II SAB/Ol 35/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędzia WSA Katarzyna Matczak Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007 r. sprawy ze skargi A. B. na bezczynność Prezydenta Miasta w przedmiocie przekształcenia użytkowania wieczystego w prawo własności zobowiązuje Prezydenta Miasta do załatwienia sprawy wszczętej z urzędu w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości położonej w "[...]" przy ulicy "[...]" oznaczonej geodezyjnie jako działka nr "[...]" w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Prezydent Miasta pismem z dnia 24 marca 2004 roku, znak "[...]" zawiadomił A. B. i S. S. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie przekształcenia w prawo własności prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w "[...]" przy "[...]", oznaczonej geodezyjnie jako działka nr "[...]", obręb "[...]" miasta "[...]", której współużytkownikami wieczystymi byli C.B. oraz małżonkowie Z. i S. S., a także zwrócił się z prośbą o wskazanie wszystkich spadkobierców po C. B. oraz Z. S. i o ujawnienie nabycia przez nich należącego do spadku prawa użytkowania wieczystego w księdze wieczystej. Po rozpatrzeniu zażalenia A. B. na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta Miasta sprawy nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości, Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia "[...]" roku, znak "[...]" zobowiązało Prezydenta Miasta do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia niniejszego postanowienia wraz z aktami sprawy. Prezydent Miasta postanowieniem z dnia "[...]" roku, znak "[...]", na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie w sprawie nabycia przez dotychczasowych użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości położonej w "[...]" przy "[...]", oznaczonej geodezyjnie jako działka nr "[...]", obręb "[...]" miasta "[...]". W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że sprawa nie może zostać rozstrzygnięta, gdyż uprawnione osoby nie dostarczyły dokumentów potwierdzających tożsamość spadkobierców. W dniu 16 lutego 2006 roku A. B. złożył wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania i dołączył do niego odpis postanowienia z dnia "[...]" roku, sygn. akt "[...]" Sądu Okręgowego potwierdzającego nabycie w całości spadku po C.B. przez syna A. B. Po otrzymaniu postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" roku, znak "[...]" uznającego za zasadne zażalenie A. B. na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta Miasta wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości i zobowiązującego Prezydenta Miasta do załatwienia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie 14 dni od dnia doręczenia przedmiotowego postanowienia, Prezydent Miasta postanowieniem z dnia "[...]" roku, znak "[...]" odmówił podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dotyczącego nieruchomości położonej w "[...]" przy "[...]". W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że nie ustąpiły przesłanki, z powodu których zostało zawieszone postępowanie w sprawie nabycia własności przedmiotowej nieruchomości, gdyż fakt nabycia spadku po C. B. nie został ujawniony w księgach wieczystych. Ponadto S. S., będąca drugim ze współużytkowników wieczystych, nie uregulowała spraw spadkowych i nadal w księdze wieczystej figuruje zmarły w 1987 roku Z. S. Na bezczynność Prezydenta Miasta do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie została wniesiona skarga przez A. B. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że organ bezprawnie zawiesił postępowanie administracyjne postanowieniem z dnia "[...]" roku, znak "[...]", na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., gdyż nie wystąpiła określona w tym przepisie przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania jaką jest śmierć strony postępowania. Zdaniem skarżącego Prezydent Miasta nie zareagował również na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" roku, znak "[...]" uznającego za zasadne zażalenie skarżącego na niezałatwienie w terminie przez Prezydenta Miasta wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości i zobowiązującego Prezydenta Miasta do załatwienia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w terminie 14 dni od dnia doręczenia przedmiotowego postanowienia. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie art. 36 § 1 Ustawy z 6 lipca 1982 roku o księgach wieczystych, gdyż organ nie zawiadomił sądu właściwego do prowadzenia księgi wieczystej o zmianie właściciela nieruchomości. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wydanie postanowienia o odmowie podjęcia zawieszonego postępowania było zasadne, gdyż rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawie zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia przez sąd, kto nabył spadek po zmarłym Z. S. Bowiem w postępowaniu o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości konieczny jest udział wszystkich współużytkowników nieruchomości lub wszystkich ich następców prawnych. Natomiast będąca stroną postępowania S. S., pomimo wezwania, nie przedstawiła postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po swoim mężu. Po przedłożeniu na rozprawie w dniu 8 marca 2007 roku przez A. B. kserokopii postanowień Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" roku, znak "[...]" i z dnia "[...]" roku, znak "[...]" Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowił dopuścić dowód z powyższych postanowień. Postanowieniem z dnia "[...]" roku, znak "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło z urzędu nieważność postanowienia Prezydenta Miasta z dnia "[...]" roku, znak "[...]" w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego nabycia przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości położonej w "[...]" przy "[...]" z powodu wydania go z rażącym naruszeniem przepisu art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wskazany przepis dotyczy sytuacji, gdy śmierć strony nastąpiła w toku postępowania. Tymczasem z materiału sprawy wynika, że dotychczasowy współużytkownik wieczysty przedmiotowej nieruchomości Z. S. zmarł przed wszczęciem postępowania w sprawie nabycia własności tej nieruchomości. Zatem postępowanie należało wszcząć wobec jego spadkobierców. Z kolei spadkobiercą C.B. został ustalony A.B. na mocy postanowienia Sądu Okręgowego z dnia "[...]" roku, a zatem organ I instancji błędnie uznał, iż stwierdzenie tożsamości spadkobierców C.B. nie jest możliwe. Postanowieniem z dnia "[...]" roku, znak "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie Prezydenta Miasta z dnia "[...]" roku, znak "[...]" odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dotyczącego nieruchomości położonej w "[...]" przy "[...]". W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że z powodu stwierdzenia nieważności postanowienia Prezydenta Miasta z dnia "[...]" roku, znak "[...]" w przedmiocie zawieszenia postępowania dotyczącego nabycia przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości położonej w "[...]" przy "[...]", zawieszenie postępowania należy traktować tak, jakby nigdy nie nastąpiło. W tej sytuacji wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, jak też postanowienie odmawiające podjęcia tego postępowania stały się bezprzedmiotowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na podstawie art. 3 § 1 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej. Sądy te orzekają w sprawach skarg na podejmowane przez organy decyzje administracyjne, postanowienia oraz akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 pkt 4-7 cyt. ustawy. Kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów związaną z procesem podejmowania decyzji administracyjnych, postanowień oraz innych aktów i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (na mocy art. 3 § 2 pkt 8 cyt. ustawy). Zatem właściwość sądów administracyjnych została rozciągnięta na sytuacje niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. W takim przypadku przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Skarga na bezczynność organów daje możliwość ich dyscyplinowania w zakresie terminowości załatwiania spraw, a strony postępowania mają możliwość uzyskania ochrony prawnej na drodze sądowej. W przedmiotowej sprawie Sąd badał, czy Prezydent Miasta pozostaje w bezczynności polegającej na niepodejmowaniu decyzji w przedmiocie nabycia przez dotychczasowych użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości położonej w "[...]" przy "[...]", oznaczonej geodezyjnie jako działka nr "[...]". Należy zauważyć, że po wszczęciu z urzędu przez Prezydenta Miasta postępowania w sprawie nabycia przedmiotowej nieruchomości, z powodu niezałatwienia sprawy w przewidzianym przepisami prawa terminie A.B. – będący następcą prawnym jednego z dotychczasowych użytkowników wieczystych przedmiotowej nieruchomości, wniósł zażalenie na bezczynność organu. Uznając zażalenie skarżącego za zasadne Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia "[...]" roku, znak "[...]" zobowiązało Prezydenta Miasta do załatwienia przedmiotowej sprawy w terminie jednego miesiąca od dnia doręczenia podjętego postanowienia wraz z aktami sprawy. Pomimo upływu wyznaczonego terminu sprawa nie została rozstrzygnięta merytorycznie, natomiast Prezydent Miasta postanowieniem z dnia "[...]" roku, znak "[...]", na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiotowej sprawie. Ponieważ jednak nie wystąpiła określona w tym przepisie przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, tj. śmierć strony w toku postępowania, to postanowieniem z dnia "[...]" roku, znak "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło nieważność przedmiotowego postanowienia. Należy zwrócić uwagę, że akt stwierdzający nieważność jest aktem działającym ex tunc (por. wyrok NSA z dnia 15 kwietnia 1998 roku, I SA 1722/96, niepubl.). Oznacza to, że postanowienie stwierdzające nieważność jest aktem działającym wstecz, tzn. od dnia wejścia do obrotu prawnego postanowienia dotkniętego nieważnością. Ponieważ w sprawach ze skargi na bezczynność organów administracji publicznej sąd administracyjny orzeka biorąc pod uwagę stan prawny i faktyczny istniejący w dacie orzekania, to w związku ze stwierdzeniem nieważności postanowienia Prezydenta Miasta z dnia "[...]" roku o zawieszeniu postępowania należy uznać, że Prezydent Miasta pozostaje w bezczynności w sprawie dotyczącej nabycia przez dotychczasowych użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości położonej w "[...]" przy "[...]", oznaczonej geodezyjnie jako działka nr "[...]". Bowiem nie wystąpiły przeszkody w prowadzeniu postępowania, a mimo to do dnia rozprawy powyższa sprawa nie została przez organ rozpatrzona. Jednakże sąd stwierdził, że sprawa nabycia prawa własności przedmiotowej nieruchomości jest sprawą szczególnie skomplikowaną w związku z tym postanowił wyznaczyć organowi na rozstrzygnięcie sprawy termin dwóch miesięcy przewidziany przez ustawodawcę dla spraw szczególnie skomplikowanych, przy czym sąd w żaden sposób nie przesądza czy organ powinien wydać decyzję, w której przekształci prawo użytkowania wieczystego w prawo własności, czy też wyda odmienne rozstrzygnięcie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 149 Ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zobowiązał Prezydenta Miasta do załatwienia sprawy wszczętej z urzędu w sprawie nabycia prawa własności nieruchomości położonej w "[...]" przy ulicy "[...]" oznaczonej geodezyjnie jako działka nr "[...]" w terminie dwóch miesięcy od zwrotu akt z prawomocnym wyrokiem.