II SAB/Ol 233/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi D. D. na bezczynność Dyrektora Szpitala Powiatowego w K. w udostępnieniu informacji publicznej 1. umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 16 listopada 2022 r. D. D. (dalej jako: "skarżący), reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł skargę na bezczynność Dyrektora Szpitala Powiatowego w Kętrzynie (dalej jako: "organ") w udostępnieniu informacji publicznej. Podał, że 26 października 2022 r. złożył Dyrektorowi Szpitala Powiatowego w Kętrzynie, na adres Elektronicznej Skrzynki Podawczej Szpitala Powiatowego w Kętrzynie na Platformie Usług Administracji Publicznej (ePUAP), wniosek o udostępnienie informacji, poprzez udzielenie odpowiedzi na pytania: 1) Jaki jest miesięczny koszt utrzymania stanowiska Dyrektora Szpitala Powiatowego w Kętrzynie wg stanu na dzień wniesienia wniosku. 2) Jaki jest miesięczny koszt utrzymania stanowiska dyrektora ds. lecznictwa wg stanu na dzień wniesienia wniosku, o ile funkcjonuje takie stanowisko, jeśli nie - proszę o wskazanie tego faktu. 3) Jaki jest miesięczny koszt utrzymania stanowiska dyrektora ds. pielęgniarstwa wg stanu na dzień wniesienia wniosku, o ile funkcjonuje takie stanowisko, jeśli nie - proszę o wskazanie tego faktu. Jednocześnie wskazał, że poprzez miesięczny koszt utrzymania stanowiska należy uznać wynagrodzenie miesięczne brutto wraz z pochodnymi. Skarżący zarzucił, że pomimo upływu terminu podmiot zobowiązany nie udzielił jakiejkolwiek odpowiedzi. Wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o umorzenie postępowania i nieobciążanie szpitala kosztami. Organ wyjaśnił, że udzielił już odpowiedzi, w związku z czym sprawa stała się bezprzedmiotowa. Wskazał, że uchybienie terminowi na udzielenie odpowiedzi na wniosek o udostępnienie formacji publicznej było spowodowane faktem, że wniosek skarżącego złożony w formie elektronicznej na skrzynkę ePUAP został omyłkowo przeoczony, co spowodowało brak udzielenia odpowiedzi w terminie. Niezwłocznie po zauważeniu przeoczenia, organ udzielił pełnej odpowiedzi na wniosek. Uchybienie terminowi załatwienia sprawy nie nastąpiło tym samym z rażącym naruszeniem prawa, co uzasadnia nieobciążanie szpitala kosztami. W piśmie procesowym z 10 stycznia 2023 r. skarżący potwierdził, że po wniesieniu skargi, w dniu 13 grudnia 2022 r., otrzymał odpowiedź na wniosek. Wniósł o: umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego; stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w zakresie rozpoznania wniosku; stwierdzenie że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie skargi w terminie oraz zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, że wniosek skarżącego o wymierzenie organowi grzywny za nieprzekazanie sądowi skargi w wymaganym terminie podlega odrębnemu rozpatrzeniu. Wniosek w tym przedmiocie został zarejestrowany pod sygnaturą II SO/Ol 19/22. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności i czy organ pozostaje w zwłoce w rozpatrzeniu wniosku. Uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania Sąd orzeka na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., który określa, że w tym przypadku sąd: 1. zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2. zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W myśl art. 149 § 1a p.p.s.a., jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzec skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. W analizowanej sprawie skarżący domagał się informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t. j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p."). Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. Wniosek niewątpliwie wszczyna postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zakreślając krąg podmiotów tego postępowania oraz jego przedmiot. Złożenie wniosku do organu administracji (podmiotu zobowiązanego) przesądza o tym, iż w odniesieniu do tego właśnie konkretnego organu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością lub przewlekłym prowadzeniem postępowania. W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, że adresatem wniosku strona skarżąca uczyniła podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, a wniosek dotyczył udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne, albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego. Szpital powiatowy jest zakładem leczniczym utworzonym i prowadzonym przez jednostkę samorządu terytorialnego (art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 633). Do zadań powiatu należy m.in. promocja i ochrona zdrowia (art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (t. j. Dz. U. 2022 r. poz. 1526). W myśl zaś art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b) i f) u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna, w szczególności dotycząca organizacji i majątku podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1. W związku z tym załatwienie wniosku skarżącego należało do obowiązków dyrektora szpitala, jako organu reprezentującego jednostkę dysponującą majątkiem publicznym i wykonującą zadania publiczne. W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący uzyskał wnioskowane informacje, jednak dopiero po wniesieniu skargi, z przekroczeniem ustawowego terminu. Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. W związku z powyższym organ zobowiązany był udostępnić posiadane informacje publiczne, o które wnioskował skarżący, najpóźniej do 9 listopada 2022 r., gdyż wniosek wpłynął do organu 26 października 2022 r. Termin ten nie został w sprawie zachowany, gdyż żądane informacje organ udostępnił pismem przesłanym skarżącemu 13 grudnia 2022r., dopiero po wniesieniu skargi, tj. 26 dni po wpływie skargi do organu. Oznacza to, że organ dopuścił się zarzucanej bezczynności, co uzasadniało wniesienie skargi. Bezczynność organu ustała jednak przed rozpatrzeniem skargi. Strony zgodnie wniosły z tego powodu o umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w zwłoce w zakresie udzielonej odpowiedzi i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z dnia 18 stycznia 2017r., sygn. akt I OSK 1789/16, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA"). W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze, Sąd umorzył postępowanie w zakresie bezczynności organu, o czym orzeczono w pkt 1. wyroku. W aktualnym stanie prawnym rozpoznanie skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ polega nie tylko na zobowiązaniu organu do wydania w określonym terminie aktu. Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi, co jest równoznaczne z uwzględnieniem skargi przez organ, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu, omówiona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt 2. wyroku. Ze stanowiskiem tym zgodził się w pełni skarżący, wnosząc o stwierdzenie że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Dodać można, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącego i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Jak przyznał organ doszło do przeoczenia wniosku złożonego drogą elektroniczną. Po wniesieniu skargi organ niezwłocznie udzielił kompleksowej odpowiedzi i skarżący uznał, że jego wniosek został załatwiony. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi, wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej, będącego radcą prawnym, oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, orzeczono na podstawie art. 200, art. 201 § 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t. j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265, ze zm.). Na zasadzie art. 200 p.p.s.a w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który dopuścił się bezczynności, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl art. 201 § 1 p.p.s.a. skarżącemu przysługuje zwrot kosztów od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyn określonych w art. 54 § 3, czyli w sytuacji uwzględnienia skargi, tj. tak jak w niniejszej sprawie - załatwienia w całości wniosku skarżącego po wniesieniu skargi (por. uchwała 7 sędziów NSA z 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, publ. CBOSA). Stosownie do art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Przepisy te mają charakter wiążący, nie pozostawiają co do zasady do uznania Sądu sposobu rozstrzygania o kosztach sądowych w sytuacji uwzględnienia skargi. Tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, na zasadzie wyjątku unormowanego w art. 206 p.p.s.a., Sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części. W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się okoliczności, które pozwalałyby na zastosowanie art. 206 p.p.s.a. Niewątpliwie organ dopuścił się naruszenia obowiązujących przepisów i z tego powodu skarżący miał podstawy do dochodzenia przysługującego mu prawa przed Sądem, co wiązało się z poniesieniem kosztów. Sygnalizowany przez organ powód uchybienia terminowi do załatwienia wniosku w postaci przeoczenia tego wniosku, nie może szkodzić stronie, która dochowując należytej staranności zwróciła się o udostępnienie informacji publicznej. Brak wiedzy organu o wpływie wniosku obciąża organ i świadczy konieczności wypracowania rozwiązań, które nie dopuszczą ponownie do takiej sytuacji. Skarga rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a.