II SAB/Ol 41/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B. D. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w przedmiocie nieudzielenia odpowiedzi na pismo postanawia odrzucić skargę. WSA/post.1 - sentencja postanowienia B. D. (dalej jako: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego (dalej jako: "Dyrektor AŚ") w sprawie braku rzetelnej i sumiennej odpowiedzi na pismo. Podał, że w dniu 12 grudnia 2020 r. zwrócił się do Dyrektora AŚ w kwestii dotyczącej przestrzegania Europejskich Reguł Więziennych i Penitencjarnych na terenie AŚ. Wskazał, że na powyższe pismo otrzymał lakoniczne pismo bez żadnego uzasadnienia. Wskazał, że oczekuje interwencji i zajęcia stanowiska w sprawie, analizy sprawy, konsekwencji prawno-karnych, wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, zawieszenia lub wydalenia ze służby. W odpowiedzi na skargę Dyrektor AŚ wniósł o oddalenie skargi w całości bądź pozostawienie jej bez rozpoznania z uwagi na to, że droga sądowa w trybie administracyjnym jest niedopuszczalna, a właściwym do rozpatrzenia skargi jest Sąd Penitencjarny. Podano, że po zapoznaniu się z pismem Skarżącego oraz przeglądu całości posiadanej dokumentacji, m.in. rejestrów skarg i próśb odnotowano wpływ pisma z dnia 12.12.2020 r., którym zwrócił się Skarżący do Dyrektora AŚ o udzielenie odpowiedzi wraz z uzasadnieniem w formie pisemnej na pytanie, czy na terenie jednostki penitencjarnej przestrzega się Europejskich Reguł Więziennych i Penitencjarnych. Dyrektor AŚ pismem z dnia 22.12.2020 r. poinformował, że w kierowanej przez niego placówce przestrzegane są Europejskie Reguły Więzienne. Podniesiono nadto, że powyższa sprawa powinna zostać rozpatrzona na podstawie przepisów zawartych w Kodeksie karnym wykonawczym oraz rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 13.08.2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 647 z późn. zm), dalej jako: "rozporządzenie z 2003r.". Podano, że na podstawie art. 7 kodeksu karnego wykonawczego (dalej jako: "k.k.w.") właściwym do rozpoznania skargi Skarżącego jest sąd penitencjarny (Sąd Okręgowy). Podniesiono, że na podstawie art. 6 k.k.w. Skarżący obowiązany jest uzasadnić żądania zawarte w skardze w sposób umożliwiający ich rozpoznanie, w szczególności dołączyć odpowiednie dokumenty. Tymczasem Skarżący nie uzasadnił skargi, jak też jej nie umotywował. Wyjaśniono nadto, że Skarżący nigdy nie podnosił zarzutów zawartych w skardze na brak uzasadnienia odpowiedzi na prośbę. Poza tym nadzór nad prawidłowymi warunkami bytowymi w jednostkach penitencjarnych ma Sędzia Sądu Okręgowego, wizytacje w AŚ przeprowadza Sędzia Sądu Okręgowego w A, II Wydział Karny, Sekcja ds. Penitencjarnych i Nadzoru nad Wykonywaniem Orzeczeń Karnych. Podkreślono, że Skarżący nigdy nie podnosił zarzutów zawartych w skardze na bezczynność do "Sędziego Penitencjarnego", a miał ku temu nieskrępowane możliwości, np. poprzez korespondencję, wizytację, stawanie na wokandzie. Wyjaśniono, że instytucja skarg skazanych, regulowana przepisami art. 6 § 2 i 3 k.k.w. oraz jej wariantem przewidzianym dla osadzonych (art. 102 pkt 10 k.k.w. w związku z art. 249 § 3 pkt 3 k.k.w.), jest najbardziej podstawowym trybem kontroli, polegającym na bezpośrednim zwracaniu się do organów postępowania wykonawczego. Tak więc przedmiotowa sprawa powinna zostać rozpatrzona na podstawie przepisów zawartych w k.k.w. oraz rozporządzeniu z 2003 r., a do jej rozpatrzenia jest właściwy sąd penitencjarny. Prawomocnym postanowieniem z dnia 29 grudnia 2021r. (sygn. akt III SAB/Gd 160/21) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie jako miejscowo właściwemu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest zawsze badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne, stosownie do treści art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329) dalej jako: "p.p.s.a.", obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 (są to sprawy obejmujące decyzje i postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, egzekucyjnym i zabezpieczającym, a także inne akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, podjęte poza szeroko rozumianym postępowaniem administracyjnym) lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a (tj. sprawy obejmujące indywidualne interpretacje przepisów prawa podatkowego oraz opinie zabezpieczające). Sąd administracyjny, na podstawie art. 3 § 2 pkt 9 p.p.s.a., rozpoznaje także skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w kodeksie postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI Ordynacji podatkowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Poza tym stosownie do art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Przedstawiona regulacja stanowi określenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i wynika z przepisów art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP. Zgodnie z Konstytucją, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Przy czym zasadą jest, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. Oznacza to, że ustrojodawca ustanowił generalne domniemanie właściwości sądownictwa powszechnego w rozstrzyganiu wszelkich spraw z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wyjątkiem są natomiast sprawy, które ustawowo zostały zastrzeżone do właściwości innych sądów - w tym sądów administracyjnych. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. W ocenie Sądu przedmiot wniesionej w sprawie skargi nie mieści się w żadnej z wymienionych wyżej kategorii bezczynności, podlegających jurysdykcji sądów administracyjnych. Z treści skargi wynika, że jej przedmiotem jest odpowiedź Dyrektora AŚ na pismo Skarżącego z dnia 12.12.2020 r. dotyczące przestrzegania na terenie jednostki penitencjarnej Europejskich Reguł Więziennych i Penitencjarnych. Należy zatem wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 k.k.w. wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności odbywa się, co do zasady, według przepisów tej ustawy. Zgodnie z art. 6 § 2 k.k.w. skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie, które są załatwiane w oparciu o przepisy rozporządzenia z 2003 r. Skazany może także, jeżeli k.k.w. nie stanowi inaczej, na podstawie art. 7 § 1 k.k.w., zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego, wymienionych w art. 2 pkt 3 - 6 i 10 k.k.w., w tym decyzje dyrektora zakładu karnego. Zgodnie jednak z art. 7 § 2 k.k.w. skargi takie rozpoznaje właściwy sąd powszechny. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że żaden przepis prawa nie przewiduje, aby czynności organów postępowania wykonawczego dokonywane były poprzez wydawanie aktów o charakterze administracyjnym, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Nadto żaden z powołanych wyżej przepisów k.k.w. nie stanowi o stosowaniu, w zakresie regulowanym rozporządzeniem z 2003 r., przepisów k.p.a., zwłaszcza, że stosownie do treści art. 1 § 2 k.k.w. do postępowania w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego. Żaden wyżej przytoczony przepis nie przewiduje sądowoadministracyjnej kontroli w przypadku, jakiego dotyczy skarga. W związku z tym skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie należy do właściwości sądu administracyjnego i podlega odrzuceniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i art. 58 § 3, orzeczono jak w sentencji postanowienia.