II SAB/Ol 122/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędziowie Sędzia NSA Janina Kosowska Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi J. K. na bezczynność Dyrektora Izby w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie sądowe w zakresie bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Izby na rzecz skarżącego J. K. kwotę 597 złotych (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że J. K. pismem z dnia 1 września 2017 r. zwrócił się do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej o udzielenie informacji publicznej w zakresie: Ilu inspektorów kontroli skarbowej II stopnia było zatrudnionych w jednostkach organizacyjnych Krajowej Administracji Skarbowej w województwie A wg stanu na dzień wejścia w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej? Czy wszystkie osoby będące byłymi inspektorami kontroli skarbowej II stopnia otrzymały propozycje zatrudnienia albo pełnienia służby na podstawie art. 170 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej? Jakie stanowiska służbowe i w jakich jednostkach KAS zostały tym osobom zaproponowane? Jakie zostało poszczególnym osobom, będącym wcześniej inspektorami kontroli skarbowej II stopnia, zaproponowane wynagrodzenie, tj. jaki mnożnik, jakie inne składniki oraz w jakiej wysokości? Jaka jest łączna wysokość miesięcznego wynagrodzenia brutto poszczególnych osób - byłych inspektorów kontroli skarbowej II stopnia? Czy osoby byłych inspektorów kontroli skarbowej II stopnia przyjęły złożone propozycje zatrudnienia? J. K. w dniu 2 listopada 2017 r. zwrócił się ponownie drogą elektroniczną do Izby Administracji Skarbowej z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Zakres pytań był tożsamy z pytaniami zawartymi we wniosku z dnia 1 września 2017r. Izba Administracji Skarbowej w piśmie z 13 listopada 2017 r. udzieliła odpowiedzi na wniosek z 2 listopada 2017 r. wskazując, że na dzień wejścia ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, w jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej województwa A nie było zatrudnionych inspektorów kontroli skarbowej II stopnia. J. K. pismem z dnia 10 listopada 2017 r., nadanym w dniu 12 listopada 2017 r., wywiódł skargę na bezczynność Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w sprawie rozpatrzenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, stwierdzając, że pomimo upływu czasu, do chwili sporządzenia niniejszej skargi wnioskodawca nie otrzymał od organu żadnej korespondencji. Skarżący zwrócił się o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej z 1 września 2017 r. przesłanego pocztą elektroniczną w dniu 3 września 2017 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania w zakresie bezczynności organu. Wskazał, że w związku z otrzymaną skargą zlecił sprawdzenie sposobu prowadzenia sprawy znak: "[...]". W wyniku tego stwierdzono, że pracownik merytoryczny wysyłając w dniu 14 września 2017 r. do wnioskodawcy odpowiedź na wniosek z 1 września 2017 r. wpisał omyłkowo błędny adres email A zamiast B. W związku z brakiem informacji zwrotnej o niedostarczeniu poczty elektronicznej organ zobowiązany do udzielenia odpowiedzi nie miał wiedzy do dnia 15 listopada 2017 r., tj. daty wpłynięcia do organu skargi na bezczynność, że informacja nie dotarła do wnioskodawcy. Po stwierdzeniu faktu, że przesyłka została przez niedopatrzenie pracownika błędnie wysłana, Dyrektor Izby Administracji Skarbowe w dniu 22 listopada 2017 r. przesłał pocztą e-mail odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 1 września 2017 r. Organ zaznaczył przy tym, że jego bezczynność nie wynikała z umyślnego działania. Na rozprawie przed Sądem w dniu 9 stycznia 2018 r. pełnomocnik organu wniosła o oddalenie skargi lub umorzenie postępowania w zakresie bezczynności organu. Dodała, że w sprawie doszło do błędnego wyekspediowania udzielonej informacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga wniesiona w rzeczonej sprawie jest niezasadna. Podnieść należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a. Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także stosownie do art. 3 § 2 pkt 9 skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie zaś do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. W takich sprawach można skutecznie wnieść skargę na bezczynność, jeśli organ administracji publicznej nie załatwi sprawy w terminie określonym w przepisach art. 35-36 k.p.a., bądź w terminie wynikającym z innej ustawy regulującej sposób postępowania organów administracji. Wyjaśnić pozostaje również, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie - ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownych czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Udostępnianie zaś informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni - art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764 ze zm.