II SAB/Ol 143/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie ze skargi R. Z. na bezczynność Rady Gminy "[...]" w udostępnieniu informacji publicznej postanawia ustanowić dla skarżącego adwokata oraz odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę R. Z. na bezczynność Rady Gminy "[...]" w udostępnieniu informacji publicznej. We wniosku z dnia 28 stycznia 2015 r., do którego załączony został wypełniony urzędowy formularz PPF, skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym opłaty za odpis wyroku z uzasadnieniem, oraz o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. We wniosku z dnia 28 stycznia 2015 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, w rubryce nr 4 skarżący pozostawił nieskreślone pozycje: "zwolnienie od kosztów sądowych", "częściowe zwolnienie od kosztów sądowych", "ustanowienie radcy prawnego", "ustanowienie adwokata". W uzasadnieniu podniósł, iż od "[...]" nie pracuje, starał się znaleźć pracę, lecz bezskutecznie. Nie posiada żadnych dóbr, które mógłby spieniężyć na opłacenie kosztów postępowania, nie ma też od kogo pożyczyć pieniędzy na ten cel. Wskazał, iż jest osobą o "[...]" stopniu niepełnosprawności, przebywającą pod stałą opieką lekarską i wymagającą stałego przyjmowania leków, a nie stać go na samodzielne ich pokrywanie. Skarżący szczegółowo opisał swoje problemy zdrowotne. Dodał, iż wcześniej pożyczał od znajomych na leki, ale obecnie nie ma już jak pożyczać. Wskazał, iż mieszka w mieszkaniu rodziców i aktualnie oni pomagają mu w zakupie żywności i leków - nie może liczyć na nic więcej. Podniósł, iż gdy jeszcze pracował zaciągnął kredyt z ratą miesięczną w wysokości "[...]" na pokrycie zaległości, ale obecnie ma zaległości także w spłacie tego kredytu. Gdy pracował nie miał jak odłożyć, bowiem wszelkie środki przeznaczał na bieżące koszty i spłatę kredytów. Teraz jest zdany na pomoc rodziców. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką, ojcem, bratem i bratanicą. Nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 7.1. w poz. "mieszkanie" wykazał mieszkanie rodziców o powierzchni "[...]", natomiast w rubryce nr 10 – ich dochody ze stosunku pracy w wysokości łącznej "[...]" brutto, co stanowi "[...]" netto (rubryka nr 8) oraz dochód własny z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w kwocie 610 zł brutto. Skarżący wskazał ponadto wydatki ponoszone przez rodziców (mieszkanie, prąd, gaz, TV, telefony, dojazdy do pracy, podatek, rata kredytu w wysokości "[...]", zaciągniętego "na wymianę instalacji w domu") w łącznej kwocie "[...]" miesięcznie i dodał, że ojciec ponosi również wydatki szkolne bratanicy i kupuje do domu środki czystości. Za pozostałe pieniądze rodzice kupują wyżywienie dla całej rodziny. Skarżący dodał, iż brat także ma trudności ze znalezieniem pracy, a ponadto ciąży na nim zobowiązanie "[...]". Oświadczył, iż ani rodzice ani brat nie posiadają rzeczy wartościowych, które można byłoby spieniężyć, a i bratanica nie posiada żadnego majątku. Do przedmiotowego wniosku skarżący załączył kopie: zaświadczeń z urzędu pracy, zgodnie z którymi bratu nie przysługuje prawo do zasiłku dla bezrobotnych, zaś on sam pobiera zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 100%; zaświadczeń pracodawców rodziców, które potwierdzają wysokość wykazanych we wniosku dochodów; naliczenia opłat za lokal mieszkalny od lipca 2014 r. oraz rozliczenia wodomierzy za pierwsze półrocze 2014 r.; terminarza spłaty pożyczki, zaciągniętej przez ojca (rata miesięczna - "[...]"); harmonogramu spłat pożyczki własnej (rata miesięczna - "[...]") wraz z informacją mailową o powstaniu zadłużenia na rachunku tej pożyczki, które na dzień "[...]" wyniosło "[...]"; wyciągu z jego rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego za grudzień 2014 r.; orzeczenia o stopniu niepełnosprawności oraz dokumentacji medycznej odnoszącej się do jego problemów zdrowotnych. Zauważyć należy, iż wobec braku pełnej zgodności co do zakresu żądania zakreślonego przez skarżącego we wniosku, złożonym w zwykłej formie pisemnej oraz we wniosku, złożonym na urzędowym formularzu PPF, przyjąć należy - w oparciu o rubrykę nr 4 formularza, która przeznaczona jest do określenia zakresu żądania, objętego wnioskiem o przyznanie prawa pomocy - iż w niniejszej sprawie skarżący wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika - radcy prawnego lub adwokata. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika, następuje natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa). Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 ppsa zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, dlatego też powinno być przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania sądowego kosztami postępowania, do których poniesienia zobowiązany jest skarżący są opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł oraz w związku z zamiarem skarżącego wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku - wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, a także koszty związane z ustanowieniem radcy prawnego lub adwokata w celu jej sporządzenia (art. 175 ppsa). Oceniając zasadność wniosku skarżącego, zwrócić należy uwagę na to, że wniosek z dnia 28 stycznia 2015 r. jest drugim wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. W pierwszym z nich - z dnia "[...]", skarżący wskazał, iż sam prowadzi gospodarstwo domowe. Podniósł, iż do "[...]" źródłem jego dochodu było wynagrodzenie za pracę w kwocie "[...]" brutto, a w dniu "[...]" wystąpił do ośrodka pomocy społecznej z wnioskiem o pomoc finansową. Stwierdził, iż nie ma środków na pokrycie wszystkich zobowiązań, a w konsekwencji powstają zaległości. Wskazał jednocześnie stałe obciążenia: opłata za pokój, prąd, leki, telefon w łącznej kwocie "[...]" oraz raty dwóch kredytów po "[...]" i "[...]". Dodał, iż obecnie "w kupieniu żywności" pomagają mu rodzice, lecz na inną ich pomoc nie może liczyć. Do przedmiotowego wniosku skarżący załączył m.in. oświadczenie rodziców, zgodnie z którym mieszka w ich mieszkaniu i z tego tytułu partycypuje w kosztach jego utrzymania (czynsz, prąd) w łącznej kwocie "[...]" oraz może liczyć na ich pomoc jedynie "w zakresie zakupu wyżywienia". W wyniku uiszczenia przez skarżącego wpisu od skargi w kwocie 100 zł, postanowieniem z dnia 13 listopada 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, uznając, iż skarżący rezygnuje z możliwości ubiegania się o uzyskanie finansowej pomocy państwa w procesie sądowym, oddalił jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W świetle powyższego, mając na uwadze to jak kształtowała się i kształtuje obecnie sytuacja materialna skarżącego, uznano, iż skarżący nie jest w stanie ponieść, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, kosztów postępowania związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, lecz jest jednocześnie w stanie zgromadzić środki niezbędne na pokrycie pozostałych kosztów postępowania, w tym w szczególności wymaganej obecnie opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł oraz w dalszej kolejności - wpisu od skargi kasacyjnej w tej samej kwocie. Uznano bowiem, że skoro skarżący był w stanie uiścić wcześniej wpis od skargi w kwocie odpowiadającej wysokości wskazanych wyżej opłat sądowych, pomimo że - jak przyjąć należy w oparciu o informacje zawarte we wniosku z dnia "[...]" - znajdował się wówczas w gorszej sytuacji materialnej niż obecnie, to przy dalszym wsparciu ze strony rodziny będzie w stanie zgromadzić środki na pokrycie przedmiotowych opłat sądowych ze środków pochodzących z otrzymywanego obecnie zasiłku dla bezrobotnych. Zauważyć jednocześnie należy, iż we wniosku z dnia "[...]" skarżący nie wykazał żadnych dochodów własnych. Przyjąć zatem należy, że skoro uiścił wówczas wpis od skargi, rezygnując tym samym z możliwości ubiegania się o uzyskanie finansowej pomocy państwa w tym zakresie, to wydatek w tej wysokości znajdował się w granicach możliwości finansowych jego i jego rodziców, na których całkowitym utrzymaniu wówczas pozostawał i nie powodował uszczerbku w ich utrzymaniu koniecznym. Obecnie, jak przyjąć należy sytuacja skarżącego nie jest już tak zła jak poprzednio. Z rozpoznawanego obecnie wniosku wynika, że źródłem dochodu jego rodziny są wynagrodzenia za pracę rodziców w łącznej wysokości "[...]" netto oraz jego zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 100% [zgodnie z obwieszczeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 maja 2014 r. w sprawie wysokości zasiłku dla bezrobotnych (M. P. z dnia 22 maja 2014 r.), od dnia 1 czerwca 2014 r. wysokość zasiłku dla bezrobotnych, przyznanego po dniu 31 grudnia 2009 r., wynosi: a) 831,10 zł - w okresie pierwszych trzech miesięcy posiadania prawa do zasiłku, b) 652,60 zł - w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku, co stanowi odpowiednio a) 717,30 zł netto i b) 572,87 zł netto]. Zgodnie z oświadczeniem skarżącego wydatki ponoszone przez rodziców (mieszkanie, prąd, gaz, TV, telefony, dojazdy do pracy, podatek, rata kredytu w wysokości "[...]") pochłaniają łącznie kwotę "[...]". Wydatki skarżącego - zgodnie z wnioskiem z dnia "[...]" - wynoszą "[...]" (opłata za pokój, prąd, leki, telefon), a dodatkowo skarżący spłaca kredyt w ratach po "[...]" (obecnie po "[...]", kredyt z ratą po "[...]" spłaca jego ojciec). Z powyższego wynika, iż po pokryciu wskazanych wydatków, na wyżywienie rodziny skarżącego oraz wydatki szkolne bratanicy i środki czystości, których wysokości skarżący nie wskazał, pozostaje obecnie rodzinie skarżącego "[...]" (w kolejnych miesiącach - "[...]"). Mając na uwadze wysokość dochodów rodziny skarżącego oraz wysokość, ponoszonych przez nią wydatków, uznano zatem, że o ile uiszczenie kosztów sądowych przez skarżącego mieści się w możliwościach finansowych jego rodziny, której sytuacja materialna może wkrótce ulec poprawie wraz ze znalezieniem pracy przez brata skarżącego, o tyle uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika przekracza obecnie te możliwości i spowodowałoby uszczerbek w jej utrzymaniu koniecznym, szczególnie że ze wskazanej kwoty, jaka pozostaje rodzinie skarżącego po uiszczeniu wykazanych przez niego wydatków, należy pokryć także inne wydatki niezbędne 5-osobowej rodziny, w tym chociażby niewykazane przez skarżącego wydatki na odzież. W warunkach niniejszej sprawy, uznano tym samym za zasadne ustanowienie dla skarżącego adwokata, gdyż - jak przyjąć należy w oparciu o wniosek, złożony w zwykłej formie pisemnej - skarżący przychylał się do takiego wyboru, oraz odmowę przyznania skarżącemu prawa pomocy w pozostałym zakresie. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji.