II SAB/Ol 150/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.M. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Olsztyna w zakresie kontroli dokonywanej w budynku postanawia odrzucić skargę. A.M. (dalej "skarżący") w piśmie z 4 grudnia 2023 r. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta Olsztyna (dalej: "PINB") m.in. o rozszerzenie postępowania znak PINB.5141.20.23 o prace budowlane prowadzone w maju i czerwcu 2019 r. oraz w 2023 r. w lokalach mieszkalnych w budynku mieszkalno-usługowym przy [...]. PINB w piśmie z 15 lutego 2024 r. poinformował skarżącego, że wniosek ten jest nieuzasadniony. Wskazane przez skarżącego roboty budowlane nie są bowiem bezpośrednio powiązane z przedmiotem ww. postępowania, które jest prowadzone w przedmiocie robót budowlanych wykonanych w obrębie i na potrzeby lokalu usługowego, polegających na montażu świetlnej reklamy na froncie budynku z instalacją zasilającą tę reklamę oraz donośnie do piecyka na paliwo stałe w lokalu. Następnie skarżący skierował do Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: "WINB") pismo zatytułowane "odwołanie od decyzji administracyjnej" z 4 marca 2024 r., w którym wniósł o "wszczęcie postępowania w zakresie określonym w pismach uprzednich" oraz o wszczęcie postępowania co do prawidłowości kontroli przeprowadzonej 22 lutego 2023 r. dotyczącej demontażu podłóg w lokalu położonym w ww. budynku, a także o przeprowadzenie dowodów zgłoszonych we wniosku z 24 stycznia 2024 r. WINB zawiadomieniem o załatwieniu skargi z 8 kwietnia 2024 r., wydanym na podstawie art. 237 § 3, art. 239 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, dalej: "k.p.a."), poinformował skarżącego, że jego skarga jest niezasadna. Wyjaśnił, że pismo zatytułowanie "odwołanie" potraktował jako skargę i rozpatrzył w trybie skargowym (art. 227 i nast. k.p.a.). Stwierdził ponadto, że PINB podejmował działania w sprawie robót budowlanych prowadzonych w lokalach mieszkalnych w ww. budynku (kontrola 22 lutego 2023 r.) i odpowiedział na pisma skarżącego w ustawowym terminie (pismem z 28 lutego 2023 r.), informując o braku podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego. Podkreślił, że art. 53a ustawy Prawo budowlane jednoznacznie wyklucza możliwość wszczęcia na wniosek postępowania administracyjnego w sprawach dotyczących legalności i prawidłowości robót budowlanych (za wyjątkiem uproszczonego postępowania legalizacyjnego). Skarżący wniósł skargę na bezczynność PINB w zakresie kontroli przeprowadzonej w ww. budynku. Zarzucił m.in., że PINB nie objął kontrolą wszystkich naruszeń, które skarżący zgłaszał organom administracji, w tym zerwania podłóg, usunięcia polepy, montażu nowych podłóg i izolacji stropu, wymiany instalacji wodno-kanalizacyjnej i centralnego ogrzewania bez pozwolenia na budowę w lokalu nieszklanym. W odpowiedzi na skargę PINB wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. PINB stwierdził, że w trakcie postępowania administracyjnego nr PINB.5141.20.2023 żaden z wniosków skarżącego nie pozostał bez reakcji organu, gdyż zawiadomieniem z 15 lutego 2024 r. PINB udzielił odpowiedzi na wnioski zawarte w pismach z 4 grudnia 2023 r. i z 25 stycznia 2024 r. Postanowieniem z 14 lutego 2024 r. odmówił przeprowadzenia dowodów nr 1-5 i 7 zgłoszonych przez skarżącego 18 stycznia 2024 r., a dowód nr 6 został przeprowadzony 5 marca 2024 r. PINB zaznaczył, że oprócz postępowań znak: PINB.5141.20.2023 i PINB.051.39.2023 prowadził jeszcze trzy sprawy dotyczące ww. budynku, będące następstwem wniosków skarżącego, w toku których przeprowadzono trzy kontrole na terenie przedmiotowej nieruchomości. Wezwaniem z 4 lutego 2025 r. skarżący został zobowiązany do podania, czy wnosił w tej sprawie ponaglenie do organu wyższego stopnia, a w przypadku wniesienia ponaglenia – Sąd wezwał skarżącego do nadesłania tego dokumentu z dowodem jego wniesienia pod rygorem odrzucenia skargi. W piśmie z 12 lutego 2025 r. skarżący poinformował, że 5 marca 2024 r. wniósł do WINB "odwołanie od decyzji administracyjnej" wydanej przez PINB. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, z późn. zm., dalej "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z zaś art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu. Z ww. przepisów wynika, że droga sądowa jest dopuszczalna dopiero po wyczerpaniu możliwości załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego. W przypadku skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania skarżący winien wnieść ponaglenie. Zgodnie z art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024, poz. 572, z późn. zm., dalej "k.p.a.") stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość). Z § 2 wynika obowiązek uzasadnienia ponaglenia. W art. 37 § 3 pkt 1 k.p.a. przewidziano zaś, że ponaglenie wnosi się do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie. Z przedłożonych akt administracyjnych, pism załączonych do skargi i odpowiedzi skarżącego z 12 lutego 2025 r. wynika, że skarga na bezczynność PINB nie została poprzedzona złożeniem przez skarżącego ponaglenia w trybie art. 37 k.p.a. do organu wyższego stopnia, to jest do WINB. Wbrew bowiem stanowisku skarżącego, jego pismo z 4 marca 2024 r. nie jest ponagleniem, lecz skargą, o której mowa w art. 227 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem przedmiotem skargi może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Jak zaś wynika z cytowanego art. 37 § 1 k.p.a. ponaglenie służy stronie postępowania. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Legitymacja strony jest ściśle związana z przedmiotem postępowania. Jak jednoznacznie wynika z art. 52a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2024 r. poz. 725 z późn. zm.) postępowania uregulowane w rozdziale 5b "Postępowanie w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy" wszczyna się z urzędu. Właściciel lub zarządca obiektu budowlanego może wystąpić do organu nadzoru budowlanego z żądaniem wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego (ust. 2). Zatem pismo skarżącego z 4 marca 2024 r. nie mogło być potraktowane jako ponaglenie, gdyż wcześniejsze pisma skarżącego, do których odnosił się PINB w zawiadomieniu z 15 lutego 2024 r., nie wszczęły żadnego postępowania administracyjnego. Zasadnie więc w zawiadomieniu o sposobie rozpatrzenia skargi WINB wyjaśnił, że "odwołanie" skarżącego zostało potraktowane jako skarga i rozpatrzone zostało w trybie skargowym (art. 227 i nast. k.p.a.). Zauważyć należy, że skarżący nie kwestionował przed organem administracji prawidłowości zakwalifikowania jego pisma zatytułowanego "odwołanie" jako skargi a nie ponaglenia. Zgodnie z art. 221 § 3 k.p.a. skargi i wnioski można składać w interesie publicznym, własnym lub innej osoby za jej zgodą. Określony przez ustawodawcę przedmiot skargi wskazuje, że skarga jest wyrazem każdej negatywnej oceny działalności podmiotu, który wykonuje zadania publiczne. W postępowaniu uproszczonym wszczętym skargą brak jest stron postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a., a rozstrzygnięcie zastąpione jest zawiadomieniem. Skoro przed złożeniem skargi nie zostały wyczerpane przysługujące skarżącemu środki zaskarżenia, skargę jako niedopuszczalną należało odrzucić stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.