II SA/Ol 995/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie wydania prawa jazdy postanawia ustanowić dla skarżącego adwokata oraz odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2018 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę Z. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]". We wniosku z dnia 12 lutego 2018 r., złożonym w zwykłej formie pisemnej, skarżący, wskazując na zamiar wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku, wniósł o ustanowienie wskazanego imiennie adwokata. Do wniosku załączył urzędowy formularz PPF, w którego rubryce nr 4 zaznaczył, że wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. W jego uzasadnieniu stwierdził, że jest osobą chorą i ze względu na opisany stan zdrowia nie jest w stanie podjąć każdej pracy. Obecnie skarżący nie pracuje. Głównym dochodem rodziny jest aktualnie wynagrodzenie żony skarżącego, jemu bowiem odmówiono przyznania renty. Stwierdził, że po odliczeniu kosztów stałych rodzinie pozostaje "[...]", co wystarcza jedynie na "skromne przeżycie". Wskazał, że wraz z rodziną mieszają w domu "[...]", zajmując jego część. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i dwójką dzieci. Członkowie 4-osobowej rodziny nie posiadają żadnego majątku. Źródłami jej dochodu są: wynagrodzenie żony skarżącego w kwocie "[...]", co potwierdza załączone zaświadczenie o wysokości zarobków, oraz świadczenia rodzinne i wychowawcze w kwocie "[...]", co stanowi łącznie "[...]". Stałe wydatki to: opał, energia elektryczna, butla gazowa, woda, wywóz śmieci, Internet, telefon, bilet miesięczny i alimenty w łącznej kwocie "[...]". W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika, następuje natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Prawo pomocy stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, dlatego też powinno być przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania sądowego - w związku z zamiarem skarżącego wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku - kosztami postępowania, do których poniesienia jest zobowiązany są wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz koszty związane z ustanowieniem adwokata. Dotychczas skarżący uiścił z własnych środków finansowych wpis od skargi w kwocie 200 zł oraz opłatę kancelaryjną za odpis wyroku wraz z uzasadnieniem w kwocie 100 zł. Mając na uwadze powyższe, jak również sytuację materialną skarżącego i jego rodziny uznano, że nie jest on w stanie ponieść, bez uszczerbku koniecznego dla jej członków utrzymania, kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, lecz jest jednocześnie w stanie zgromadzić środki niezbędne na pokrycie pozostałych kosztów postępowania, w tym w szczególności wymaganego w przypadku wniesienia skargi kasacyjnej wpisu od tej skargi w kwocie 100 zł. Uznano, że uiszczenie tej kwoty nie nastąpi z uszczerbkiem w wydatkach koniecznych rodziny, skoro dotychczas skarżący był w stanie gromadzić środki na ponoszenie kosztów sądowych w kwotach po 200 zł i 100 zł, a nie wskazał, aby sytuacja materialna rodziny, pozostająca niezmienna od co najmniej trzech miesięcy (zob. zaświadczenie o wysokości zarobków), miała ulec pogorszeniu. Mając jednak na uwadze wysokość dochodu 4-osobowej rodziny skarżącego oraz wysokość wykazanych wydatków stałych, a także to, że z pozostałej po ich opłaceniu kwoty skarżący musi zaspokoić również pozostałe osobiste potrzeby konieczne członków rodziny, ponosząc dodatkowe wydatki na wyżywienie, odzież i obuwie oraz środki czystości i higieny, uznano jednocześnie, że o ile uiszczenie kosztów sądowych przez skarżącego mieści się w jego możliwościach finansowych, o tyle uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika przekracza obecnie te możliwości i spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym 4-osobowej rodziny. Dodatkowo zaznaczyć należy, że rodzina skarżącego nie posiada również żadnych środków majątkowych, które umożliwiłyby mu poniesienie wskazanych kosztów postępowania. W konsekwencji, w warunkach niniejszej sprawy za zasadne uznano ustanowienie dla skarżącego adwokata oraz odmowę przyznania mu prawa pomocy w pozostałym zakresie. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. Wskazać jednocześnie należy, że sąd nie ustanawia dla strony konkretnego, oznaczonego imiennie adwokata. Stosownie do art. 253 § 1 p.p.s.a., sąd zwraca się o wyznaczenie adwokata do właściwej okręgowej rady adwokackiej. Jeżeli strona we wniosku wskazała konkretnego adwokata, właściwa okręgowa rada adwokacka, w miarę możliwości i w porozumieniu ze wskazanym adwokatem, wyznaczy adwokata wskazanego przez stronę (art. 244 § 3 p.p.s.a.).