II SAB/Ol 11/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi B. M. na bezczynność Burmistrza Nidzicy w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Gminy Nidzica na rzecz skarżącego kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. B.M. (dalej skarżący, wnioskodawca), wnioskiem z 9 listopada 2023 r. zwrócił się do Burmistrza N. w trybie przepisów o ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902) (dalej u.d.i.p.) o udzielenie odpowiedzi na pytanie: - czy właściciel nieruchomości (działka o numerze ewidencyjnym gruntu [...] w obrębie geodezyjnym [...], gmina N., oznaczenie użytku RV), ponosi opłaty na rzecz Gminy N. z tytułu podatku od nieruchomości związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek w piśmie z dnia 22 listopada 2023 r. Burmistrz N. wskazał, iż żądana informacja jest objęta tajemnicą skarbową, w związku z czym odmówił jej udzielenia. Skarżący w piśmie z 29 listopada 2023 r. polemizował ze stanowiskiem organu. Burmistrz w kolejnym piśmie z 11 grudnia 2023 r. podtrzymał swoje stanowisko wskazując na treść art. 293 Ordynacji podatkowej. Finalnie Burmistrz odmówił skarżącemu udzielenia informacji publicznej decyzją z 9 lutego 2024 r. Przed wydaniem wzmiankowanej decyzji, skarżący, pismem z 22 stycznia 2024 (data wpływu do organu 2 lutego 2024 r.) wywiódł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Burmistrza N. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Skarżący zarzucił organowi naruszenie: - art. 61 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez jego niezastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek, - art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z tych przepisów wynika, że informacja jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak zastosowania, polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, -art. 5 u.d.i.p. w zw. z art. 293 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa poprzez ich błędną wykładnię i uznanie, że przedmiotowa informacja jest objęta tajemnicą skarbową. Skarżący wniósł o: - zobowiązanie organu do rozpatrzenia przedmiotowego wniosku o udzielenie informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu wyroku wraz ze stwierdzeniem prawomocności, - stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, W uzasadnieniu skargi wskazał, że w orzecznictwie wskazuje się, że informacja o tym czy został wymierzony bądź uiszczony podatek nie mieści się w zakresie przedmiotowym pojęcia "tajemnica skarbowa", gdyż nie obejmuje indywidualnych danych zawartych w deklaracji lub innych dokumentach składanych przez podatnika - płatnika. Jest to informacja publiczna o charakterze ogólnym, dotycząca sprawy publicznej i sfery faktów znanych organowi z urzędu. Udostępnienie informacji w zakresie objętym wnioskiem to wyraz realizacji konstytucyjnej zasady prawa do informacji określonej w art. 61 Konstytucji RP i w ustawie o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, ewentualnie o umorzenie postępowania w sprawie. W motywach swojego stanowiska organ wskazał, na fakt wydania decyzji z 9 lutego 2024 r. o odmowie udostepnienia informacji publicznej. Następnie wywiódł, że Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu - zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych, a także ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Taką tajemnicą ustawowo chronioną jest tajemnica skarbowa jako szczególny rodzaj tajemnicy służbowej. Każdy przypadek udostępniania danych zawartych we wszelkich dokumentach podatkowych jest ściśle unormowany, tak co do podmiotów, którym można udostępniać te dane, jak i zakresu, w jakim to może nastąpić. Regułą jest bowiem wykorzystywanie informacji znajdujących się w posiadaniu organu podatkowego tylko wewnątrz jego struktur organizacyjnych i wyłącznie dla potrzeb podatkowych, natomiast wszelkie wyjątki muszą być expressis verbis określone przepisami prawa. Do przestrzegania tajemnicy skarbowej obowiązani są w szczególności: wójt, burmistrz (prezydent miasta), starosta, marszałek województwa oraz pracownicy urzędów ich obsługujących. Stosownie do treści art. 293 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa indywidualne dane zawarte w deklaracji oraz innych dokumentach składanych przez podatników, płatników lub inkasentów objęte są tajemnicą skarbową. Przepis ten stosuje się również do danych zawartych w aktach postępowania podatkowego i dokumentacji rachunkowej organu podatkowego (art. 293 § 2 pkt 2 i 4 O.p.). Organ zaznaczył, że żądane przez skarżącego informacje objęte są tajemnicą skarbową. W związku z tym niemożliwym było udzielenie skarżącemu informacji, czy właściciel wskazanej we wniosku nieruchomości ponosi opłaty na rzecz Gminy N. z tytułu podatku od nieruchomości związanej z prowadzeniem działalności gospodarczej. Wskazanie przez podatnika będącego osobą fizyczną, czy nieruchomość jest związana z prowadzoną działalnością gospodarczą jest bowiem jednym z elementów składanej przez niego informacji podatkowej w zakresie podatku od nieruchomości, niezbędnym do ustalenia wysokości podatku konkretnego podatnika. W przypadku osób prawnych dane te wynikają ze składanej przez te podmioty deklaracji w zakresie podatku od nieruchomości. Zatem ujawnienie danych dotyczących informacji (deklaracji) indywidualnego podatnika stanowiłoby naruszenie tajemnicy skarbowej. Odnosi się to również do danych wynikających z dokumentacji rachunkowej organu podatkowego w zakresie tego, czy właściciel konkretnej nieruchomości uiszcza podatek od nieruchomości. Mając na uwadze powyższe, burmistrz zaznaczył, że nie mógł udzielić skarżącemu żądanej informacji, o czym poinformował go pismem z 22 listopada 