II SAB/Ol 16/19

Dnia 11 czerwca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 czerwca 2019 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. Ch. na bezczynność Prezydenta Miasta w udostępnieniu informacji publicznej - oddala skargę. Wnioskiem z dnia 9 stycznia 2019 r., na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198, dalej jako: u.d.i.p.), J. C. zwrócił się do Prezydenta E. o udostępnienie informacji w zakresie łącznej kwoty wydatków planowanych w budżecie miasta dla Domu Pomocy Społecznej (dalej jako: DPS) "N." na rok 2019, w tym również w rozbiciu na dom całodobowy przy ulicy T. "[...]" oraz dom pobytu dziennego przy ulicy K. "[...]", a także w zakresie przeciętnej miesięcznej stawki wynikającej z budżetu domu całodobowego na jednego mieszkańca przy 100% wykorzystaniu obiektu, tj. przy 135 mieszkańcach. Wnioskodawca wskazał, iż żądaną informację publiczną chce otrzymać w formie plików komputerowych na podany we wniosku adres poczty elektronicznej. W odpowiedzi na powyższy wniosek pismem z dnia 16 stycznia 2019 r. Prezydent Miasta E. poinformował wnioskodawcę, że dane dotyczące łącznej kwoty wydatków DPS "N." planowanych na rok 2019 podane są w projekcie budżetu Miasta E. na 2019 rok, zamieszczonym na stronie internetowej Biuletynu Informacji Publicznej (dalej jako: BIP). Natomiast dane dotyczące łącznej kwoty wydatków DPS "N." planowanych na 2019 rok w rozbiciu na dom całodobowy oraz dom pobytu dziennego są w posiadaniu placówki, jednakże plan finansowy jednostki składany do projektu budżetu na 2019 rok nie uwzględnia powyższego podziału. Z kolei przeciętny miesięczny koszt na jednego mieszkańca w domu całodobowym podany jest w sprawozdaniach z wykonania budżetu miasta E. Jednocześnie wskazano, że sprawozdanie z wykonania budżetu za 2018 rok będzie dostępne po 30 marca 2019r. na stronie BIP. Powyższa odpowiedź została wysłana do wnioskodawcy drogą elektroniczną w dniu 30 stycznia 2019 r. W dniu 23 lutego 2019 r. J. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność Prezydenta Miasta E., polegającą na tym, że mimo upływu ustawowego terminu nie udzielił odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej co stanowi naruszenie prawa, tj. art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 oraz art. 10 ust. 1 u.d.i.p. Mając na uwadze powyższe zarzuty, skarżący wniósł o stwierdzenie naruszenia prawa poprzez bezczynność organu zobowiązanego i nałożenie kary wynikającej z art. 23 u.d.i.p., a także o obciążenie kosztami sprawy organu zobowiązanego. W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił kontekst sprawy, podkreślając, że działa społecznie, a jego celem jest urealnienie budżetu rocznego DPS "N." w E. Podniósł, że w dniu 8 stycznia 2019r. podczas debaty budżetowej z udziałem mieszkańców E. poinformowano, że projekt budżetu miasta uległ zwiększeniu o około 30 mln zł, co skutkuje jego zmianami, przy czym nowy projekt budżetu miasta nie został opublikowany w BIP, co uniemożliwiło sprawdzenie, czy wnioski skarżącego zostały uwzględnione w tym dokumencie. W związku z tym, skarżący skierował do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej, jednakże mimo upływu terminu, wniosek ten pozostał bez odpowiedzi. Skarżący dodał, że w dniu 29 stycznia 2019 r. została opublikowana w BIP przyjęta uchwała budżetowa, jednakże nie zawiera ona danych o budżecie DPS w części dotyczącej domu całodobowego, a także innych informacji, o które pytał skarżący. W ocenie skarżącego nie budzi wątpliwości, iż organ pozostaje w bezczynności, bowiem nie przekazał informacji publicznej skarżącemu w zakresie wskazanym wnioskiem. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta E., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o jej oddalenie, wskazując, iż organ udostępnił skarżącemu wnioskowane informacje w zakresie i formie wskazanej we wniosku, a mianowicie informacja ta została przesłana pocztą elektroniczną na adres mailowy podany przez skarżącego. W tym stanie rzeczy, brak jest zatem podstaw do twierdzenia, że wniosek skarżącego nie został rozpoznany lub organ pozostaje w bezczynności co do jego rozpoznania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W myśl art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w Kodeksie postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Kontrola sądu sprowadza się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Jednocześnie należy wyjaśnić, że przedmiotowa skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Od dnia 15 sierpnia 2015 r. obowiązuje regulacja art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którą sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Oznacza to, że w przypadku takiej skargi w obecnym stanie prawnym skierowanie jej do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. W ocenie Sądu wniesiona w niniejszej sprawie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim podkreślić należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub, gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub nie podejmuje czynności (zob. T. Woś, H. Krysiak-Molczyk i M. Romańska, Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2005, s. 86; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt IV SAB/Wr 66/09). Wniesienie skargi na "milczenie władzy" jest przy tym uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w przypadku odmowy wydania aktu mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że załatwienie sprawy nie wymaga wydania aktu (zob. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 37). Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ administracyjny zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Należy również zauważyć, że przy ocenie zasadności skargi na bezczynność decydujący jest stan faktyczny z momentu orzekania przez sąd administracyjny i fakt dokonania czynności przez organ (por. uchwała 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2008r., sygn. akt I OPS 6/08, CBOSA). Nie można bowiem zobowiązać organu do dokonania czynności, która została w momencie orzekania już dokonana, nawet jeżeli przekroczony został przez organ termin przewidziany do jej wykonania. W sytuacji wydania przez organ administracji aktu lub dokonania czynności już po wniesieniu skargi na bezczynność organu, a przed jej rozpoznaniem przez sąd, postępowanie staje się bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Podnieść zatem należy, iż ustawa o dostępie do informacji publicznej - stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej - reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Stosownie do art. 1 ust. 5 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Przy czym u.d.i.p. przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. Złożenie wniosku do podmiotu zobowiązanego przesądza o tym, iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego podmiotu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów u.d.i.p., do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. Przy czym wskazać należy, że w myśl art. 13 ust. 1 u.o.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.o.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.o.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnym z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.o.d.i.p.). W niniejszej sprawie skarżący skierował przedmiotowy wniosek z dnia 9 stycznia 2019 r. do Prezydenta E., domagając się udzielenia informacji w trybie ustawy o informacji publicznej w zakresie łącznej kwoty wydatków planowanych w budżecie miasta dla DPS "N." na rok 2019, a także danych dotyczących finansowania domu całodobowego przy ulicy T. "[...]" oraz oddzielnie - domu pobytu dziennego przy ulicy K. "[...]", jak również wysokości przeciętnej miesięcznej stawki wynikającej z budżetu domu całodobowego na jednego mieszkańca przy 100% wykorzystaniu obiektu, tj. przy 135 mieszkańcach. W świetle powołanego art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. nie budzi zatem wątpliwości, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a żądana informacja stanowi informację publiczną, bowiem dotyczy funkcjonowania jednostki organizacyjnej, która wykonuje zadania publiczne i dysponuje majątkiem publicznym. Zatem organ winien był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Jak wynika z akt sprawy, organ pismem z dnia 16 stycznia 2019 