II SAB/Ol 27/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 21 lipca 2008r. sprawy ze skargi W. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie rozpoznania wniosku o wyłączenie Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego postanawia odrzucić skargę W dniu 15 lipca 2008r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynęła skarga W. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu jego wniosku o wyłączenie Prezesa tego organu od udziału w postępowaniach dotyczących udzielenia pomocy społecznej rodzinie skarżącego. W. P. zarzucił, iż Kolegium z naruszeniem art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego nie załatwiło jego wniosku w formie procesowej, poprzez wydanie decyzji administracyjnej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o odrzucenie skargi, ze względu na jej niedopuszczalność z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wyjaśniło, iż pismem z dnia 6 marca 2008r. W. P. zwrócił się do Kolegium o wyłączenie z postępowań Wójta Gminy, zażądał dołączenia szeregu dokumentów, w tym wniosków o wyłączenie Prezesa SKO oraz dotyczących jego wyłączenia pism Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Ze względu na wątpliwości organu co do treści żądania wnioskodawcy Kolegium oddzieliło sprawę wyłączenia Prezesa od sprawy wyłączenia Wójta Gminy i pismem z dnia 3 kwietnia 2008r. znak: "[...]" zwróciło się do W. P. o wyjaśnienie, czy żąda on wyłączenia również Prezesa Kolegium. W odpowiedzi W. P. poinformował, że żąda przeprowadzenia postępowania w sprawie wyłączenia Wójta Gminy. Jednocześnie stwierdził, że dotychczas nie zostało przeprowadzone postępowanie w sprawie jego wniosku z dnia 4 lutego 2007r. o wyłączenie Prezesa. W tej sytuacji Kolegium uznało, że zamiarem W. P. nie było ponowienie żądania wyłączenia Prezesa Kolegium od udziału w sprawach, w których państwo P. są stronami postępowania. O swoim stanowisku Kolegium poinformowało W. P. pismem z dnia 1 lipca 2008r. Kolegium podniosło, iż zarzut bezczynności organu w załatwieniu wniosku W. P. z dnia 4 lutego 2007r. o wyłączenie Prezesa Kolegium jest bezzasadny. Organ wskazał, że wymieniony wniosek został przekazany do załatwienia Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji, który pismem z dnia "[...]" znak: "[...]" odpowiedział, że ani on, ani Prezes Rady Ministrów nie są organami właściwymi do jego rozpatrzenia. Pismo to W. i T. P. otrzymali do wiadomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Stosownie do regulacji zawartej w art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne rozpoznają skargi na bezczynność organów administracji publicznej w przypadkach określonych w punktach 1-4 powołanego przepisu. Powyższe oznacza, że sąd administracyjny jest właściwy do rozpoznawania i rozstrzygania w sprawie skarg na bezczynność organu wykonującego administrację publiczną w takich granicach, w jakich służy skarga, na określone w art. 3 § 2 pkt 1-4 powołanej ustawy akta i czynności. Zgodnie z tymi unormowaniami sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne (pkt 1), postanowienia wydawane w postępowaniu administracyjnym na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2), ponadto postanowienia wydawane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym (pkt3) oraz akty i czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (pkt 4). Z przepisu art. 3 § 2 pkt 2 powołanej ustawy jednoznacznie wynika, iż przedmiotem skargi mogą być tylko postanowienia na które przysługuje zażalenie albo kończące postępowanie, albo rozstrzygające sprawę co do istoty, a contrario skarga jest niedopuszczalna, gdy postanowienie jest niezaskarżalne, nie kończy postępowania w sprawie albo nie rozstrzyga sprawy co do istoty. Oznacza to, że nie jest możliwe wniesienie skargi na bezczynność organu, gdy przepis prawa nie obliguje organu administracji publicznej do wydania rozstrzygnięcia, które byłoby samoistnie zaskarżalne w administracyjnym toku instancji. W rozpoznawanej sprawie skarga dotyczy bezczynności w rozpatrzeniu wniosku o wyłączenie pracownika pełniącego jednocześnie funkcję organu - B. M. – Prezesa SKO, od udziału w postępowaniach prowadzonych przez Kolegium z udziałem skarżącego i jego żony. Konkretnie W. P. zarzuca, iż jego wniosek nie został rozpatrzony w wymaganej prawem formie tj. decyzji administracyjnej. W związku z tym przede wszystkim wyjaśnić należy skarżącemu, iż w kwestii wyłączenia pracownika organu administracji publicznej rozstrzyga się w formie postanowienia (vide: Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, wyd. C.H. Beck, wyd. 7 z 2005r., str. 170-176). Postanowienie w tym przedmiocie nie może być jednak zaskarżone w drodze zażalenia, co wynika z art. 141 § 1. Bowiem przepis ten stanowi, iż na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Tym samym katalog postanowień zaskarżalnych do sądu administracyjnego, wydanych w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, jest zamknięty. Przepisy rozdziału piątego, działu I Kodeksu postępowania administracyjnego, regulujące kwestie związane z wyłączeniem bądź pracownika od udziału w postępowaniu, bądź organu od załatwienia danej sprawy, nie przewidują możliwości zaskarżenia zażaleniem takiego postanowienia. Rozstrzygnięcie takie też ani nie kończy postępowania administracyjnego w danej sprawie, ani nie rozstrzyga tej sprawy co do jej istoty. W doktrynie do postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty zalicza się postanowienie organu współdziałającego z organem załatwiającym sprawę, wydawane w oparciu o art. 106 kpa, czy postanowienia zatwierdzające ugodę, o których mowa w art. 119 k.p.a. (vide: Komentarz do ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi autorstwa B. Dautera, B. Gruszczyńskiego, A. Kabata i M. Niezgódka-Medek, Zakamycze 2005, str. 21). Postanowieniami kończącymi postępowanie administracyjne są zaś: postanowienie o niedopuszczalności odwołania i o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania (art. 134 kpa), czy postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia (art. 59 § 2 kpa). Zauważyć można, że postanowienie w przedmiocie wyłączenia pracownika ma charakter procesowy. Ponieważ rozstrzygnięcie takie może jednak wpływać na sposób załatwienia sprawy administracyjnej, to strona ma prawo wniesienia zażalenia na takie postanowienie, ale służy ono tylko łącznie z prawem odwołania od decyzji administracyjnej (art. 142 kpa) i to w odwołaniu od decyzji strona może podnosić nierozpatrzenie zgłoszonego wniosku, podobnie przed sądem administracyjnym zarzut nierozpoznania wniosku o wyłączenie pracownika lub organu może być podnoszony w skardze na decyzję lub inny akt, a nie w drodze odrębnej skargi na bezczynność. Reasumując, ponieważ przedmiot zaskarżenia nie jest objęty zakresem właściwości sądu administracyjnego, na mocy art. 58 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało odrzucić.