II SAB/Ol 37/06

Dnia 21 grudnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędziowie Protokolant Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędzia WSA Adam Matuszak Asesor WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Wojciech Grabowski po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi S. J. na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej "[...]" w wypłacie ekwiwalentu wraz z odsetkami za pracę w godzinach nadliczbowych postanawia - odrzucić skargę. WSA/post.1 -sentencja postanowienia Pismem z dnia 5 kwietnia 2006r. S. J. wystąpił do Dowódcy Jednostki Wojskowej "[...]" o naliczenie i wypłacenie ekwiwalentu pieniężnego w zamian za przekroczenie norm czasu służby w wymiarze 57 godzin, których wnioskodawca nie wykorzystał przed odejściem z zawodowej służby wojskowej. Ponadto S. J. pismem także sporządzonym 5 kwietnia 2006r. wystąpił do Dowódcy "[...]" Okręgu Wojskowego o wypłacenie mu powyższego ekwiwalentu w zamian za przekroczenie norm czasu służby. Dowódca Jednostki Wojskowej "[...]" rozpoznając złożony wniosek, pismem "[...]" powołując się na przepisy ustawy z dnia 11 września 2003r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.) odmówił wypłaty wnioskowanego świadczenia wskazując, iż przepisy przywołanej ustawy nie przewidują wypłaty należności finansowych w zamian za niewykorzystane nadgodziny nadliczbowe. Powyższe pismo zostało przekazane do wiadomości Dowódcy "[...]" Okręgu Wojskowego. W dniu 1 września 2006r. S. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na nie wypłacenie należności finansowych z tytułu wykonywania obowiązków służbowych w wymiarze przekraczającym normę czasu służby. Skarżący wniósł o zasądzenie od pozwanego pracodawcy wypłaty należności finansowych wraz z ustawowymi odsetkami. Argumentował, iż w wymienionej Jednostce Wojskowej pełnił zawodową służbę wojskową od 1 kwietnia 2005r. do 3 kwietnia 2006r., kiedy to został zwolniony na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej. We wskazanym okresie skarżący wykonywał wiele zadań służbowych w tym pełnił służbę dyżurną w systemie 24 godzinnym z reguły w dni ustawowo wolne od pracy i święta. Za wykonywanie tychże obowiązków służbowych skarżącemu winny zostać przyznane dni wolne, których nie przydzielono mu z przyczyn nieobiektywnych tłumacząc, że jest mała ilość kadry do wykonywania zadań służbowych. W odpowiedzi na skargę Dowódca Jednostki Wojskowej "[...]" wniósł o jej odrzucenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Dowódca Jednostki Wojskowej "[...]" argumentował, iż skarżący w trakcie pełnienia zawodowej służby wojskowej w Jednostce w okresie od 3 listopada 2005r. do 30 marca 2006r. przebywał na licznych zwolnieniach lekarskich. Pełniąc służbę w Jednostce Wojskowej wypracował 57 godzin zadań służbowych w wymiarze przekraczającym normę czasu służby. Dowódca Jednostki podzielił wcześniejsze stanowisko, że przepisy ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowej oraz przepisy wykonawcze wydane na jej podstawie nie przewidują zapłaty za czas służby przekraczający normę 40 godzin w tygodniu. Przepisy te przewidują jedynie czas wolny za godziny przekraczające tygodniowy wymiar czasu służby. Dowódca Jednostki argumentował, iż ze względu na częsty pobyt skarżącego na zwolnieniach lekarskich przed rozwiązaniem stosunku służbowego, nie był w stanie udzielić skarżącemu czasu wolnego za godziny przekraczające tygodniową normę czasu służby. Dowódca Jednostki wskazał, iż skarga została złożona po terminie tj. po upływie 30 dni od dnia otrzymania przez skarżącego pisma odmawiającego wypłaty ekwiwalentu. Ponadto skarżący nie wyczerpał wszystkich środków zaskarżenia stanowiska Dowódcy Jednostki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg m. in. na decyzje administracyjne (art. 3 § 2 pkt 1 ustawy), postanowienia wymienione w art. 3 § 2 pkt 2 i 3 ustawy oraz inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy). Ponadto z mocy art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002r. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej w sprawach bezczynności organów w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy. Powyżej przytoczone przepisy wyznaczają zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego oraz zakres rzeczowy postępowania sądowoadministracyjnego. W przypadku, gdy skarga na bezczynność okaże się zasadna Sąd - stosownie do treści art. 149 ustawy - uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. W sprawie niniejszej skarżący domagał się zasądzenia od Dowódcy Jednostki Wojskowej "[...]" na jego rzecz zapłaty za czas służby przekraczający tygodniową normę czasu służby z uwagi na nie udzielenie skarżącemu czasu wolnego. Wskazać należy, iż przepisy przytoczonej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi nie przewidują możliwości zasądzenia przez sąd administracyjny należności finansowych, nawet w przypadku, gdy należności te mogą wynikać ze stosunku administracyjnoprawnego nawiązanego pomiędzy organem, a stroną postępowania. Ze względu na samą treść skargi byłaby ona niedopuszczalna, niemniej jednak sąd administracyjny rozstrzygając w granicach sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie uznał, iż wniesiona skarga jest w istocie skargą na bezczynność organu, tj. Dowódcy Jednostki Wojskowej "[...]" (który w niniejszej sprawie jest organem administracji publicznej), która dotyczy braku wydania przez tenże organ w określonym terminie rozstrzygnięcia załatwiającego w sposób pozytywny bądź negatywny złożony przez skarżącego wniosek w przedmiocie wypłaty świadczenia za przekroczenie tygodniowego czasu służby. W ocenie Sądu wniosek złożony przez skarżącego winien być załatwiony przez organ poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Takie stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 10 kwietnia 2006r. (sygn. akt I OPS 3/06 opubl. ONSAiWSA 2006/3/69). W treści uzasadnienia tejże uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż "wynikające ze stosunku służbowego żołnierza zawodowego sprawy o uposażenie są sprawami, w których żołnierz zawodowy może wnieść skargę do właściwego sądu administracyjnego (art. 8 ust. 1 ustawy o służbie żołnierzy zawodowych). Żołnierz zawodowy bowiem otrzymuje uposażenie w określonej wysokości i z tytułu prawa do uposażenia przysługuje mu roszczenie (art. 75 ust. 1 tejże ustawy), o którym rozstrzygają właściwe organy wojskowe, w drodze decyzji (rozkazu personalnego), od której można wnieść skargę do sądu administracyjne". Powyższa uchwała wskazuje, iż sprawy związane z uposażeniem żołnierzy zawodowych załatwiane są przez właściwe organy w drodze decyzji administracyjnej. W ocenie składu orzekające w niniejszej sprawie, także sprawy związane z innymi należnościami żołnierzy zawodowych winny być załatwiane w drodze decyzji przez organy wojskowe, ze względów przytoczonych w cytowanym uzasadnieniu wymienionej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego w odniesieniu do uposażenia. Nie ulega wątpliwości, iż skarżący domaga się wypłaty na jego rzecz świadczeń związanych z pełnieniem czynnej służby wojskowej. Skoro jego roszczenie winno zostać załatwione w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez właściwy organ wojskowy, to przyjąć należy, iż sąd administracyjny właściwy jest do rozpoznania wniesionej skargi na bezczynność organu w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę do sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Skoro skarżący zamierzał złożyć skargę do sądu administracyjnego na niezałatwienie sprawy w terminie, to winien najpierw wykorzystać środki zaskarżenia jakie służyły mu w postępowaniu toczącym się przed organem, tj. zażalenie na bezczynność organu (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Zakamycze 2005 str. 140). Stosownie do treści art. 37 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: kpa) na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub ustalonym w myśl art. 36 kpa stronie służy zażalenie do organu administracji państwowej wyższego stopnia. Organ wymieniony w art. 37 § 1 kpa, uznając zażalenie za uzasadnione wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy (art. 37 § 2 kpa). Dopiero też po złożeniu zażalenia przewidzianego tym przepisem skarżący posiadałby prawną możliwość wniesienie skutecznej skargi do sądu administracyjnego na niezałatwienie sprawy w terminie przez Dowódcę Jednostki Wojskowej. Z akt sprawy oraz z wyjaśnień skarżącego złożonych na rozprawie wynika, iż skarżący nie wystąpił do organu wyższego stopnia z zażaleniem na bezczynność Dowódcy Jednostki Wojskowej "[...]". Za takie zażalenie nie może zostać uznany wniosek z 5 kwietnia 2006r., gdyż z jego treści nie wynika, że skarżący wnosił o zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w określonym terminie. Z uwagi na fakt, iż skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia przysługujących mu w toczącym się postępowaniu Sąd w sprawie niniejszej nie mógł rozpoznać merytorycznie złożonej skargi. Z tych względów Sąd w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi skargę odrzucił. Sąd nie przyznał kosztów postępowania wnioskowanych przez Dowódcę Jednostki Wojskowej "[...]" ponieważ ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości przyznania na etapie postępowania przed sądem I instancji takich kosztów od skarżącego w przypadku oddalenia lub odrzucenia skargi.