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1). Ponadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Na ograniczenia w zakresie udzielenia informacji publicznej wskazuje art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do tej regulacji prawnej organ może ograniczyć dostęp do żądanych informacji publicznych, np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Nie jest natomiast odmową udzielenia informacji publicznej wskazanie, że się ich nie posiada. Jednakże o tym fakcie organ winien powiadomić wnioskodawcę pisemnie, wskazując – jeśli posiada taką wiedzę, gdzie zainteresowany żądane informacje może uzyskać. Organ nie ma natomiast obowiązku wydawania w takiej sytuacji decyzji administracyjnej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 września 2002 r., II SAB 289/02). W sytuacji zaś gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 20 czerwca 2002 r., II SA/Lu 507/02). Pojęcie natomiast informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 i art. 6 ww. ustawy. Zgodnie z powołanymi przepisami informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6. Uwzględniając powyższe można stwierdzić, że informacją publiczną będzie każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących zadania publiczne oczywiście w zakresie tych zadań. Informacja publiczna dotyczy sfery faktów, stanowi ją treść dokumentów wytworzonych przez organy władzy publicznej oraz podmioty niebędące organami administracji, treść wystąpień, opinii i ocen przez nie dokonywanych niezależnie do jakiego podmiotu są one kierowane. W myśl art. 4 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. W świetle powyższego bezsprzecznie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej jako organ administracji publicznej należy do kręgu podmiotów obowiązanych do udostępnienia na żądanie informacji publicznej znajdującej się w jego posiadaniu. Na gruncie niniejszej sprawy skarżący zwrócił się do organu o udostępnienie informacji publicznej ściśle związanej z funkcjonowaniem tego organu. Niewątpliwie wniosek strony dotyczył więc podmiotu zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej oraz materii dotyczącej informacji publicznej. Zwrócić należy również uwagę, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, co wynika z tego, że w ustawie nie zostały wskazane jakiekolwiek wymagania formalne dotyczące samego wniosku, czy też sposobu jego złożenia. Stąd też za równorzędne złożeniu wniosku pisemnego będzie również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Co oczywiste również, z samej istoty prawa dostępu do informacji publicznej wynika, że wnioskodawca nie jest zobowiązany do wskazywania w jakim celu chce uzyskać wnioskowaną informację. Ostatecznie, już po wniesieniu skargi udzielono skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek. Organ w dniu 22 listopada 2017 r. przesłał bowiem pocztą e-mail odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z dnia 1 września 2017 r. Zaznaczyć przy tym trzeba, że odpowiadając na drugi wniosek skarżącego z dnia 2 listopada 2017r. Dyrektor Izba Administracji Skarbowej w piśmie z 13 listopada 2017 r., przekazał żądane informacje na wskazany we wniosku adres e-mail. Zauważyć należy, że obydwa pisma strony, pomimo, iż dotyczyły tej samej treści, to jednak stanowiły odrębne wnioski. Ponadto należy zauważyć, że skarga skarżącego na bezczynność została wywiedziona w dniu 12 listopada 2017 r. (data stempla pocztowego, akta sądowe, k. – 9). Natomiast, jak już wspomniano, odpowiedź organu na drugi wniosek została przekazana w piśmie z dnia 13 listopada 2017 r., na pierwszy zaś wniosek organ udzielił odpowiedzi również po wniesieniu skargi. Dlatego też Sąd na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a w pkt I umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiocie udzielenia informacji publicznej, brak było jednocześnie podstaw do oddalenia skargi z uwagi na udzielenie odpowiedzi na wniosek już po wniesieniu skargi. Wyjaśnić należy, że instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 p.p.s.a., ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie oraz ustalenia, czy bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. W obecnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność organu, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Załatwienie przez organ wniosku strony w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, nie zwalnia sądu administracyjnego z obowiązku zbadania, czy bezczynność, której się dopuścił, miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W takiej sytuacji umorzenie postępowania sądowego może dotyczyć jedynie zobowiązania organu do wydania dokonania czynności, ponieważ tylko w tym zakresie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (uchwała 7 sędziów NSA z dnia 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, ONSAiWSA z 2009 r., z. 4, poz. 63). Zaistniała bezczynność nie nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Samo uchybienie terminowi z art. 13 ustawy o dostępie do informacji publicznej nie przesądza o rażącym charakterze bezczynności. W niniejszej sprawie podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej wprawdzie naruszył termin ustawowy do załatwienia wniosku strony, jednakże wskazane naruszenie miało charakter nieumyślny i wynikało z przekonania organu, że odpowiedź na wniosek strony została skutecznie doręczona na jego adres email. Tymczasem adres ten został błędnie wpisany przez pracownika organu. Jednak gdy organ zauważył pomyłkę bez zbędnej zwłoki udzielił skarżącemu odpowiedzi na jego wniosek. Dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt II sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł w pkt III na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Koszty te obejmują wpis sądowy od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika według norm przepisanych oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa.