II SAB/Ol 48/12

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" w rozpatrzeniu wniosku o uzupełnienie postanowienia postanawia odmówić częściowego zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych i ustanowienia dla skarżącego radcy prawnego. We wniosku z dnia 27 marca 2014 r. (k. 240-241) A. Z. wniósł - zgodnie z rubryką nr 4 - o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu podniósł, iż "jest osobą ubogą bez jakichkolwiek środków finansowych lub oszczędności finansowych czy przedmiotów wartościowych celem ich spieniężenia w zakresie wnioskowanej pomocy". Nie posiada "dochodów, (...) i rodziny wspólnie gospodarującej". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki", mieszkanie oraz nieruchomość rolna. Skarżący nie wykazał żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów. Podniósł, iż nie korzysta "z zasiłków od państwa polskiego" i wskazał, iż "posiadana nieruchomość rolna nie stanowi źródła zarobkowego dochodu (...) a jedynie (...) pomoc w zaspokajaniu konsumpcyjnych potrzeb (...) jako główne źródło wyżywienia (...) na skutek prowadzonych na nich na własne potrzeby konsumpcyjne upraw i jedynie do prywatnej konsumpcji celem przeżycia". Wskazać należy, iż zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, które obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika – radcy prawnego lub adwokata, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonego przepisu wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego otrzymanie. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając to na uwadze zauważyć należy, iż rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 16 stycznia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu - na skutek sprzeciwu - wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych, odmówił przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd wskazał, iż skarżący został wezwany - w trybie art. 255 ppsa - do przedłożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów, lecz przekazane do oceny Sądu pisma i wyjaśnienia nie wskazują jednoznacznie, jaka jest jego rzeczywista sytuacja materialna. Ocenę tą podzielił Naczelny Sąd Administracyjny, który postanowieniem z dnia 26 marca 2013 r., sygn. akt II OZ 121/13, oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie. W związku z ponownym wezwaniem skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi, skarżący złożył kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i dodatkowo o ustanowienie adwokata, podnosząc te same argumenty jak uprzednio. W wyniku jego rozpoznania - na skutek sprzeciwu - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2013 r., odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Sąd wskazał, że skarżący został ponownie wezwany do przedłożenia dodatkowego oświadczenia i dokumentów źródłowych, lecz przedłożone przez niego pisma i wyjaśnienia w dalszym ciągu nie wyjaśniły wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Postanowieniem z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OZ 792/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie, podzielając i tym razem stanowisko Sądu I instancji co do konieczności przedstawienia przez skarżącego w sposób pełny jego sytuacji materialnej. Postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu - na skutek sprzeciwu - kolejnego wniosku skarżącego, odmówił zwolnienia go od kosztów sądowych. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie, Sąd stwierdził, iż skarżący wskazał we wniosku te same okoliczności faktyczne i argumenty, które stanowiły uprzednio podstawę odmowy przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym i całkowitym. Podniósł, iż skarżący, wywodząc, że jest osobą ubogą, która nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów, faktycznie nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Podał wprawdzie, że wszelkie wydatki związane z utrzymaniem jego i jego majątku ponosi rodzina, która - jak zaznaczył - nie jest rodziną, gdyż osoby te nie mieszkają z nim i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Nie wskazał jednak, kto rzeczywiście udziela mu tej pomocy, w jakiej formie i