II SAB/Ol 50/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska (spr.) Sędzia WSA Irena Szczepkowska Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi P. B. na bezczynność Rektora Uniwersytetu w przedmiocie skreślenia z listy studentów kierunku ogrodnictwo I. zobowiązuje Rektora Uniwersytetu do rozpatrzenia odwołania P. B. od decyzji Dziekana Wydziału z dnia "[...]", nr "[...]" w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. zasądza od Rektora Uniwersytetu na rzecz skarżącego P. B. kwotę 340 zł (słownie: trzysta czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z dnia "[...]" Dziekan Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa Uniwersytetu w O. skreślił P. B. z listy studentów Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa kierunku ogrodnictwo, specjalność produkcja rolnicza. W uzasadnieniu wskazano, iż P. B. do dnia "[...]", tj. do dnia rozpoczęcia zajęć dydaktycznych na drugim semestrze, nie odebrał indeksu i karty osiągnięć studenta oraz nie przystąpił do sesji egzaminacyjnej. Jak wynika ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji student nie brał udziału w obowiązkowych zajęciach i nie uzyskał zaliczenia z przedmiotów objętych programem studiów. Zgodnie zaś z przepisami ustawy o szkolnictwie wyższym oraz regulaminem studiów student obowiązany jest w szczególności do składania egzaminów, odbywania praktyk i spełniania innych wymogów przewidzianych w planie studiów. Od decyzji tej odwołał się P. B. Odwołanie to wpłynęło bezpośrednio do Rektora Uniwersytetu w O. w dniu 10 czerwca 2009r. Odwołujący się zarzucił, iż decyzja będąca przedmiotem odwołania została wydana z rażącym naruszeniem prawa i powinna zostać uchylona, bowiem wcześniej w tej samej sprawie Rektor UWM w O. wznowił postępowanie administracyjne. Skoro zatem toczy się postępowanie wznowieniowe, to nie może toczyć się żadne inne postępowanie w tej samej sprawie. W dniu 11 września 2009r. wpłynęła skarga P. B., reprezentowanego przez radcę prawnego T. B. na bezczynność Rektora Uniwersytetu w O. w przedmiocie załatwienia sprawy skreślenia z listy studentów ogrodnictwa w postępowaniu odwoławczym na skutek odwołania od decyzji Dziekana Wydziału Kształtowania Środowiska i Rybactwa z dnia "[...]". Strona skarżąca wniosła o zobowiązanie Rektora do załatwienia sprawy i wydania decyzji w postępowaniu odwoławczym w terminie 7 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu wskazano, iż odwołanie od decyzji organu I instancji zostało nadane na poczcie w dniu 8 czerwca 2009r., jednakże do dnia złożenia skargi sprawa nie została załatwiona. Zarzucono, iż mimo istnienia ustawowego obowiązku organ nie zakończył postępowania wydaniem decyzji w terminie i nie podjął działań wynikających z przepisów procesowych w celu usunięcia przeszkody w wydaniu decyzji. W związku z tym w ocenie skarżącego skarga jest uzasadniona trzymiesięczną zwłoką organu. W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu reprezentowany przez radcę prawnego – E. G. wniósł o jej oddalenie. Wskazano, iż skarżący złożył odwołanie w dniu 5 czerwca 2009r., jednakże nie zostało ono przez skarżącego podpisane. Strona nie dokonała uzupełnienia tego braku, zatem w dokumentach pismo pozostało bez rozpoznania. Dopiero po otrzymaniu od Dziekana Wydziału Kształtowania Środowiska i Rolnictwa we wrześniu 2009r. całej dokumentacji sprawy, Rektor w dniu 21 września 2009r. wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych pisma. Strona w dniu 23 września 2009r. uzupełniła braki i dopiero od tej daty organ II instancji mógł formalnie rozpocząć postępowanie odwoławcze. Zatem w ocenie pełnomocnika organu skarga jest bezzasadna, bowiem to nie Rektor pozostawał w zwłoce, lecz Dziekan nie przekazując skargi organowi odwoławczemu. Ponadto wskazano, iż skarżący nie wyczerpał środków zaskarżenia, gdyż w aktach sprawy brak jest zażalenia na bezczynność organu, złożonego w trybie art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym zdaniem pełnomocnika organu skarga została złożona z naruszeniem przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi jako przedwczesna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Podnieść należy, iż w myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Kontrola ta obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) skarga na bezczynność organu administracji przysługuje w sprawach, w których mogą być wydawane decyzje i postanowienia (art. 3 § 2 pkt 1, 2 i 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) oraz w tych sprawach, w których mogą być wydawane akty lub podejmowane czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Kontrola Sądu w przypadku skargi na bezczynność sprowadza się do stwierdzenia, czy istotnie postępowanie organu zaskarżane jako bezczynność narusza przepisy postępowania administracyjnego wskutek pozostawania organu w zwłoce w załatwieniu sprawy. Należy podkreślić, iż w sprawach dotyczących rozpoznawania skarg na bezczynność organów administracji publicznej Sąd orzeka, biorąc za podstawę stan rzeczy (prawny i faktyczny) istniejący w chwili zamknięcia rozprawy poprzedzającej wydanie orzeczenia, a nie w chwili złożenia skargi. Celem skargi na bezczynność nie jest bowiem samo stwierdzenie, iż organ administracji pozostawał w bezczynności, lecz spowodowanie ustania stanu bezczynności (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 kwietnia 2008r., sygn. akt I SAB/Wa 205/07, LEX nr 479291). W niniejszej sprawie Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z zasadą legalności, sformułowaną w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego, organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Zasada ta odnosi się również do przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw administracyjnych. W myśl art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji publicznej obowiązane są do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym załatwienie sprawy powinno nastąpić w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do wyżej wskazanych terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. Należy jednocześnie pamiętać, iż terminów tych nie można traktować jako terminy podstawowe, lecz terminy maksymalne. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego) pozostaje w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli, a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa (wyrok NSA z dnia 1 sierpnia 1985 r., sygn. akt SAB/Gd 21/85 - niepublikowany). Przepis art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego koresponduje również z art. 12 Kodeksu i ustanowioną w nim zasadą szybkości i prostoty działania. Jeżeli sprawy nie można załatwić w terminie określonym w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej zobowiązany jest zawiadomić strony o tym fakcie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy (art. 36 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Bezczynność organu administracji publicznej będzie miała zatem miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ administracji publicznej nie podjął żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, jednakże mimo istnienia ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu. Przy czym zarówno w literaturze, jak i judykaturze podkreśla się, iż dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność nie została dokonana, a w szczególności czy bezczynność organu spowodowana została zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu w ich podjęciu lub dokonaniu. (wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 września 2004r., sygn. akt I SAB 287/03 LEX nr 156902, T. Woś (w:) T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Postępowanie administracyjne, "Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis" Warszawa 2004, s. 84). Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału aktowego prowadzi do jednoznacznego wniosku, iż Rektor pozostaje w zwłoce w załatwieniu odwołania strony skarżącej. Z akt sprawy wynika bowiem iż odwołanie skarżącego wpłynęło bezpośrednio do Rektora. Fakt, iż zostało ono wniesione bezpośrednio do organu odwoławczego (a nie za pośrednictwem organu I instancji) nie uzasadnia pozostawania przez organ odwoławczy w zwłoce w jego rozpoznaniu. Wprawdzie organ odwoławczy przesłał je do organu pierwszej instancji, lecz zgodnie z treścią art. 133 Kodeksu postępowania administracyjnego ten ostatni obowiązany jest przesłać odwołanie wraz z aktami sprawy organowi odwoławczemu w terminie siedmiu dni od dnia, w którym otrzymał odwołanie, jeżeli w tym terminie nie wydał nowej decyzji w myśl art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego. Jednakże przyczynienie się przez organ pierwszej instancji w znacznym stopniu do uchybienia terminu do przesłania odwołania nie może stanowić dla organu odwoławczego przesłanki ekskulpującej go od zarzutu dopuszczenia się zwłoki w wydaniu decyzji (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 maja 1991r., sygn. akt IV SAB 8/91). Natomiast okoliczność, iż odwołujący nie podpisał odwołania obligowało organ do wezwania skarżącego do uzupełnienia odwołania w tym zakresie w trybie art. 64 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. W takim wypadku terminu wyznaczonego stronie do uzupełnienia braku formalnego nie wlicza się do terminu w jakim winno nastąpić załatwienie sprawy. Wskazać jednak należy, iż odwołanie skarżącego wpłynęło do Rektora w dniu 10 czerwca 2009r. Natomiast organ odwoławczy wezwał stronę do jego podpisania dopiero w dniu 23 września 2009r. i w tej samej dacie skarżący je podpisał. Natomiast w dacie sporządzenia odpowiedzi na skargę, tj. w dniu 30 września 2009r. odwołanie skarżącego w dalszym ciągu pozostawało bez rozpoznania. Co więcej ani z pisma pełnomocnika organu odwoławczego z dnia 26 października 2009r, ani z żadnej innej informacji nie wynika, aby odwołanie skarżącego zostało rozpoznane w dacie orzekania przez Sąd tj. w dniu 1 grudnia 2009r. Zatem nie ulega wątpliwości, iż Rektor jako organ II instancji pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy i wydaniu decyzji w postępowaniu odwoławczym. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 lipca 1999 r. (sygn. I SAB 60/99, OSP 2000 z. 6, poz. 87) organ administracji publicznej pozostaje w bezczynności w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego, jeżeli nie dopełnił czynności określonych w art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Odnosząc się natomiast do zarzutu niewyczerpania przez stronę skarżącą środków zaskarżenia, należy wskazać, iż z ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.) nie wynika, aby nad Rektorem istniał jakikolwiek organ wyższego stopnia w sprawach, o których mowa w art. 207 ust. 1 powołanej ustawy, co należy rozumieć jako brak środka zaskarżenia, o którym mowa w art. 52 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zatem twierdzenie organu, iż przed złożeniem skargi na bezczynność Rektora strona winna wystąpić z zażaleniem, o którym mowa w art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego jest nieuprawnione. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że Rektor pozostaje w bezczynności i dlatego na podstawie art. 149 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku, zasądzając koszty postępowania sądowego stosownie do treści art. 200 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.