II SAB/Ol 37/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sędzia WSA Asesor WSA Protokolant Marzenna Glabas Alicja Jaszczak- Sikora (spr.) Katarzyna Matczak Karolina Hrymowicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2005 r. sprawy ze skargi W. J. na bezczynność Komendanta Szpitala Wojskowego w wypłaceniu wyrównania wynagrodzenia i nagrody rocznej zobowiązuje Komendanta Szpitala Wojskowego do załatwienia wniosku W. J. z dnia 9 stycznia 2004 r. w przedmiocie wypłacenia wyrównania wynagrodzenia i nagrody rocznej za 2001 rok i 2002 rok, w terminie 30 dni od dnia zwrotu akt administracyjnych. Decyzją z dnia 7 listopada 2003 r. nr "[...]", po ponownym rozpatrzeniu sprawy, Komendant Szpitala Wojskowego przyznał W. J. gwarantowaną ustawowo podwyżkę uposażenia i wyrównanie nagrody rocznej za rok 2001 i 2002 wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dat wymagalności poszczególnych kwot. Decyzja ta została doręczona W. J. w dniu 10 listopada 2003 r. i była decyzją ostateczną. W dniu 9 stycznia 2004 r. W. J. zwrócił się do Komendanta Szpitala Wojskowego z wnioskiem o wypłatę zaległych należności finansowych za rok 2001 i 2002 w kwocie określonej w decyzji administracyjnej z dnia 7 listopada 2003 r. Wniosek ten motywował faktem przeniesienia do rezerwy z dniem l lutego 2004 r. i koniecznością samodzielnego utrzymywania całej rodziny. Wobec milczenia organu administracji w przedmiotowej sprawie, w dniu 9 czerwca 2004 r. W. J. wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność w sprawie wypłaty wyrównania uposażenia i nagrody rocznej, wynikających z decyzji Komendanta Szpitala Wojskowego z dnia 7 listopada 2003 r. nr "[...]". Sprawa ta została przekazana do rozpoznania według właściwości rzeczowej Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do rozpoznania zgodnie z właściwością Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie. W odpowiedzi na skargę z dnia 29 października 2004 r. Komendant Szpitala Wojskowego wniósł o jej odrzucenie. W ocenie organu w sytuacji wniesienia skargi na bezczynność organu, konieczne było, aby skarżący w pierwszej kolejności wykorzystał środek prawny określony w art. 37 k.p.a. w postaci zażalenia do organu wyższego stopnia na nie załatwienie sprawy w terminie. Organ administracji zarzucił ponadto skarżącemu naruszenie art. 53 § l p.p.s.a., zgodnie z którym skargę do sądu administracyjnego wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Ponieważ decyzję z dnia 7 listopada 2003 r. skarżący odebrał w dniu 11 listopada 2003 r., a skargę do Sądu wniósł 9 czerwca 2004 r., należy ją odrzucić z uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku z faktem, iż przedmiotem niniejszej sprawy nie jest ustalenie prawa żołnierza zawodowego do uposażenia, lecz kwestia niewykonania decyzji administracyjnej przyznającej określone już wierzytelności pieniężne, w pierwszej kolejności Sąd Administracyjny rozważał problem dopuszczalności drogi sądowo-administracyjnej w niniejszej sprawie. Nasunęła się bowiem wątpliwość w jakim trybie powinna być przymusowo wykonana ostateczna decyzja administracyjna, na mocy której przyznano skarżącemu wyrównanie uposażenia i nagrody rocznej . Należało więc postawić pytanie, czy decyzja taka stanowi pozasądowy tytuł egzekucyjny, o którym mowa w art. 777 § l pkt 3 k.p.c. Przepis ten jednak poddaje egzekucji sądowej tylko takie akty administracyjne, które podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej z mocy ustawy . W znajdującej tu zastosowanie ustawie z dnia 17 grudnia 1974 r. o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. z 2002 r., Nr 76, póz. 693 ze zm.) brak jest przepisu poddającego przymusową realizację uposażenia i innych należności określonych ustawą egzekucji sądów powszechnych. Wobec tego, skoro należności te wypłacane są, na podstawie decyzji administracyjnej, żołnierzowi z tytułu świadczonej przez niego służby, a zatem na podstawie stosunku publicznoprawnego oraz, że uprawnionemu musi przysługiwać możliwość wyegzekwowania swojego prawa w razie bezczynności organu, polegającej na powstrzymaniu się od wykonania decyzji, to należało uznać kompetencję sądu administracyjnego do rozpoznania niniejszej sprawy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarga wniesiona w przedmiotowej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. l § l i 2 Ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, póz. 1269), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach na bezczynność (milczenie) organu administracji publicznej, co wynika bezpośrednio z art. 3 § l ust. 