II SAB/Ol 39/16

Dnia 12 maja 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia NSA Janina Kosowska Sędziowie sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora sędzia WSA Bogusław Jażdżyk (spr.) Protokolant specjalista Wojciech Grabowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 maja 2016 roku sprawy ze skargi I. Ż. na bezczynność Stowarzyszenia A w udostępnieniu informacji publicznej I. zobowiązuje Stowarzyszenie A do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 2 marca 2014 roku o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Stowarzyszenia A na rzecz skarżącego I. Ż. kwotę 100 złotych (słownie: sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie akt sprawy wynika, że I. Z. w dniu 2 marca 2014 roku zwrócił się drogą elektroniczną z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej na temat Stowarzyszenia A (dalej jako stowarzyszenie). Wnioskodawca wysłał swój wniosek na adres [email protected]. Wobec braku reakcji stowarzyszenia w dniu 23 marca 2014 roku wywiódł skargę na bezczynność prezesa wspomnianego stowarzyszenia. W uzasadnieniu skargi podnosił, że do dnia złożenia skargi podmiot zobowiązany nie udzielił mu żądanej informacji, o którą wnosił, ani nie wydał stosownej decyzji o odmowie dostępu do informacji. Wskazywał, że stowarzyszenie wielokrotnie otrzymywało środki finansowe z Urzędu Miasta w A w ramach prowadzonej działalności, a tym samym znajduje się w gronie organizacji zobowiązanych do udzielenia informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę stowarzyszenie wniosło o umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zdaniem stowarzyszenia w obecnym stadium postępowanie sądowe stało się bezprzedmiotowe z uwagi na fakt, że wniosek o udzielenie informacji nie został przekazany stowarzyszeniu na adres mailowy ponieważ nie dysponuje ono adresem mailowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 20 maja 2014 roku, sygn. akt II SAB/Ol 41/14 ww. skargę oddalił. W ocenie Sądu na gruncie niniejszej sprawy stowarzyszenie wykazało, że nie otrzymało wniosku o udostępnienie informacji publicznej, zaś email na który miało wpłynąć żądanie był adresem prywatnym i nie był wykorzystywany do celów stowarzyszenia. Ocena przez sąd administracyjny tego, czy na stowarzyszeniu ciążył obowiązek rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji w prawem przewidzianej formie byłaby możliwa tylko wtedy, gdyby taki wniosek został faktycznie złożony. W sytuacji zaś gdy wniosek nie został skutecznie przedłożony stowarzyszeniu, nie można uznać, że pozostaje ono w bezczynności co do jego rozpoznania. Skargę kasacyjną od ww. wyroku wywiódł I. Z. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 16 lutego 2016r., sygn. akt I OSK 2186/14 uchylił ww. wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu wyroku podniesiono, że podstawową i sporną kwestią w niniejszej sprawie było poczynienie ustaleń i jednoznaczne przesądzenie, czy skarżący kasacyjnie skutecznie doręczył stowarzyszeniu wniosek o udzielenie informacji publicznej. Sąd administracyjny aby mógł wydać rozstrzygnięcie w tej sprawie winien tę kwestię przesądzić na podstawie zgromadzonych dowodów. Niewątpliwie skarżący wysłał na adres mailowy [email protected] wniosek o udostępnienie informacji publicznej, uznając, że jest to adres kontaktowy do stowarzyszenia. Reprezentant stowarzyszenia zaprzeczył temu podnosząc, że nie posiada ono ani strony internetowej, ani adresu mailowego, a wskazywany adres jest prywatnym adresem prezesa zarządu stowarzyszenia, który przez długi okres nie był sprawdzany. Sąd dysponując tak sprzecznymi stanowiskami nie sprawdził, czy i które stanowisko stron ma odbicie w rzeczywistości. Tymczasem sprawdzenie tylko w Krajowym Rejestrze Sądowym pozwalało już ustalić, że stowarzyszenie w oficjalnych rejestrach posługiwało się wskazanym adresem jako adresem do kontaktu ze stowarzyszeniem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, że stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014r., poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: ustawą ppsa). Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy ppsa, jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a także stosownie do art. 3 § 2 pkt 9 skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Stosownie zaś do art. 3 § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. W takich sprawach można skutecznie wnieść skargę na bezczynność, jeśli organ administracji publicznej nie załatwi sprawy w terminie określonym w przepisach art. 35-36 k.p.a., bądź w terminie wynikającym z innej ustawy regulującej sposób postępowania organów administracji. Wyjaśnić pozostaje również, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie - ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu lub nie podjął stosownych czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Udostępnianie zaś informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni - art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2014 r., poz. 782 ze zm.