II SAB/Ol 50/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Zbigniew Ślusarczyk Sędziowie Sędzia WSA Beata Jezielska Sędzia WSA Irena Szczepkowska (spr.) Protokolant Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi M.T. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w rozpoznaniu odwołania od decyzji pierwszej instancji w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego postanawia umorzyć postępowanie sądowe. WSA/post.1 - sentencja postanowienia W dniu 30 marca 2010 r. M.T. wniosła skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. w rozpoznaniu jej odwołania z dnia 2 lutego 2010 r. od decyzji organu I instancji w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o umorzenie postępowania. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że odwołanie M.T. rozpatrzono na posiedzeniu w dniu 15 marca 2010 r. i w dniu 6 kwietnia 2010 r. skład orzekający Kolegium wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Wobec rozpatrzenia odwołania strony nie zachodzi konieczność zobowiązania Kolegium do wydania w określonym terminie decyzji w tej sprawie, a zatem zasadne jest umorzenie postępowania sądowego. Kolegium wyjaśniło także, że rozpatrzenie odwołania skarżącej z przekroczeniem ustawowego miesięcznego terminu spowodowane było wpływem znacznej ilości odwołań od decyzji organów pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. W pierwszej kolejności należało wyjaśnić kwestię dopuszczalności skargi w kontekście wymogu możliwości jej wniesienia po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Wobec tego, iż organem, któremu M.T. zarzuciła bezczynność jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które nie posiada nad sobą organu wyższego stopnia, a zatem stronie nie przysługują od jego bezczynności żadne środki odwoławcze, a jednocześnie żaden przepis nie nakłada na stronę obowiązku wzywania organu do usunięcia naruszenia prawa w przypadku skargi na bezczynność uznać należy, iż przedmiotowa skarga jest dopuszczalna w świetle przywołanego przepisu. Skarżąca zarzuciła Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w O. bezczynność w rozpoznaniu jej odwołania od decyzji organu I instancji. Dlatego też wskazać należy, iż stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w punktach 1 - 4a tego przepisu, tj. m.in. gdy organ administracji publicznej załatwia sprawę przez wydanie decyzji administracyjnych. Uznając skargę na bezczynność za zasadną, sąd zobowiązuje organ do wydania aktu lub dokonania czynności, bądź przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (art. 149 p.p.s.a.). W przypadku skargi na bezczynności organu administracji publicznej kontrola sądu sprowadza się więc do sprawdzenia, czy rzeczywiście ten organ pozostaje w zwłoce z załatwieniem sprawy. Skarga na bezczynność organu administracji ma bowiem na celu ochronę interesów strony przez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd bierze pod uwagę jedynie sam fakt, czy w danej sprawie zostało wydane orzeczenie lub czy z innych powodów organowi administracji nie można zarzucić bezczynności, polegającej na naruszaniu terminów załatwienia sprawy wyznaczonych przepisami K.p.a. Organowi administracji publicznej można postawić skutecznie zarzut bezczynności wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął on żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, lecz mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji (postanowienia lub innego aktu), bądź też nie podjął działań wynikających z przepisów procesowych w celu usunięcia przeszkody w wydaniu decyzji i nie dopełnił czynności określonych w art. 36 K.p.a. Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu jednego miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej, nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Jeżeli natomiast organ nie załatwi sprawy w powyższych terminach, obowiązany jest zawiadomić strony, z podaniem przyczyn zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy (art. 36 § 1 K.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej także w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Zgodnie z art. 35 § 3 K.p.a. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w O. - jako organ odwoławczy - miało jednomiesięczny termin do załatwienia sprawy wywołanej odwołaniem M.T. Postępowanie odwoławcze zostało zakończone w dniu 6 kwietnia 2010 r. wydaniem decyzji o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. Zauważyć jednak należy, że decyzja SKO w O. zapadła już po wniesieniu rozpoznawanej skargi. Sprawa została więc rozstrzygnięta co do istoty. W tej sytuacji nie jest możliwe zobowiązanie organu do wydania decyzji kończącej postępowanie, co skutkuje bezprzedmiotowością postępowania sądowego. Nie istnieje bowiem już przedmiot zaskarżenia – bezczynność organu administracji. Mając na uwadze powyższe Sąd, zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., orzekł o umorzeniu postępowania. Podzielił bowiem pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w uchwale z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, (ONSAiWSA nr 4/2009, poz. 63), że przepis ten ma zastosowanie także, w przypadku gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4a p.p.s.a. organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności. W takiej sytuacji nie ma podstaw do oddalenia skargi, gdyż powodem oddalenia skargi jest jej bezzasadność. Skoro natomiast organ administracji był bezczynny w dacie wniesienia skargi, ale przestał nim być, wydając stosowną decyzję, należało uznać, że przestała istnieć sprawa sądowoadministracyjna (rozumiana jako ustalenie, czy istnieje potrzeba zmuszenia organu do podjęcia nakazanych prawem aktów lub czynności), a co za tym idzie postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. W takim przypadku bowiem już samo wniesienie skargi na milczenie organu wywołało pożądany skutek w postaci likwidacji jego bezczynności. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 161 § 3 p.p.s.a., należało umorzyć postępowanie sądowe.