II SAB/Ol 163/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Adam Matuszak Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 września 2022 r. sprawy ze skargi R. W. na bezczynność Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o przyznaniu pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego I. zobowiązuje Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. do rozpoznania wniosku skarżącego z [...] - w terminie 7 dni; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Przedmiotem skargi, wniesionej (poprzez pełnomocnika) przez R.W. (dalej jako: "skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, jest bezczynność Dyrektora Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej (dalej jako: "organ"), na skutek wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z 25 maja 2020 r. Dyrektora Zakładu Karnego [...]w przedmiocie zobowiązania skarżącego do zwrotu świadczenia. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym: W dniu 4 stycznia 2022 r. skarżący - działający przez swojego pełnomocnika - zwrócił się drogą elektroniczną (EPUAP) do organu z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z 25 maja 2020 r. Dyrektora Zakładu Karnego [...]w przedmiocie zobowiązania skarżącego do zwrotu świadczenia. Pismem z dnia 11 stycznia 2022 r. zawiadomiono skarżącego o wszczęciu postępowania w przedmiotowej sprawie. Organ decyzją z 10 lutego 2022 r. rozpoznał przedmiotowy wniosek i postanowił: "odmówić stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 25 maja 2020 r. Dyrektora Zakładu Karnego [...]w przedmiocie zobowiązania R.W. do zwrotu na rzecz Zakładu Karnego [...]przyznanej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego w zwaloryzowanej kwocie 57.557,00 zł. w terminie do dnia 9 czerwca 2020 r." Decyzję doręczono pisemnie oraz na adres mailowy pełnomocnika skarżącego. W związku z powyższym, skarżący - działający przez pełnomocnika - złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność organu na skutek wniosku skarżącego o stwierdzenie nieważności decyzji z 25 maja 2020 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że pełnomocnikowi nie doręczono przedmiotowej decyzji - zgodnie z art. 39¹ pkt 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł, że przedmiotową decyzję, zgodnie z prośbą z 4 lutego 2022 r. radcy prawnego P.B. - pełnomocnika R.W. przesłano drogą elektroniczną z sekretariatu OISW [...]z adresu [...]@sw.gov.pl na adres: [...]w dniu 10.02.2022r. (wydruk komputerowy w załączeniu). Ponadto ww. decyzję przesłaną przesyłką poleconą na ostatni adres podany w aktach sprawy przez R.W., czyli ul. [...], nie podjęto w terminie (nastąpił zwrot przesyłki). Ponadto dodano, że skarga jest niezasadna również i z tego powodu, iż pismem z dnia 19 lipca 2022 r. przesłanym drogą elektroniczną podpisanym przez radcę prawnego P.B., wpłynęło odwołanie od decyzji z 10 lutego 2022 r. Dyrektora Okręgowego SW w [...], której rzekomo nie dostarczono. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137, ze zm.) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ administracji ma na celu ochronę praw strony, przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi, gdy w prawnie określonym terminie wymieniony organ nie podejmie żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem stosownego aktu lub nie podjął czynności. Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Uwzględniając skargę na bezczynność sąd orzeka na podstawie art. 149 p.p.s.a., który przewiduje, że w tym przypadku sąd: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie w dniu 4 stycznia 2022 r. skarżący - działający przez swojego pełnomocnika - zwrócił się drogą elektroniczną (EPUAP) do organu z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z 25 maja 2020 r. Dyrektora Zakładu Karnego [...] w przedmiocie zobowiązania skarżącego do zwrotu świadczenia. Jak wskazał sam organ decyzję z 10 lutego 2022 r. przesłano z sekretariatu OISW [...] z adresu [...]@sw.gov.pl na adres mailowy: [...]w dniu 10.02.2022r. (wydruk komputerowy w załączeniu). Ponadto ww. decyzję przesłaną przesyłką poleconą na ostatni adres podany w aktach sprawy przez skarżącego [...], nie podjęto w terminie, nastąpił zwrot przesyłki. W ocenie Sądu, organ nie ma możliwości odstąpienia od wskazanego przez stronę doręczenia drogą elektroniczną na adres do doręczeń elektronicznych, o czym świadczy konstrukcja art. 39¹ § 1 k.p.a., stanowiąca, że w przypadku doręczenia w sposób, o którym mowa w art. 39 § 1, pisma doręcza się stronie lub innemu uczestnikowi postępowania na: 1) adres do doręczeń elektronicznych wpisany do bazy adresów elektronicznych, o której mowa w art. 25 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, zwanej dalej "bazą adresów elektronicznych", a w przypadku pełnomocnika - na adres do doręczeń elektronicznych wskazany w podaniu, albo 2) adres do doręczeń elektronicznych powiązany z kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego, za pomocą której wniesiono podanie, jeżeli adres do doręczeń elektronicznych strony lub innego uczestnika postępowania nie został wpisany do bazy adresów elektronicznych. Zgodnie więc art. 39¹ § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. organ miał obowiązek doręczać pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Sąd zauważa, że orzecznictwo dopuszcza doręczanie tradycyjne, ale tylko w przypadku braku skuteczności uprzedniego doręczenia elektronicznego (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2017 r., II OSK 2629/15). Z akt rozpoznawanej sprawy nie wynika, aby doręczanie elektroniczne było z jakiś przyczyn niemożliwe lub bezskuteczne. Skarżący działający przez pełnomocnika zasadniczo składał pisma za pomocą platformy ePUAP, a więc organ dysponował możliwościami technicznymi pozwalającymi na doręczanie mu pism w formie elektronicznej, stosownie do art. 39¹ § 1 k.p.a. Organ zobligowany jest uczynić zadość temu obowiązkowi, dlatego też Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I sentencji wyroku, zobowiązując Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej [...]do rozpoznania wniosku skarżącego z 4 stycznia 2022 r. - w terminie 7 dni. Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do wniosku, że organ nadal pozostawał bezczynny. Niemniej jednak bezczynność ta nie miała charakteru rażącego, ponieważ dotyczyła jedynie ostatniej fazy, tj. samego faktu doręczenia decyzji. Organ pozostawał w przekonaniu, że sprawę zakończył (decyzja została wydana 10 lutego 2022 r. i w jego przekonaniu skutecznie doręczona). Dlatego też, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., orzeczono jak w pkt II sentencji wyroku.