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1). Ponadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Do rozstrzygnięć podmiotów obowiązanych do udostępnienia informacji, niebędących organami władzy publicznej, o odmowie udostępnienia informacji oraz o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji przepisy art. 16 stosuje się odpowiednio. Wnioskodawca może wystąpić do podmiotu, o którym mowa w ust. 1, o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołania (art. 17 ustawy). Na ograniczenia w zakresie udzielenia informacji publicznej wskazuje art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do tej regulacji prawnej organ może ograniczyć dostęp do żądanych informacji publicznych, np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych. Przede wszystkim należy jednak zwrócić uwagę, że sprawa będąca przedmiotem kontroli tut. Sądu była już przedmiotem orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zgodnie natomiast z art. 190 zdanie pierwsze ustawy ppsa, sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich stosowania w rozpoznawanej sprawie. W orzecznictwie powszechnie akceptowany pozostaje pogląd, że związanie oceną prawną oznacza, że ani organ administracji, ani sąd administracyjny, nie mogą w przyszłości formułować innych odmiennych ocen prawnych, które pozostawałyby w sprzeczności z poglądem wcześniej wyrażonym w uzasadnieniu wyroku i mają obowiązek podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Ocena prawna traci moc obowiązującą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych (zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i ocenionych już faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 10 stycznia 2012 r. sygn. akt II FSK 1328/10, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia. nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, rozpoznając niniejszą skargę Sąd był związany oceną stanu prawnego i faktycznego zawartą w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2186/14. Sąd II instancji wskazał, że niewątpliwie skarżący wysłał na adres mailowy [email protected] wniosek o udostępnienie informacji publicznej, uznając, że jest to adres kontaktowy do stowarzyszenia. Reprezentant stowarzyszenia zaprzeczył temu podnosząc, że nie posiada ono ani strony internetowej, ani adresu mailowego, a wskazywany adres jest prywatnym adresem prezesa zarządu stowarzyszenia, który przez długi okres nie był sprawdzany. Wpis w Krajowym Rejestrze Sądowym pozwalał ustalić, że jako dane kontaktowe stowarzyszenie podaje adres email [email protected], co pozostaje całkowicie w sprzeczności z tym, co twierdziło stowarzyszenie. Nawet jeśli jest to prywatny adres emailowy, to został wskazany jako adres do kontaktów ze stowarzyszeniem i przekazanie wniosku na ten adres było skuteczne. Również w kontaktach z organami administracji publicznej stowarzyszenie tym adresem się posługiwało. Naczelny Sąd Administracyjny przyjął w wyroku, że podanie do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej przez stowarzyszenie należy traktować jako zobowiązanie, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Stanowisko w tym przedmiocie zaprezentowane przez sąd, iż podmiot zobowiązany nie otrzymał wniosku należy w tych okolicznościach sprawy uznał za błędne. Z tych też względów Sąd I Instancji winien był merytorycznie rozpoznać skargę na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej. Mając zatem na uwadze, że przedmiotowy wniosek strony o udzielenie rzeczonej informacji został wniesiony skutecznie na adres emailowy podmiotu zobowiązanego (o czym przesądził NSA w swoim wyroku), to niewątpliwie podmiot ten do dnia rozpoznania sprawy na rozprawie nie rozpoznał rzeczonego wniosku. Organ dopuścił się zatem bezczynności. W związku z tym w pkt I sentencji wyroku orzeczono o zobowiązaniu Stowarzyszenia A do rozpoznania wniosku skarżącego z dnia 2 marca 2014 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni. Zaznaczyć należy w tym miejscu, że przepis art. 149 § 1a p.p.s.a. w aktualnym brzmieniu zawiera normę, według której sąd uwzględniając skargę na bezczynność jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Sąd stwierdził w pkt II, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Na ocenę taką wpłynął fakt, że Sąd nie dopatrzył się w działaniach organu umyślności. Podmiot zobowiązany był przekonany, że nie jest zobligowany rozpoznawać wniosek, który został skierowany na adres mailowy, który w ocenie tego podmiotu był adresem prywatnym. O kosztach orzeczono w pkt III stosownie do art. 200 w związku z art. 205 § 1 powołanej ustawy.