II SAB/Ol 35/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. Z. na bezczynność Dyrektora "[...]" w udostępnieniu informacji publicznej postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. We wniosku, zawartym w skardze, skarżący – R. Z. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do przedłożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, skarżący przedłożył wniosek z dnia "[...]", w którym - modyfikując zakres pierwotnego żądania - wniósł jak przyjąć należy mając na uwadze sposób wypełnienia przez niego podrubryk nr 4.1. i nr 4.2., o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata (w podrubryce nr 4.1. skarżący nie skreślił zarówno pozycji "zwolnienie od kosztów sądowych", jak i pozycji "częściowe zwolnienie od kosztów sądowych", podczas gdy w podrubryce nr 4.2. nie skreślił wyłącznie pozycji "ustanowienie adwokata"). Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy na dodatkowej karcie formatu A4, załączonej do formularza wniosku, oraz uzupełniając formularz wniosku w zakresie rubryki nr 11, skarżący wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy wraz z załącznikami załączony został już do skargi. Od tamtej pory jego sytuacja nie uległa zmianie. Otrzymał jednie nowe orzeczenie o "[...]" stopniu niepełnosprawności, którego kopię wraz z kopią poprzedniego załączył do przedmiotowego wniosku. Zgodnie z zawartym w formularzu oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z matką, ojcem, bratem i bratanicą. Skarżący nie posiada żadnego majątku. Do majątku jego rodziców należy mieszkanie o powierzchni "[...]", które - jak wskazał - jest zadłużone. W rubryce nr 10 "Dochody" wykazał dochód własny z tytułu zasiłku dla bezrobotnych w wysokości "[...]" oraz dochody rodziców z tytułu wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości "[...]", natomiast w rubryce nr 11 "Zobowiązania i stałe wydatki" odwołał się do informacji zawartych w załączonym do wniosku uzupełniającym oświadczeniu. W oświadczeniu tym skarżący wskazał, że pobierany zasiłek dla bezrobotnych nie pokrywa jego opłat i kosztów utrzymania. Ponosi wydatki miesięczne związane z opłatami za mieszkanie - "[...]", prąd - "[...]", środki czystości - "[...]", leki - "[...]", telefon - "[...]", kredyt na "[...]" - "[...]". Skarżący dodał, że gdy jeszcze pracował zaciągnął także kredyt "na potrzeby konsumpcyjne domu", w którego spłacie ma obecnie zaległości. Na wyżywienie pozostaje mu miesięcznie "[...]". Z uwagi na wzmożone koszty leczenia w kupnie wyżywienia i ubrań pomagają mu rodzice. Czasami z powodu okresowego wzrostu kosztów leczenia nie reguluje w tym czasie kredytów i dlatego posiada obecnie zaległości, a jego stan zdrowia znowu uległ pogorszeniu. Skarżący wskazał, iż jest osobą o "[...]" stopniu niepełnosprawności i szczegółowo opisał swoje schorzenia. Stwierdził, iż nie miał jak odłożyć na koszty postępowania. Dwa miesiące po utracie pracy pożyczył pieniądze, ale teraz nie ma już niestety od kogo pożyczyć. Skarżący wskazał, że rodzice ponoszą wydatki na: wyżywienie, środki czystości, dojazdy do pracy (ok. "[...]"), raty kredytu ("[...]") oraz pokrywają opłaty mieszkaniowe ("[...]") i za telefony (łącznie "[...]"), a także opłaty szkolne bratanicy. W związku z oświadczeniem skarżącego o załączeniu do skargi wypełnionego przez niego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącej Wydziału pełnomocnik organu wezwany został do nadesłania tego formularza. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie przesłano wniosek skarżącego, złożony na urzędowym formularzu, w którym - jak przyjąć należy mając na uwadze sposób wypełnienia przez niego podrubryk nr 4.1. i nr 4.2. - wniósł on o zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Informacje zawarte w tym wniosku odpowiadają generalnie informacjom zawartym we wniosku, złożonym na wezwanie. W jego uzasadnieniu skarżący opisał dodatkowo swoją sytuację zawodową od "[...]". W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej skarżącego i członków jego rodziny oraz wyjaśnienia wątpliwości powstałych na tle złożonych przez niego oświadczeń, wezwany on został do przedłożenia - w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania - dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do stanu majątkowego jego brata i rodziców) oraz finansowej (w zakresie odnoszącym się do statusu zawodowego i wysokości dochodów uzyskiwanych przez jego brata; ewentualnych dochodów jego bratanicy; aktualnego statusu zawodowego skarżącego oraz wysokości dochodów jego i jego rodziców; ewentualnego korzystania ze świadczeń z pomocy społecznej, świadczeń rodzinnych lub z innego rodzaju pomocy udzielanej przez jakiekolwiek instytucje; wysokości i przeznaczenia ponoszonych wydatków, a ponadto wyciągów z posiadanych przez skarżącego i członków jego rodziny rachunków bankowych z okresu od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia udzielenia odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie oraz kopii rocznych zeznań podatkowych tych osób za 2015 r. wraz z załącznikami oraz dowodami ich złożenia w urzędzie skarbowym). Skarżący wezwany został również - ze względu na alternatywne żądanie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych - do wskazania w jakim zakresie jest w stanie ponieść koszty sądowe w niniejszej sprawie, źródła ich pokrycia oraz dlaczego nie jest w stanie z tego źródła pokryć kosztów postępowania w pozostałym zakresie. W wezwaniu zawarte zostało pouczenie, zgodnie z którym nieprzedłożenie w wyznaczonym terminie żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych może stanowić podstawę odmowy przyznania prawa pomocy. Zgodnie ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru, przedmiotowe wezwanie zostało doręczone w dniu 20 czerwca 2016 r. Wyznaczony w nim termin upłynął zatem w dniu 27 czerwca 2016 r. W terminie tym, skarżący nie przedłożył żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, nie złożył też pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. W świetle powyższego zważyć należy co następuje: Na wstępie stwierdzić należy, że w oparciu o - złożony najpóźniej - wniosek z dnia "[...]" przyjąć należy, że zakresem żądania skarżącego objęte jest w niniejszej sprawie zwolnienie od kosztów sądowych lub częściowe zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wskazać należy, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Składając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, powinna tym samym skrupulatnie go wypełnić, a w sytuacji, gdy zawarte w nim oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości (art. 255 p.p.s.a.), przedłożyć dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe pozwalające na zweryfikowanie złożonego przez nią oświadczenia i dokonanie oceny jej rzeczywistej sytuacji rodzinnej i materialnej. W niniejszej sprawie, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach nieprzedłożenia w wyznaczonym terminie wymienionych w nim dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych, skarżący nie przedłożył ani żadnych oświadczeń, czy też dokumentów źródłowych ani pisma wyjaśniającego brak ich złożenia. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne stwierdzenie, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania w całości, czy też w części. To, że skarżący, mimo wezwania, nie przedkłada żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących sytuacji majątkowej 5-osobowej rodziny oraz źródeł jej utrzymania i ponoszonych przez nią wydatków, a także zeznań podatkowych i wyciągów z rachunków bankowych, nie wyjaśniając jednocześnie przyczyn braku ich złożenia, uniemożliwia zweryfikowanie oświadczeń skarżącego w zakresie sytuacji materialnej jego i jego rodziny i tym samym ocenę jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Rodzi również wątpliwości co do rzetelności złożonych oświadczeń o majątku i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że nie posiada on i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania, czy to w całości, czy też w części, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla 5-osobowej rodziny. Wskazać natomiast należy, że oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.