II SAB/Ol 26/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.Z. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w "[...]" i przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie warunków zabudowy postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. We wniosku z dnia 31 października 2013 r. (k. 81-82 akt) A.Z. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie wskazanego imiennie adwokata. W uzasadnieniu podniósł, iż "jest osobą ubogą bez jakichkolwiek środków finansowych lub oszczędności finansowych albo przedmiotów wartościowych celem ich spieniężenia w zakresie wnioskowanej pomocy". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego jedyny majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki", mieszkanie oraz nieruchomość rolna. Wnioskodawca nie wykazał żadnych dochodów. Podniósł, iż jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i nie przysługuje mu prawo do jakichkolwiek zasiłków. Wskazał, iż "posiadana nieruchomość rolna nie stanowi źródła zarobkowania i dochodu (...) a jedynie służy (...) jako pomoc w zaspokojeniu jego potrzeb wyżywieniowych (...) wykorzystuje ją celem upraw na swoje potrzeby konsumpcyjne w zakresie utrzymania". Oświadczył, iż nie posiada "realnych oszczędności finansowych" oraz możliwości "skorzystania ze zgromadzonych środków finansowych na (...) koncie (...) w wysokości 1.98,- zł, gdyż środki te są tak skromne, iż wystarczają jedynie na opłaty w jego utrzymaniu". Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając to na uwadze zauważyć należy, iż rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym wnioskiem wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 25 lipca 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu - na skutek sprzeciwu - wniosku z dnia 12 kwietnia 2013 r., odmówił zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych. Oddalając zażalenie na to postanowienie, Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Powinien on należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd II instancji potwierdził, iż wnioskodawca, pomimo wezwania skierowanego do niego w trybie dodatkowego postępowania dowodowego (art. 255 ppsa), nie przedstawił w sposób jednoznaczny swojej sytuacji majątkowej, w istocie uniemożliwił jej weryfikację. Na ocenę możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ma wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych. W skład majątku wnioskującego wchodzi kilka nieruchomości różnego rodzaju. Jest on właścicielem mieszkania o powierzchni około 36 m² i trzech działek o powierzchni: "[...]" m², "[...]" m² i "[...]" m². Wnioskodawca nie pozwolił na określenie stanu posiadanego majątku i jego wartości, gdyż dane o rodzajach działek, ich przeznaczeniu, położeniu i wartości zostały przez niego usunięte (postanowienie z 24 września 2013 r., sygn. akt II OZ 776/13). Nie ujawnił też źródła finansowania swych wydatków. Podał jedynie, że ponosi je rodzina, nie wskazując jednak, kto rzeczywiści udziela mu tej pomocy, w jakiej formie i zakresie. Pomimo wskazań zawartych w przedmiotowych postanowieniach Sądów, wnioskodawca składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, poza rozszerzeniem jego zakresu, nie odniósł się w żaden sposób do stanowiska co do nieujawnienia przez niego pełnych danych na temat jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej. Wyjaśnienie w tych postanowieniach jak istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ma poparcie go rzetelnymi i pełnymi informacjami we wskazanym zakresie usprawiedliwia zaniechanie ponownego wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia materiału dowodowego przy rozpatrywaniu kolejnego jego wniosku i stwierdzenie, że nie wykazał on, że spełniona została przesłanka, uzasadniająca zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Nie dysponując pełną wiedzą na temat źródeł utrzymania wnioskodawcy oraz jego sytuacji majątkowej nie można stwierdzić bowiem, że składając kolejny wniosek wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W konsekwencji stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że od czasu postanowień Sądu nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca nie tylko zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych, ale również ustanowienie dla niego adwokata. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.