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, bezczynność organu może polegać na braku wydania przez organ administracyjny w ustalonym w przepisach prawa terminie decyzji administracyjnej, postanowienia albo innego aktu, bądź na nie podjęciu przez organ innych czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Bezspornym jest, iż zobowiązanym do działania w niniejszej sprawie jest komendant Szpitala Wojskowego, stosownie do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 20 czerwca 2000 r. w sprawie nagród rocznych, nagród pieniężnych w formie wyróżnienia zapomóg dla żołnierzy (Dz. U. Nr 56, póz. 770) i § 17 ust. l w związku z § 2 pkt rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 15 czerwca 2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o uposażeniu żołnierzy (Dz. U. Nr 62, poz. 29 ze zm.). Bezczynność tego organu nie polega jednakże na braku wydania decyzji administracyjnej, lecz związana jest z brakiem podjęcia jakichkolwiek czynności w dniu wykonania wydanej przez siebie decyzji nr "[...]" z dnia 7 listopada 2003 r., uprawniającej skarżącego W. J. do otrzymania przysługującej mu podwyżki wynagrodzenia i wyrównania nagrody rocznej. W związku z powyższym, w ocenie Sądu Administracyjnego, zarzuty podniesione przez organ administracyjny w odpowiedzi na skargę w postaci braku wyczerpania przez skarżącego toku instancji oraz nie zachowania terminu do wniesienia skargi, są bezzasadne. W odniesieniu do pierwszego z tych zarzutów przyjąć należy, że skoro przedmiotem skargi jest bezczynność organu z zakresie samego wykonania decyzji, które to wykonanie nie należy do spraw załatwianych drogą decyzji administracyjnych, brak jest jakichkolwiek podstaw do stosowania procedury przewidzianej w kodeksie postępowania administracyjnego. Dlatego też stanowisko organu, iż skarżący w zakresie dochodzenia wypłaty należności winien był w pierwszej kolejności wystąpić z zażaleniem do organu administracji publicznej wyższego stopnia w trybie art. 37 k.p.a. należało uznać za błędne. Ustosunkowując się do drugiego z podniesionych przez organ administracyjny zarzutów, należy zwrócić uwagę na treść art. 52 § l i § 3 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z brzmieniem § l, skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Z kolei w myśl § 3, jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu do usunięcia prawa, w terminie 14 dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności. Nie ulega zatem wątpliwości, że w przypadku bezczynności organu w kwestii wydania aktu lub podjęcia czynności, od których nie przysługują sformalizowane środki zaskarżenia, powyższe przepisy nie znajdują zastosowania, gdyż zgodnie z brzmieniem § 3 zakresem swym obejmuj ą jedynie skargę na czynność organu. Nie jest możliwym wezwanie w terminie 14 dni do usunięcia naruszenia prawa w sytuacji, gdy organ nie podjął żadnej czynności. Uznać zatem należy, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w takiej sytuacji może być dokonane przez stronę skarżącą w każdym czasie. W konsekwencji, odnośnie zachowania terminu do wniesienia skargi na bezczynność organu w przedmiocie braku podjęcia czynności, nie znajduje zastosowania również art. 53 § 2 ustawy p.p.s.a., zobowiązujący skarżącego do wniesienia skargi w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a w razie braku odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Przepis ten odwołuje się bezpośrednio do sytuacji określonych w art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a., czyli dotyczących wniesienia skargi na czynność organu, natomiast w żaden sposób i nie reguluje skargi w przedmiocie bezczynności. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, iż skarga na bezczynność nie jest tożsama z pojęciem skargi na czynności. Skargę taką można wnieść skutecznie aż do czasu podjęcia przez organ czynności w sprawie, bez żadnego innego ograniczenia terminu. Jedynym wymogiem jest w tym wypadku wezwanie organu do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie warunek ten został przez skarżącego spełniony, albowiem w dniu 9 stycznia 2004 r. wystosował on pismo do Komendanta Szpitala Wojskowego z wnioskiem o wypłatę należnych zobowiązań pieniężnych. Dlatego też brak jest jakichkolwiek podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 ustawy p.p.s.a. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż na mocy decyzji Komendanta Szpitala Wojskowego z dnia 7 listopada 2003 r. nr "[...]" skarżącemu W. J. zostało przyznane wyrównanie uposażenia za służbę wojskową w latach 2001 i 2002 wraz z odsetkami do dnia zapłaty oraz wyrównanie nagrody rocznej za lata 2001 i 2002. Wobec faktu nie wykonania powyższej decyzji przez organ administracyjny, skarżący po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa i wypłaty zaległych należności pieniężnych, wystąpił na drogę sądowoadministracyjną w celu prowadzenia do wykonania tejże czynności. Skargę tę, jako zasadną, należało uwzględnić. Nie można bowiem dopuścić do sytuacji, aby w demokratycznym państwie prawa organ uporczywie uchylał się od wykonania obowiązku ustalonego w ostatecznej decyzji administracyjnej. Kwestia terminowego wypłacania uposażenia żołnierzom zawodowym jest, zgodnie ze stanowiskiem przyjętym w orzecznictwie, "elementem koniecznym wynagrodzenia sprawiedliwego i podlega równej dla wszystkich ochronie prawnej na podstawie art. 64 ust. 2 Konstytucji RP" (wyrok SN z dnia 26 maja 2000 r., III RN 169/99, OSNAPiUS 2001/5 póz. 139). W świetle powyższych rozważań, Sąd Administracyjny, stwierdzając bezczynność komendanta Szpitala Wojskowego na podstawie art. 149 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku. Sąd nie orzekł o wykonalności zaskarżonego aktu lub czynności w oparciu o art. 152 powołanej ustawy z uwagi na ich brak, ponieważ sprawa dotyczyła bezczynności organu.