II SAB/Ol 40/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W.Z. na bezczynność Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. w złożeniu wniosku o uchyleniu decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy postanawia 1) odrzucić skargę; 2) zwrócić skarżącemu uiszczony wpis w kwocie 100 zł (sto złotych). Decyzją z dnia 18 września 2012 r., Kierownik ds. Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., działając z upoważnienia Burmistrza N., uznał W.Z. za dłużnika alimentacyjnego uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. decyzją z dnia 24 października 2012 r. utrzymało w mocy tę decyzję. Następnie, na wniosek organu pierwszej instancji, Starosta N., decyzją z dnia 19 listopada 2012 r., zatrzymał W.Z. prawo jazdy. Wnioskiem z dnia 28 stycznia 2014 r. W.Z., powołując się na art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2012 r. poz. 1228 z późn. zm.), zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o bezzwłoczne uchylenie decyzji z dnia 19 listopada 2012 r. o zatrzymaniu prawa jazdy. Pismem z dnia 11 lutego 2014 r. organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisem art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w art. 3, a dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub gdy nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Sytuacja taka nie zaistniała jednak w sprawie, gdyż wnioskodawca nie wywiązywał się z zobowiązań alimentacyjnych. Nawiązując do powyższej odpowiedzi organu, W.Z. wnioskiem z dnia 13 lutego 2014 r., wystąpił do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. o "natychmiastowe wydanie decyzji odmawiającej wystąpienia z wnioskiem do Starosty Powiatowego w N. o uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy z dnia 19 listopada 2012 r." Stwierdził, że odmowa wystąpienia z wnioskiem do Starosty N. o uchylenie przedmiotowej decyzji winna nastąpić w formie decyzji administracyjnej, gdyż tylko w takim przypadku będzie miał możliwość wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a następnie do sądu administracyjnego. Pismo MOPS z dnia 11 lutego 2014 r. jest natomiast tylko informacją, pozbawiającą wnioskodawcę prawa do skutecznego wniesienia środka odwoławczego. Kierownik ds. Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N., pismem z dnia 19 lutego 2014 r., działając na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., przekazał do Starostwa Powiatowego w N. wniosek W.Z., złożony w dniu 28 stycznia 2014 r. oraz wniosek, przekazany przez Starostę w dniu 30 stycznia 2014 r. do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. Organ wyjaśnił, że w dniu 30 stycznia 2014 r. do Ośrodka wpłynęło pismo Starostwa Powiatowego w N., którym został przekazany wniosek W.Z. o bezzwłoczne uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w N. nie jest organem właściwym do rozpatrzenia tego wniosku, gdyż nie wydał decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. Dodał, że nie wystąpi z wnioskiem o zwrot prawa jazdy W.Z., ponieważ nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Następnie, pismem z dnia 20 lutego 2014 r. kierowanym do wnioskodawcy, Kierownik ds. Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia 11 lutego 2014 r. Ponadto poinformował go, że przepisy prawa nie przewidują wydania decyzji odmawiającej wystąpienia z wnioskiem do starosty o uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy. W.Z. wniósł do tut. Sądu skargę, w której zarzucił, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. pozostaje w bezczynności, gdyż nie wystąpił z wnioskiem do Starosty N. o uchylenie decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, ani nie wydał decyzji o odmowie wystąpienia z takim wnioskiem. Skarżący podał, że stawił się do MOPS na wezwanie z dnia 15 czerwca 2011 r. Wywiódł, że fakt ten stanowi wystarczająca podstawę do uchylenia decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, gdyż uiszczanie ustalonych alimentów w wysokości określonej w art. 5 ust. 6 pkt 1 ustawy o pomocy osobom uprawnianym do alimentów stanowi odrębną przesłankę do zwrotu zatrzymanego prawa jazdy. W tej sytuacji, bezpodstawnie wydano decyzję o zatrzymaniu mu prawa jazdy. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do wydania decyzji w przedmiocie wniosku do Starosty N. o uchylenie decyzji tego organu z dnia 19 listopada 2012 r. o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w N. wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Organ wyjaśnił, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki do wystąpienia z wnioskiem o uchylenie decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy, gdyż przez okres ostatnich 6 miesięcy skarżący nie wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów. Powyższy warunek winien być spełniony łącznie z przesłanką ustania przyczyny zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3 art. 5 powołanej ustawy, o czym organ informował skarżącego niezwłocznie po otrzymaniu wniosków skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przed przystąpieniem do rozpoznania skargi, sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada jej dopuszczalność. Merytoryczne badanie legalności aktów administracyjnych poddanych kognicji sądu jest bowiem możliwe jedynie wówczas, gdy skarga na nie jest dopuszczalna, tzn. gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego, skargę