zakresie. Bez wyjaśnienia pozostawił również kwestie związane z posiadanymi nieruchomościami, w szczególności dotyczące ich przeznaczenia i wartości. Na ocenę możliwości finansowych osoby ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy ma natomiast wpływ nie tylko wysokość osiąganego przez nią dochodu i posiadanych przez nią zasobów pieniężnych, lecz także będący w jej posiadaniu majątek i to, czy może go wykorzystać w celu pozyskania środków pieniężnych, tym bardziej gdy w skład tego majątku wchodzi kilka nieruchomości różnego rodzaju. Sąd wskazał, iż skarżący jest właścicielem mieszkania i "[...]" działek. Z treści przedłożonych kopii aktów notarialnych wynika, że "[...]". Dane o rodzajach działek, ich przeznaczeniu, położeniu i wartości zostały przez skarżącego usunięte. Nie pozwolił on zatem określić stanu posiadanego majątku i jego wartości, co uniemożliwia ustalenie możliwości wykorzystania jego potencjału. Ponadto nie wskazał w czytelny sposób, jak wykorzystuje każdą nieruchomość, a w przypadku gdy nieruchomość nie przynosi dochodu - przyczyn braku jej wykorzystania w celu pozyskania źródła dochodu. Skarżący podał jedynie, że w mieszkaniu mieszka, budynek do rozbiórki nie jest wykorzystywany, a grunt, na którym jest on posadowiony również nie nadaje się do wykorzystania, zaś nieruchomość rolną uprawia na własne potrzeby. Zaznaczył, że nie wykorzystuje tych nieruchomości ani do działalności rolniczej, ani gospodarczej, gdyż byłoby to nieopłacalne. Skarżący, mimo że jak podnosi od wielu miesięcy, nie uzyskuje dochodu, nie wyjaśnił, dlaczego w pierwszej kolejności nie wykorzystuje ich w celu pozyskania źródła dochodu, chociażby z tytułu dzierżawy, a ostatecznie z tytułu sprzedaży nieruchomości, chociażby tej, której w żaden sposób nie wykorzystuje. Sąd podkreślił jednocześnie, iż skarżący był wielokrotnie wzywany do uzupełnienia składanych wniosków o przyznanie prawa pomocy przez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. Bez wątpienia ma więc świadomość, iż brak szczegółowych wyjaśnień może przesądzić o odmowie przyznania prawa pomocy. Skoro zatem nie przedstawił informacji, które wskazywałyby na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe w sposób niebudzący wątpliwości, to rozpoznawany wniosek Sąd ocenił jako niezasadny wobec niemożności przeprowadzenia pełnej analizy posiadanych przez niego środków. Postanowieniem z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt II OZ 103/14, Naczelny Sąd Administracyjny, oddalił zażalenie skarżącego na przedmiotowe postanowienie. W uzasadnieniu stwierdził, iż Sąd I instancji uwzględnił oświadczenia i dokumenty przedłożone przez skarżącego, lecz informacje jakimi dysponował okazały się niewystarczające dla przyznania mu prawa pomocy. Pomimo zastosowania w niniejszej sprawie art. 255 ppsa, nie zostało bowiem wyjaśnione jaka jest w istocie rzeczywista sytuacja majątkowa skarżącego oraz jakimi dysponuje możliwościami w pozyskaniu środków pieniężnych. W związku z powyższym, wobec faktu niewykazania przez skarżącego, iż spełnia on przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż pomimo wskazań, zawartych w postanowieniach Sądów wydanych w niniejszej sprawie, skarżący składając kolejny wniosek, poza modyfikacją jego zakresu oraz polemiką ze stanowiskiem zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do nieujawnienia przez niego dotychczas pełnych danych na temat jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej, powtórzył jedynie argumentację, jaką zawarł we wcześniejszych wnioskach. Wyjaśnienie w tych postanowieniach jak istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ma poparcie go rzetelnymi i pełnymi informacjami we wskazanym zakresie usprawiedliwia zaniechanie ponownego wzywania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego przy rozpatrywaniu kolejnego jego wniosku i stwierdzenie, że nie wykazał on, że spełniona została przesłanka, uzasadniająca jego uwzględnienie. Nie dysponując pełną wiedzą na temat źródeł utrzymania skarżącego oraz jego sytuacji majątkowej nie można stwierdzić bowiem, że składając kolejny wniosek wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego radcy prawnego. W tym względzie należy odnotować, iż skarżący mógł zareagować na wezwanie mające na celu wyjaśnienie omówionych kwestii w nowo zainicjowanym przez niego postępowaniu w sprawie o sygn. akt "[...]". W sprawie tej skarżący nie przedłożył jednak żądanych dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych. W odpowiedzi na skierowane do niego wezwanie złożył pismo procesowe, w którym polemizując z koniecznością ich przedłożenia w tej sprawie stwierdził, iż żądane dodatkowe oświadczenia i dokumenty źródłowe zostały już złożone na wezwanie z dnia "[...]" do sprawy o sygn. akt "[...]". Mając to na uwadze wskazać zatem należy, iż w sprawie, na którą powołuje się skarżący Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, postanowieniem z dnia "[...]", odmówił ustanowienia dla skarżącego adwokata, wskazując w uzasadnianiu m.in., iż niewskazanie przez niego, kto udziela mu pomocy finansowej, w jakiej następuje to formie i zakresie, czyni jego sytuację majątkową niewyjaśnioną. Sąd zauważył, iż skarżący permanentnie, mimo kolejnych wezwań, w tym wezwania z dnia "[...]", nie wskazuje swoich źródeł utrzymania. Nie ujawnia przy tym jakie osoby kryją się pod podawanym przez niego pojęciem "rodzina" i w jakiej wysokości te osoby udzielają mu pomocy. Skarżący uporczywie nie ujawnia określonych w wezwaniach danych. W dalszym ciągu też przesyła "anonimizowane" akty notarialne działek (z usuniętymi danymi o rodzajach działek, ich przeznaczeniu, położeniu i wartości), z których nic nie wynika i które nie pozwalają Sądowi na jakąkolwiek rzetelną ocenę stanu majątkowego strony. Skarżący nie pozwala zatem określić stanu posiadanego majątku i jego wartości, co uniemożliwia ustalenie możliwości wykorzystania jego potencjału. Sąd stwierdził, iż skarżący nie chce podjąć jakiejkolwiek współpracy w celu wyjaśnienia swojej sytuacji materialnej i majątkowej. Z przyczyn leżących po jego stronie, niemożliwe okazało się tym samym ustalenie jego rzeczywistej sytuacji dochodowej i majątkowej. Udzielane bowiem przez skarżącego wyjaśnienia, przedstawiane dowody nie w pełni obrazują rzeczywistą sytuację materialną. Sąd stwierdził zatem, że skoro skarżący nie przedstawił informacji, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe i nie wykazał chęci współpracy w celu wyjaśnienia jego sytuacji materialnej, to jego wniosek nie mógł być uwzględniony. Postanowieniem z dnia "[...]", sygn. akt "[...]", Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na przedmiotowe postanowienie. Dodać również należy, iż postanowieniem z dnia 17 listopada 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie odrzucił skargę skarżącego, podnosząc w uzasadnieniu, iż skarżący, pomimo prawidłowo doręczonego wezwania do uiszczenia wpisu oraz zawartego w nim pouczenia o skutkach zaniedbania nałożonego obowiązku, nie uiścił wpisu i pomimo prawomocnego postanowienia o odmowie zwolnienia go od kosztów sądowych, złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy (z dnia 27 marca 2014 r.), nie zgadzając się z dotychczasowymi rozstrzygnięciami wydanymi w tym zakresie. Okoliczność ta uzasadnia, w ocenie Sądu, odrzucenie skargi. Złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy kwestia ta została już merytorycznie, prawomocnie rozstrzygnięta wskutek uprzedniego wniosku w tym przedmiocie, nie przerywa bowiem biegu terminu do uiszczenia wpisu. Ponowne złożenie wniosku, nawet w terminie przewidzianym dla jego uiszczenia, nie może bowiem uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. Jest to tym bardziej istotne w sprawie, w której kolejny wniosek strony o prawo pomocy nie wskazuje na jakiekolwiek nowe okoliczności, które byłyby nieznane przy rozpoznawaniu poprzednich wniosków tejże strony. W takiej sytuacji ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy nie ma wpływu na bieg terminu do wykonania wezwania o uiszczenie wpisu. W konsekwencji, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że od czasu postanowień Sądu nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca przyznanie skarżącemu prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.