II SAB/Ol 19/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora (spr.) Sędziowie sędzia WSA Marzenna Glabas sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 maja 2023 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia P. w O. na bezczynność Dyrektora Szkoły Podstawowej w B. w udostępnieniu informacji publicznej I. zobowiązuje Dyrektora Szkoły Podstawowej w B. do rozpoznania wniosku strony skarżącej z dnia [...] - w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Dyrektora Szkoły Podstawowej w B. na rzecz strony skarżącej kwotę 106,50 zł (sto sześć złotych i pięćdziesiąt groszy), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Stowarzyszenie [...] (dalej: "Stowarzyszenie", "skarżący") zwróciło się do Dyrektora Społecznej Szkoły Podstawowej [...] (dalej: "Dyrektor", "organ") z wnioskiem z 23 grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej przez: 1) podanie, jakie wynagrodzenie pobiera Dyrektor ww. Szkoły w związku z pełnioną funkcją; 2) udostępnienie aktualnego statutu ww. Szkoły, 3) podanie aktualnego "adresu ESP", 4) udostępnienie uchwał Rady Pedagogicznej ww. Szkoły i protokołów z posiedzeń Rady Pedagogicznej podjętych od 1 stycznia 2022 r. 5) udostępnienie protokołów z posiedzeń Rady Pedagogicznej podjętych od 1 stycznia 2022 r. Stowarzyszenie wniosło o udostępnienie ww. informacji w formie skanów za pośrednictwem poczty elektronicznej na podany we wniosku adres. Skarżący wniósł skargę z 20 grudnia 2022 r. na bezczynność Dyrektora w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Zarzucił organowi naruszenie art. 10 ust. 1 oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902; dalej jako: "u.d.i.p.") i wniósł o zobowiązanie organu do rozpatrzenia ww. wniosku Stowarzyszenia w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku; stwierdzenie, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenie od organu na rzecz Stowarzyszenia kwoty 106,80 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na co składają się: 100 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi i 6,80 zł koszt listu poleconego w związku z przesłaniem skargi do Organu. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że 4 grudnia 2022 r. Stowarzyszenie zwróciło się do organu z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej. Do dnia wniesienia skargi organ nie ustosunkował się do przedmiotowego wniosku, w szczególności nie udostępnił żądanej informacji publicznej ani nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. Organ w sposób nieuzasadniony naruszył wynikający z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., termin, który upłynął 20 grudnia 2022 r. Nadto, nie skorzystał z możliwości wydłużenia terminu rozpatrzenia wniosku, wynikającej z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Stowarzyszenie podkreśliło, że przedmiotowy wniosek został przesłany na oficjalny adres e-mail Szkoły, wskazany m.in. w Rejestrze Szkół i Placówek Oświatowych, co uzasadnia przyjęcie, że został on skutecznie wniesiony 4 grudnia 2022 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł oddalenie skargi. Przyznał, że 4 grudnia 2022 r. o g. 22.09 (niedziela) skarżący skierował do organu wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Stwierdził, że zapoznał się z wnioskiem 22 grudnia 2022 r. i 23 grudnia 2022 r. wyjaśnił skarżącemu powód nieudzielenia informacji. Organ wyjaśnił, że był gotów do udzielenia informacji, lecz z uwagi na wniesienie skargi na bezczynność, doręczonej 22 grudnia 2023 r., zastosuje się do wyroku WSA w tej sprawie, gdyż 4 grudnia 2022 r. skarżący zamieścił na swojej stronie informację, że planowana współpraca ze Stowarzyszeniem Rozwoju [...] nie dojdzie do skutku, a winą za brak współpracy obarczył to Stowarzyszenie i Prezesa Zarządu [...]. Skierowanie wniosku o udzielenie informacji publicznej do organu natychmiast po odmowie współpracy nie było zatem przypadkowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej jako: "p.p.s.a."), zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przechodząc do oceny zasadności skargi należy wskazać, że w świetle art. 3 § 2 pkt 8 i 9 p.p.s.a. w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność. Pojęcie bezczynności wiąże się z sytuacją, gdy organ będąc właściwym i zobowiązanym do załatwienia sprawy, nie czyni tego w terminie określonym przepisami prawa. W kontrolowanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej jako: "u.d.i.p."). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej. Nie jest kwestionowane, że adresat wniosku, tj. Dyrektor społecznej szkoły podstawowej, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, jako podmiot wykonujący zadania publiczne z zakresu oświaty i wychowania. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznej obowiązane są podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Pytanie zawarte w pkt. 1, dotyczące wysokości wynagrodzenia Dyrektora szkoły, może stanowić informację publiczną, jeżeli wynagrodzenie to jest finansowane ze środków publicznych. Natomiast informacje określone w punkach 2 – 5, dotyczące udostępnienia statutu szkoły, jej adresu oraz uchwał rady pedagogicznej i protokołów z jej posiedzeń, stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b oraz pkt 3 lit. a u.d.i.p., tj. odnoszą się do zasad funkcjonowania i organizacji skarżonego podmiotu w odniesieniu do realizowanego w szkole procesu nauczania. Informacje wynikające z protokołu rady pedagogicznej Szkoły i statutu szkoły są informacjami publicznymi w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., to jest informacjami o sprawach publicznych, którymi zajmuje się ww. Szkoła lub które jej dotyczą. W szczególności są to dane o samym podmiocie wykonującym zadania publiczne i dysponującym majątkiem publicznym (w zakresie środków publicznych pochodzących z dotacji), o zasadach jego funkcjonowania oraz – ewentualnie - o majątku publicznym, którym dysponuje, np. w formie otrzymanej dotacji (art. 6 ust. 1 pkt. 2, 3 i 5 lit. d u.d.i.p.). Przedmiotem informacji publicznej są także dane publiczne dotyczące przebiegu i rozstrzygnięć określonych spraw publicznych w trakcie posiedzenia organu szkoły, jakim jest rada pedagogiczna. Zgodnie bowiem z art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2021 r. poz. 1082 z późn. zm.), dalej: "u.p.o.", w szkole lub placówce zatrudniającej co najmniej 3 nauczycieli działa rada pedagogiczna, która jest kolegialnym organem szkoły lub placówki w zakresie realizacji jej statutowych zadań dotyczących kształcenia, wychowania i opieki. Do kompetencji stanowiących rady pedagogicznej należy: 1) zatwierdzanie planów pracy szkoły lub placówki po zaopiniowaniu przez radę szkoły lub placówki; 2) podejmowanie uchwał w sprawie wyników klasyfikacji i promocji uczniów; 3) podejmowanie uchwał w sprawie eksperymentów pedagogicznych w szkole lub placówce, po zaopiniowaniu ich projektów przez radę szkoły lub placówki oraz radę rodziców; 4) ustalanie organizacji doskonalenia zawodowego nauczycieli szkoły lub placówki; 5) podejmowanie uchwał w sprawach skreślenia z listy uczniów; 6) ustalanie sposobu wykorzystania wyników nadzoru pedagogicznego, w tym sprawowanego nad szkołą lub placówką przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny, w celu doskonalenia pracy szkoły lub placówki (art. 70 ust. 1 u.p.o.). Ponadto rada pedagogiczna opiniuje w szczególności: 1) organizację pracy szkoły lub placówki, w tym tygodniowy rozkład zajęć edukacyjnych, oraz organizację kwalifikacyjnych kursów zawodowych, jeżeli szkoła lub placówka takie kursy prowadzi; 2) projekt planu finansowego szkoły lub placówki będącej jednostką budżetową; 3) wnioski dyrektora o przyznanie nauczycielom odznaczeń, nagród i innych wyróżnień; 4) propozycje dyrektora szkoły lub placówki w sprawach przydziału nauczycielom stałych prac i zajęć w ramach wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatkowo płatnych zajęć dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych (art. 70 ust. 2 u.p.o.). Zgodnie z art. 73 ust. 2 u.p.o. rada pedagogiczna ustala regulamin swojej działalności, a jej zebrania są protokołowane. Z tego ostatniego przepisu wynika zatem, że ustawodawca przewidział określoną publicznoprawną formalizację działań powyższego organu kolegialnego. Wprawdzie protokół rady pedagogicznej jest źródłem informacji publicznej, lecz nie można wykluczyć, że ze względu na treść art. 5 ust. 1-2 u.d.i.p. może okazać się konieczne dokonanie anonimizacji informacji wynikających z protokołu rady albo nawet wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej w określonym zakresie. Zaznaczyć również należy, że art. 73 ust. 3 u.p.o. wskazuje na obowiązek ochrony prawa do prywatności określonych osób, których dotyczą sprawy będące przedmiotem obrad rady (art. 5 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie bowiem z tym przepisem osoby biorące udział w zebraniu rady pedagogicznej są obowiązane do nieujawniania spraw poruszanych na zebraniu rady pedagogicznej, które mogą naruszać dobra osobiste uczniów lub ich rodziców, a także nauczycieli i innych pracowników szkoły lub placówki (zob. wyrok WSA w Rzeszowie z 13.10.2020 r., II SAB/Rz 59/20, dostępny pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Ustawodawca przewidział bowiem, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, winien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują. W rozpoznawanej wniosek o udzielenia informacji publicznej przesłany organowi został pocztą elektroniczną 4 grudnia 2022 r. w niedzielę, zatem przyjąć należało, że organ miał o nim wiedzę dopiero w poniedziałek 5 grudnia 2022 r. Termin 14 dni od dnia wniesienia wniosku upłynął zatem 19 grudnia 2022 r. W ustawowym terminie organ nie udzielił skarżącemu żądanej informacji ani nie podjął żadnych innych działań przewidzianych ustawą, w związku z tym skarga na dzień jej wniesienia była zasadna. Sąd na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażącym naruszeniem prawa, w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (zob. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12). Oceniając, czy naruszenie prawa jest rażące, należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, względnie braku zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. "Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne" - takie stanowisko, akceptowane w pełni przez Sąd, wyrażono w doktrynie (zob. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r., s. 808-812). Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Zachowanie podmiotu zobowiązanego w kontrolowanej sprawie nie miało bowiem cech lekceważącego traktowania obowiązków nakładanych na niego mocą u.d.i.p, jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w wysokości 100 zł i koszt nadania przesyłki pocztowej zawierającej skargę (6,80 zł), orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.