II SAB/Ol 43/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędziowie Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi Związku A na bezczynność Wójta Gminy w udostępnieniu informacji publicznej I. umarza postępowanie w zakresie bezczynności organu; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej Związku A kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. WSA/wyr.1a – sentencja wyroku (tryb uproszczony) "[...]" Federacja (dalej: "Skarżąca") pismem z 21 maja 2010 r. zwróciła się do Wójta "[...]" (dalej: "Wójt", "organ administracji") z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej polegającej na podaniu szczegółowego sposobu wyliczenia dotacji oświatowej dla punktu przedszkolnego w "[...]" w roku 2019 i 2020, przez odpowiedź na szczegółowe pytania zawarte w 16 punktach. Wójt w piśmie z 5 czerwca 2020 r. poinformował Skarżącą o przedłużeniu terminu załatwienia wniosku do 24 lipca 2020 r., motywując to utrzymującym się stanem epidemii. Skarżąca 22 czerwca 2020 r. wywiodła skargę na bezczynność organu administracji, zarzucając, że nie otrzymała odpowiedzi na wniosek. Wniosła o: zobowiązanie Wójta do rozpoznania wniosku w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi i zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Skarżąca wywiodła, że nie było podstaw do przedłużenia terminu załatwienia wniosku na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020 r., poz. 374). W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o jej odrzucenie jako złożonej przez podmiot nielegitymowany do jej wniesienia, ewentualnie o oddalenie skargi jako oczywiście bezzasadnej i zasądzenie od Skarżącej na rzecz organu administracji zwrotu kosztów postępowania. Stwierdził, że z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej wystąpił - jako koordynator projektu - "[...]" (dalej: "Wnioskodawca"), który nie wskazał, że działa w imieniu Skarżącej, a do wniosku nie dołączył pełnomocnictwa. Wnioskodawca nie jest członkiem organu Skarżącej upoważnionym do jej reprezentacji. Wnioskodawcą była więc osoba fizyczna, a nie Skarżąca. Wójt dodał, że pismo z 5 czerwca 2020 r. zaadresował do Wnioskodawcy, czemu adresat pisma nie oponował. Z tego względu skarga nie została wniesiona przez podmiot będący wnioskodawcą. Wójt uzasadnił wniosek o oddalenie skargi faktem udzielenia odpowiedzi na wniosek w dniu 15 lipca 2020 r. Zarzucił ponadto, że Wnioskodawca pozostaje w konflikcie z Wójtem i nadużywa prawa do dostępu do informacji publicznej, przez składanie wielu wniosków w tym przedmiocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki przewidziane w ustawie, zaś kontrola tej działalności, zgodnie z § 2 pkt 8 tego przepisu, obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak, w sytuacji gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. W analizowanej sprawie strona skarżąca domagała się informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r. poz. 1429, z późn. zm.), dalej: "u.d.i.p.". Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy, przedmiotowy stosowania ustawy oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej, przewidując różne sposoby udostępniania informacji publicznych. Jednym z nich, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., jest udostępnianie informacji publicznej na wniosek. Wniosek wszczyna postępowanie w sprawie udostępnienia informacji publicznej, zakreślając krąg podmiotów tego postępowania oraz jego przedmiot. Złożenie wniosku do organu administracji (podmiotu zobowiązanego) przesądza o tym, że w odniesieniu do tego właśnie konkretnego organu należy ustalić, czy jest on zobowiązany, w świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, do udzielenia wnioskowanej informacji publicznej oraz czy podjął stosowne czynności, których brak jest jednoznaczny z bezczynnością. Sąd wyjaśnia, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został złożony w imieniu Skarżącej, a podpisany został przez "koordynatora projektu" - "[...]". Pismo z 5 czerwca 2020 r. i odpowiedź z 15 lipca 2020 r. Wójt skierował do podmiotu określonego jako ""[...]" Koordynator projektu "[...]"", zaś skarga została wniesiona przez "[...]". W tej sytuacji, uwzględniając, że zgodnie z art. 2 ust. 1 u.d.i.p. każdemu przysługuje prawo dostępu do informacji publicznej (z zastrzeżeniem art. 5), Sąd uznał, że wnioskodawcą była Skarżąca, mimo iż Wójt nie zweryfikował upoważnienia Wnioskodawcy do reprezentowania Skarżącej na etapie składania wniosku, w konsekwencji czego skarga została wniesiona przez uprawniony podmiot. Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu i ponownemu wykorzystaniu na zasadach i w trybie określonym w tej ustawie. Jest nią zatem każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie posiadanych kompetencji. W rozpoznawanej sprawie Skarżąca uczyniła adresatem wniosku Wójta, domagając się udostępnienia informacji o dotacjach oświatowych przekazanych placówce przedszkolnej w 2019 r. i 2020 r. Niesporne jest, że adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, a wnioskowane informacje stanowią informację publiczną, gdyż dotyczą kwestii dysponowania majątkiem przez jednostkę organizacyjną samorządu terytorialnego. Organ winien był zatem załatwić przedmiotowy wniosek w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Przypomnieć należy, że udostępnienie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. oraz następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Jeśli informacja publiczna, której domaga się zainteresowany podmiot, została upubliczniona, organ, do którego skierowano odpowiedni wniosek, winien jedynie odesłać wnioskodawcę do publikatora. Jeżeli zaś informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia, wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.). Zgodnie natomiast z art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 następuje w drodze decyzji administracyjnej. Organ może też poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu (por. wyroki NSA z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 127/15 i z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, dostępne pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej jako: CBOSA). W kontekście powyższego przyjąć należało, że organ dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku strony skarżącej z 21 maja 2020 r., która ustała jednak 15 lipca 2020 r., czyli po wniesieniu skargi, lecz przed wydaniem przez Sąd orzeczenia. We wskazanym piśmie organ prawidłowo załatwił wniosek strony skarżącej, udzielając odpowiedzi na każde z szesnastu pytań i załączając kopie niezbędnych dokumentów. W sytuacji ustania bezczynności sąd orzeka, biorąc za podstawę stan faktyczny sprawy w czasie wydania orzeczenia sądowego. Jeżeli w toku postępowania sądowoadministracyjnego, przed dniem orzekania w sprawie ze skargi na bezczynność, organ administracji publicznej wydał akt lub dokonał czynności, chociażby z przekroczeniem ustawowych terminów, to oznacza to, że organ nie pozostaje w stanie bezczynności i sąd nie może uwzględnić skargi na tzw. milczenie władzy. Nie może bowiem zobowiązać organu do określonego działania, które przed dniem orzekania zostało już podjęte (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2017 r., sygn. akt I OSK 1789/16, CBOSA). W takich przypadkach, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, które z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe, o czym orzeczono w pkt. I wyroku. Po wniesieniu skargi, zostały bowiem przekazane stronie skarżącej wnioskowane przez nią informacje. Podjęcie przez organ stosownego działania w toku postępowania sądowego, po wniesieniu skargi na bezczynność, nie zwalania sądu administracyjnego z obowiązku rozpoznania skargi wniesionej na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W ocenie Sądu, omówiona bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w pkt. II wyroku. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi przypadek oczywistego lekceważenia wniosku strony skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Organ usprawiedliwiał zwłokę w udzieleniu odpowiedzi na wniosek brakiem pracowników merytorycznych, których nieobecność była spowodowana ograniczeniami wynikającymi z prowadzenia stanu zagrożenia epidemicznego z powodu COVID-19, a udzielona odpowiedź wymagała znacznego nakładu pracy, gdyż dotyczyła udostepnienia szczegółowych informacji w zakresie sposobu wyliczenia i przyznania dotacji oświatowych za okres 2 lat. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi i wynagrodzenie pełnomocnika Skarżącej, będącego adwokatem, orzeczono w pkt. III, na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800, z późn. zm.).