zł miesięcznie. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę powyższe okoliczności przedstawione przez skarżącego pozwalają na stwierdzenie, iż obecnie skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Mimo bowiem uzyskiwania stałego miesięcznego dochodu w postaci zasiłku stałego, który – jak sam podał – wynosi aktualnie [...] zł, a także przy uwzględnieniu środków uzyskiwanych z pomocy społecznej należy uznać, iż sytuacja materialna skarżącego jest trudna i nie pozwala na poczynienie oszczędności w celu ustanowienia adwokata w przedmiotowej sprawie. Skarżącemu należy jednak wyjaśnić, że w myśl art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, ze okoliczności na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.s. oraz art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.