2023 r. Z uwagi na to, iż odmowa udzielenia informacji powinna nastąpić w formie decyzji, a nie pisma, w dniu 9 lutego 2024 r. burmistrz wydał decyzję odmawiająca udzielenia żądanej informacji publicznej. W ocenie Burmistrza w sprawie nie zaistniały zatem okoliczności które mogły być zakwalifikowane jako bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W świetle art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie jest wymagane poprzedzenie jej jakimkolwiek środkiem zaskarżenia na drodze administracyjnej - czyli nie jest wymagane "wyczerpanie środków zaskarżenia" w rozumieniu art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 601/05, postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 646/10, dostępne: www.orzeczenia.nsa.gov.pl, jak i dalej powołane orzeczenia). Ponadto stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, ponieważ przedmiotem skargi jest bezczynność organu, przy czym zgoda stron na rozpatrzenie tej skargi w trybie uproszczonym nie była wymagana. W sprawie niniejszej nie było kwestionowane, że Burmistrz N. jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p., jak również to, że żądana przez wnioskodawców informacja stanowi informację publiczną. Organ wydając decyzje w trybie art. 16 u.d.i.p. sam - per facta concludentia – dokonał takiej kwalifikacji danych których dotyczył zadanie. Poza granicami niniejszej sprawy pozostaje natomiast kwestia oceny legalności decyzji organu z 9 lutego 2024 r. o odmowie udzielenia żądanej informacji publicznej. Zakresem skargi objęta jest bowiem bezczynność organu w zakresie rozpoznania wniosku skarżącego. Stosownie do treści art. 135 p.p.s.a. Sąd badał zatem jedynie kwestie bezczynności organu. Uwzględniając skargę na bezczynność na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Stosownie do art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skoro zatem wniosek skarżących dotyczył informacji publicznej i został skierowany do właściwego podmiotu, to odpowiedź powinna być udzielona na zasadach i w trybie określonych w ustawie, a mianowicie: - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.i.d.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2; - jeżeli w tym terminie informacja publiczna nie może być udostępniona, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 udip); - w przypadku uwzględnienia wniosku udostępnienie informacji publicznej następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 ustawy). W tej ostatniej sytuacji podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2); - odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania następują w drodze decyzji (art. 16 ust. 1). Bezczynność podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej zachodzi wówczas, gdy podmiot ten nie reaguje na wniosek o udostępnienie informacji w terminie przewidzianym w ustawie, tj. nie podejmuje czynności przewidzianych w art. 13, art. 14, art. 15 ust. 2 lub art. 16 i nie udostępnia informacji publicznej ani nie wydaje decyzji odmownej w tym zakresie. Analizując, czy w niniejszej sprawie doszło do zarzucanego przez skarżącego stanu bezczynności oraz dokonując oceny jego charakteru, Sąd miał na uwadze stan faktyczny sprawy w dacie własnego orzekania. Nie można bowiem zobowiązać organu do określonego działania, jeśli zostało ono w dacie orzekania już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. I OSK 1789/16). Z akt sprawy wynika, że ostatecznie wniosek skarżących został rozpatrzony poprzez wydanie przez organ w dniu 9 lutego 2024 r. decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. W związku z powyższym Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt I sentencji wyroku). Nie ulega przy tym wątpliwości, że w niniejszej sprawie organ dopuścił się bezczynności, gdyż przekroczone zostały terminy określone w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy. Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. orzekł, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała jednak miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II sentencji wyroku). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Za rażące naruszenie przepisów dotyczących terminów załatwiania spraw administracyjnych można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy też brak jakiejkolwiek aktywności organu (por. wyroki WSA: w Warszawie z 11 grudnia 2013 r., sygn. I SAB/Wa 525/13; w Poznaniu z 19 lutego 2014 r., sygn. IV SAB/Po 126/13). Przy ocenie sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, znaczenie będą miały okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu, jego działania w toku rozpoznawania sprawy oraz stopień przekroczenia terminów (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2013r., sygn. I SAB/Wa 415/13). W rozpoznawanej sprawie organ, choć wadliwie, zareagował na wniosek skarżącego. 22 listopada 2023 r. przesłał pismo zawierające stanowisko organu dotyczące braku możliwości udostępnienia informacji, 11 grudnia sformułował kolejne pismo, by 9 lutego 2024 r. zakończyć postępowanie poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Nie można zatem dopatrzeć się ze strony organu lekceważenia skarżących, czy też celowego przedłużania postępowania, tym bardziej, że sami skarżący nie wnieśli o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Orzeczenie o kosztach postępowania zostało wydane na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego w wysokości 580,00 zł (pkt III sentencji wyroku). Na koszty te składa się: uiszczony wpis sądowy w wysokości 100,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego radcą prawnym, ustalone na podstawie § 14 ust. 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).