r. udzielił skarżącemu odpowiedzi na złożony przez niego wniosek, które to pismo w dniu 30 stycznia 2019 r. zgodnie z żądaniem wnioskodawcy zostało wysłane do niego drogą elektroniczną na wskazany adres mailowy. Przy czym, jak wyjaśnił organ w piśmie z dnia 6 maja 2019 r. (k.21 akt sądowych), z uwagi na przepełnioną skrzynkę pocztową skarżącego doręczenie przedmiotowej korespondencji e-mail nie było możliwe, co potwierdzają znajdujące się w aktach administracyjnych wydruki korespondencji e-mail skierowanej do skarżącego oraz wiadomości zwrotnej z serwera e-mail organu o niemożliwości dostarczenia wiadomości do adresata (skarżącego) z informacją o przepełnieniu skrzynki (przekroczeniu limitu). Należy w tym miejscu podkreślić, że ideą dostępu do informacji publicznej było jak największe odformalizowanie procedury uzyskania danych przez osoby zainteresowane, stąd też art. 10 ust. 2 u.d.i.p. przewiduje, że informacja, która może być niezwłocznie udostępniona jest udostępniona w formie ustnej lub pisemnej bez pisemnego wniosku. W przypadku, gdy podmiot zobowiązany udostępnia informację publiczną czyni to w formie czynności materialno-technicznej. Celem postępowania podmiotu zobowiązanego powinno być doręczenie odpowiedzi w formie i na zasadach jakie wybrał wnioskodawca. W tym zakresie decydująca jest wola wnioskodawcy, który określa w jaki sposób chce otrzymać informację publiczną. W sytuacji, w której wnioskodawca wskazał we wniosku o udostępnienie informacji, że chce otrzymać dane na zwykły adres mailowy, obowiązkiem podmiotu zobowiązanego jest przesłanie żądanych informacji na ten adres. Potwierdzeniem w tym zakresie będzie wydruk z poczty internetowej, wskazujący, że wniosek został przesłany. Błędne skonfigurowanie poczty, problemy z komunikacją elektroniczną, czy też niedbalstwo wnioskodawcy, które może doprowadzić do usunięcia przesłanych danych, nie może być przerzucane na podmiot zobowiązany. Podmiot zobowiązany ma bowiem jedynie obowiązek zebrania i przesłania żądanych we wniosku informacji. Nie może natomiast odpowiadać za prawidłowe zabezpieczenie odbioru korespondencji mailowej przez wnioskodawcę (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 1732/17, dostępne w CBOSA). Tym samym, ryzyko nieodebrania, czy też nieodczytania przez wnioskodawcę wysłanej przez organ przy użyciu poczty elektronicznej na podany przez skarżącego adres mailowy żądanej informacji publicznej, obciąża skarżącego. Skoro bowiem skarżący jako formę przekazania informacji publicznej wybrał pocztę elektroniczną, podając organowi konkretny adres mailowy, to na nim spoczywa obowiązek zapewnienia odbioru takiej informacji i możliwości jej odczytania. Jeżeli zatem wiadomość została prawidłowo nadana na podany przez wnioskodawcę adres poczty elektronicznej, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Mając powyższe na uwadze należy zatem stwierdzić, iż Prezydent Miasta E. nie pozostaje w bezczynności w związku z wnioskiem skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, bowiem udzielił odpowiedzi na złożony wniosek. Należy przy tym podkreślić, że przepisy u.d.i.p. uprawniają do żądania tylko takich informacji, które są w posiadaniu podmiotu zobowiązanego. Przy czym, w przypadku, gdy informacja publiczna, której domaga się zainteresowany podmiot, została upubliczniona, organ, do którego skierowano odpowiedni wniosek, winien jedynie odesłać wnioskodawcę do publikatora. Jeżeli zaś informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. Jednocześnie skarżącemu należy wyjaśnić, że w postępowaniu dotyczącym bezczynności organu Sąd nie jest uprawniony do oceny, czy udzielona informacja satysfakcjonuje wnioskodawcę, a jedynie czy jest ona zgodna z żądaniem sformułowanym we wniosku. Poza zakresem niniejszej sprawy są również podnoszone w skardze kwestie prawidłowości i zasadności planu finansowego miasta. Przedmiotem postępowania sądowego w niniejszej sprawie było wyłącznie ustalenie, czy doszło do bezczynności organu w zakresie dostępu do informacji publicznej i tylko w tym zakresie Sąd wydał orzeczenie, zgodnie ze swoją właściwością. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji wyroku.