wniósł uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została wniesiona w terminie. Stosownie bowiem do art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", skarga niedopuszczalna podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów administracji tylko w przypadkach określonych w pkt 1-4a, tj. bezczynności organu administracji w wydaniu: decyzji administracyjnych, postanowień wydawanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, postanowień wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, innych niż wyżej wymienione aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa oraz pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. Z bezczynnością w sprawie administracyjnej mamy do czynienia, gdy organ zobowiązany do podjęcia określonych czynności proceduralnych, przewidzianych w obowiązujących przepisach prawa, nie wykonuje ich w terminie określonym przez te przepisy. W konsekwencji zarzut bezczynności jest skuteczny wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do wydania aktu administracyjnego, pozostaje w zwłoce. Skarga na bezczynność ma bowiem na celu spowodowanie wydania przez organ administracji publicznej oczekiwanego aktu i rozstrzygnięcia określonej sprawy administracyjnej. Przy czym, stosownie do art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1964 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 z późn. zm. - zwanej dalej "K.p.a."), organ administracji załatwia sprawę przez wydanie decyzji (chyba że przepisy kodeksu stanowią inaczej), ale jedynie w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych. Sprawa administracyjna jest bowiem rezultatem istnienia stosunku administracyjnoprawnego, a więc sytuacji prawnej, w której strona ma prawo żądać od organu administracyjnego skonkretyzowania jej indywidualnych uprawnień (lub obowiązków) wynikających z prawa materialnego. Brak któregokolwiek z wyżej wymienionych elementów powoduje, że postępowanie nie może zakończyć się wydaniem orzeczenia rozstrzygającego sprawę merytorycznie. Wobec powyższego należało zbadać czy wystąpienie skarżącego z wnioskiem z dnia 28 stycznia 2014 r., zawierającym żądanie wystąpienia przez organ do Starosty N. z wnioskiem w trybie art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnianym do alimentów, i z wnioskiem z dnia 13 lutego 2014 r., precyzującym pierwotny wniosek poprzez żądanie wydania decyzji o odmowie wystąpienia z wnioskiem do Starosty N., należało traktować jako zainicjowanie postępowania administracyjnego, które winno być zakończone wydaniem określonego aktu administracyjnego. Stosownie do art. 5 ust. 6 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnianym do alimentów, uchylenie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy następuje na wniosek organu właściwego dłużnika skierowanego do starosty, gdy: 1) ustanie przyczyna zatrzymania prawa jazdy, o której mowa w ust. 3, oraz dłużnik alimentacyjny przez okres ostatnich 6 miesięcy wywiązał się w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów lub 2) nastąpi utrata statusu dłużnika alimentacyjnego. Należy zauważyć, że ani cytowany przepis, ani żaden z pozostałych przepisów tej ustawy, nie przewiduje kompetencji organu właściwego dłużnika do wydawania decyzji w przedmiocie wystąpienia z wnioskiem o uchylenie decyzji o zatrzymaniu dłużnikowi alimentacyjnemu prawa jazdy, w tym decyzji o odmowie wystąpienia z takim wnioskiem w przypadku gdy organ ten uzna, że w danej sprawie nie ma przesłanek do takiego wystąpienia. Wprawdzie zgodnie z art. 1 pkt 1 K.p.a., Kodeks postępowania administracyjnego normuje postępowanie przed organami administracji publicznej w należących do właściwości tych organów sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnych, lecz nie oznacza to, że każda sprawa załatwiana jest przez organ administracji w formie decyzji. Decyzja administracyjna jest bowiem wydawana, w przypadku gdy przepis prawa materialnego przewiduje taką formę rozstrzygnięcia. Dla wywołania skutku w sferze praw i obowiązków adresata decyzji musi więc istnieć norma prawna, która pozwala uczynić tego adresata podmiotem praw i obowiązków (zob. postanowienie NSA z dnia 27 sierpnia 2010 r., sygn. akt II OSK 1500/09). Wobec tego, kierowane przez skarżącego pisma – "wnioski" do organu, nie mogły być traktowane jako wnioski o wszczęcie postępowania administracyjnego w rozumieniu przepisów K.p.a., a brak satysfakcjonującej odpowiedzi w formie decyzji administracyjnej, nie może być traktowany jako bezczynność organu w rozumieniu art. 37 § 1 K.p.a. W konsekwencji powyższego, skoro sprawa dotycząca zaniechania wydania decyzji o odmowie wystąpienia do Starosty N. z wnioskiem w trybie art. 5 ust. 6 ustawy o pomocy osobom uprawnianym do alimentów nie należy do spraw, o których jest mowa w art. 3 § 2 pkt 1 – 4a p.p.s.a., to skarga na bezczynność organu, na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. również nie przysługiwała. Sąd nie mógłby nakazać organowi takiego działania, jak wnioskowane w skardze, z uwagi na brak przepisu prawa nakładającego na organ obowiązek podjęcia żądanej czynności. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., skargę należało odrzucić. Jednocześnie wobec faktu, że skarga została odrzucona, skarżącemu przysługuje zwrot uiszczonego wpisu, stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.