II SAB/Ol 21/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie sędzia WSA Bogusław Jażdżyk sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 sierpnia 2020 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. N. na bezczynność Prezesa Sądu Okręgowego w udostępnieniu informacji publicznej 1) zobowiązuje Prezesa Sądu Okręgowego do rozpoznania wniosku skarżącego R. N. z dnia ,,[...]" o udostępnienie informacji publicznej; 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Prezesa Sądu Okręgowego na rzecz skarżącego kwotę 100 złotych (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. R.N. (dalej jako: "Skarżący") wnioskiem z 17 lutego 2020 r. zwrócił się do Prezesa Sądu Okręgowego "[...]" (dalej jako: "organ" lub "Prezes Sądu"), o udostępnienie informacji publicznej przez wskazanie, kiedy i w jakim charakterze K.S. był zatrudniony w Sądzie Okręgowym "[...]", kto był jego patronem oraz w jakich wydziałach był zatrudniony. Pismem z 20 lutego 2020 r. Prezes Sądu poinformował Skarżącego, że wnioskowane informacje dotyczące zatrudnienia byłego pracownika Sądu nie stanowią informacji publicznej w myśl art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r., poz. 1429), dalej jako: "ustawa". Informacją publiczną jest bowiem każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań w zakresie władzy publicznej. Publicznego waloru pozbawione są informacje ad personam, tym bardziej dotyczące osób niepozostających w stosunku pracy z Sądem. W piśmie z 27 lutego 2020 r. Skarżący podniósł, że wniosek dotyczy okresu aktywności pracownika w organach wymiaru sprawiedliwości, a więc w ramach władzy publicznej. Zatem, jest to informacja o sprawach publicznych w rozumieniu ustawy, co do której nie ma ograniczeń w ujawnieniu. Dodał, że odmowa udostępnienia informacji objętej wnioskiem powinna mieć formę decyzji. Prezes Sądu w piśmie z 9 marca 2020 r. podtrzymał stanowisko, że wnioskowane informacje nie stanowią informacji publicznej w myśl art. 1 ust. 1 ustawy, ponieważ nie odnoszą się do spraw publicznych ani działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Informację publiczną stanowią fakty dotyczące publicznej sfery działalności Sądu Okręgowego, gospodarowania mieniem publicznym i realizacji zadań nałożonych na mocy obowiązujących aktów prawnych. Informacje dotyczące przebiegu pracy zawodowej byłego pracownika Sądu nie mieszczą się w sferze publicznej działalności Sądu. Wyjaśnił ponadto, że w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, która nie stanowi informacji publicznej, organ nie ma obowiązku wydania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia jedynie wnoszącego, że dane nie mieszczą się w pojęciu objętym ustawą o dostępie do informacji publicznej. Skarżący wywiódł skargę na bezczynność Prezesa Sądu. Zarzucił, że organ nie udzielił mu wnioskowanej informacji ani nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o jej odrzucenie. Wywiódł, że nie każde działanie organu władzy publicznej będzie przedmiotem informacji publicznej, lecz tylko takie, które zawiera pewien dodatkowy element w postaci "sprawy publicznej". Odnosi się zatem do funkcjonowania państwa i jego organów, dotyczącego interesów szerszej grupy obywateli lub gospodarowania mieniem publicznym. Zaznaczył, że nie każda informacja będąca w posiadaniu podmiotu publicznego ma charakter informacji publicznej. Jeżeli informacja dotyczy sfery prywatnej, niezwiązanej z działalnością państwa, nie podlega udostępnieniu, nawet jeżeli znajduje się w aktach sprawy prowadzonej przez organ. Konsekwencją przyjęcia takiego poglądu jest też uznanie, że część dokumentów służących jedynie potrzebom podmiotu zobowiązanego, pomimo że związana jest z jego działalnością, nie jest informacją publiczną i nie podlega ujawnieniu (dokumenty wewnętrzne). Żądana przez Skarżącego informacja nie dotyczy działalności, funkcjonowania, struktury instytucji publicznej jaką jest Sąd Okręgowy ani czynności o charakterze publicznym wykonywanym przez osobę pełniącą funkcję publiczną, ale dotyczy sprawy indywidualnej, tj. przebiegu zatrudnienia byłego pracownika Sądu na stanowisku asystenta sędziego. Nie można go uznać za osobę biorącą udział w podejmowaniu decyzji, lecz jako osobę wykonującą czynności zmierzające do przygotowania spraw sądowych do rozpoznania oraz czynności z zakresu działalności administracyjnej sądów, o której mowa w art. 8 pkt 2 (art. 155 § 1 ustawy o ustroju sądów powszechnych). To, że w okresie zatrudniania w Sądzie był pracownikiem sądownictwa, opłacanym ze środków publicznych, wykonującym funkcje publiczne w organie wymiaru sprawiedliwości nie oznacza, że wszystkie informacje go dotyczące, tak jak przebieg zatrudnienia, stanowią informację publiczną. Prezes Sądu zwrócił uwagę, że Skarżący z faktu zatrudnienia pracownika w instytucji publicznej wywodzi prawo do uzyskania o nim każdej informacji oraz o osobach, z którymi pracował. Wnioskowane informacje nie mają nic wspólnego z funkcjonowaniem instytucji publicznej i informacją publiczną. Zauważył ponadto, że żądana informacja wynika z obecnej aktywności byłego pracownika jako adwokata, co wskazuje na intencje Skarżącego. Natomiast nadużyciem prawa dostępu do informacji publicznej będzie próba korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego, niż troska i dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzeganie prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów, itp. Określenia istoty pojęcia "sprawa publiczna" powinno się dokonywać na podstawie kryterium interesu ogólnego i jednostkowego. Sprawami publicznymi nie będą zatem konkretne i indywidualne sprawy określonej osoby lub podmiotu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że złożona skarga została przez Sąd rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W takim przypadku skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nie jest uzależnione od wniosku strony. Przechodząc do meritum sprawy, należy podnieść, że zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego artykułu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt. 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli Sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W rozpoznawanej sprawie Skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1429), dalej jako: "u.d.i.p.". Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy, przedmiotowy stosowania ustawy, procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek. Złożenie wniosku do organu administracji (podmiotu zobowiązanego) przesądza o tym, że w odniesieniu do tego konkretnego organu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów u.d.i.p., do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. W rozpoznawanej sprawie Skarżący uczynił adresatem wniosku Prezesa Sądu, domagając się udostępnienia informacji dotyczących byłego pracownika tego Sądu w zakresie okresu jego zatrudnienia, stanowiska, Wydziału, w którym pracował oraz danych osób, z którymi współpracował. Nie jest kwestionowane, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Kwestią sporną jest czy wnioskowane informacje stanowią informację publiczną. Stosownie do art. 1 pkt 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Cytowany przepis informację publiczną rozumie szeroko. Ustawodawca nie definiuje pojęcia "sprawy publicznej", ale nie ulega wątpliwości, że są to sprawy związane z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej, a więc to sprawy ogółu, a samo pojęcie "sprawy publiczne" koresponduje z pojęciem dobra wspólnego (zob.: wyrok NSA z 30 września 2009r., sygn. akt I OSK 2093/14, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W ramach informacji o działalności organów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., to jest władz publicznych oraz innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, informację publiczną stanowią również kwestie zatrudniania pracowników w takim organie. Wynika to nie tylko z faktu, że organ ten wykonuje zadania publiczne, ale również z tego, że koszty zatrudnienia pracowników są finansowane ze środków publicznych. Tym samym należy uznać, że dane dotyczące zatrudnienia byłego pracownika w sądzie powszechnym, o udostępnienie których wnioskował Skarżący, stanowią informację publiczną. Bez znaczenia dla uznania takich danych za informację publiczną jest okoliczność, czy dotyczy to osoby na stanowisku pomocniczym, związanym z obsługą urzędu, czy też osoby pełniącej funkcję publiczną, a żądana informacja pozostaje w związku z pełnieniem tej funkcji. Te okoliczności mają bowiem jedynie znaczenie dla zakresu ochrony wynikającej z art. 5 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa. Udostępnienie informacji publicznej na wniosek, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Jeśli informacja publiczna, której domaga się zainteresowany podmiot, została upubliczniona, organ, do którego skierowano odpowiedni wniosek, winien jedynie odesłać wnioskodawcę do publikatora. Jeżeli zaś informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia, wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ może też poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu. Jak wynika z przedłożonych Sądowi akt sprawy, Prezes Sądu pismem z 20 lutego 2020 r. odmówił Skarżącemu udostępnienia żądanej informacji publicznej wychodząc z założenia, że nie jest to informacja publiczna. Skoro sprawa żądania zawartego we wniosku Skarżącego nie została do dnia rozpoznania sprawy przez Sąd załatwiona w sposób przewidziany w u.d.i.p, należało stwierdzić, że organ dopuścił się bezczynności. W związku z tym, koniecznym stało się zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowego wniosku, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w pkt. 1 sentencji wyroku. W ocenie Sądu, omówiona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt. 2 wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku Skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Przepisy dotyczące udostępnienia informacji publicznej budzą wielokrotnie wątpliwości interpretacyjne, a zachowanie adresata wniosku w kontrolowanej sprawie świadczyło o błędnym interpretowaniu prawa. Brak było więc podstaw, by zwłoce organu w rozpoznaniu przedmiotowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej przypisać charakter rażący. Powyższe uzasadnia rozstrzygnięcie o niewymierzaniu organowi grzywny, o czym orzeczono w pkt. 2 wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, orzeczono w pkt. 3, na podstawie art. 200 p.p.s.a.