II SAB/Ol 51/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 20 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. P. i H. D. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy "[...]" w przekazaniu odwołania w sprawie przyznania lokalu postanawia ustanowić dla skarżącej adwokata oraz odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wyrokiem z dnia 7 września 2017 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę A. P. i H. D. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy "[...]" w przekazaniu odwołania w sprawie przyznania lokalu. We wniosku z dnia 13 października 2017 r., złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, w zamiarze - jak wskazała - wniesienia skargi kasacyjnej. W obszernym uzasadnieniu podniosła, że jest osobą bezrobotną, która ma na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci. Źródłem utrzymania 3-osobowej rodziny są świadczenia – "[...]" w łącznej kwocie "[...]", które - jak wskazała - nie są wystarczające na pokrycie wszystkich jej opłat i wydatków - na żywność, lekarstwa, środki chemiczne, odzież, artykuły szkolne, itd. Skarżąca stwierdziła, że nie posiada żadnych oszczędności oraz majątku. Lokal, w którym mieszka obecnie wraz z dziećmi i skarżącym, zajmuje bezprawnie. Oświadczyła, że nie prowadzi ze skarżącym wspólnego gospodarstwa domowego i nie pozostaje z nim w faktycznym związku. Dodała, że nie może liczyć na pomoc rodziny, przyjaciół oraz osób trzecich. Nie jest również możliwe, aby podjęła jakąkolwiek pracę, która pozwoliłaby jej na poprawę sytuacji ekonomicznej. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwójką dzieci. Nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 9 podtrzymała twierdzenie o prowadzeniu przez skarżącego odrębnego gospodarstwa domowego. W rubryce nr 10 wykazała dochody z tytułu wskazanych wcześniej świadczeń w łącznej kwocie "[...]", natomiast w rubryce nr 11 - "Opłaty i wydatki" na prąd, gaz, żywność i obiady w szkole, środki czystości, lekarstwa, odzież, obuwie, znaczki pocztowe, ksero, TV, telefon, ratę zaciągniętej pożyczki, artykuły papiernicze, wydatki szkolne w łącznej kwocie odpowiadającej kwocie dochodu. Do przedmiotowego wniosku skarżąca załączyła kopie: dowodu osobistego, decyzji dotyczących pobieranych przez nią świadczeń oraz dokumentów odnoszących się do zajmowanego obecnie mieszkania. W świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującego zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zawodowego pełnomocnika, następuje natomiast, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek, czy też tylko niektórych kosztów postępowania. Prawo pomocy, zwane potocznie prawem ubogich, stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z ich udziałem w sprawie, dlatego też powinno być przyznawane tylko gdy strona wiarygodnie wykaże, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Rozpatrując zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy brać pod uwagę, z jednej strony, wysokość obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej zaś jej możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania sądowego kosztami postępowania, do których poniesienia zobowiązana jest skarżąca są: opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł oraz w związku z zamiarem skarżącej wniesienia skargi kasacyjnej od tego wyroku - wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł, a także koszty związane z ustanowieniem adwokata. Mając na uwadze powyższe, jak również obecną sytuację materialną skarżącej uznano, że nie jest ona w stanie ponieść, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i dzieci, kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, lecz jest jednocześnie w stanie zgromadzić środki niezbędne na pokrycie pozostałych kosztów postępowania, w tym w szczególności wymaganej obecnie opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł, a w dalszej kolejności - w przypadku sporządzenia przez wyznaczonego adwokata i wniesienia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie także wpisu od tej skargi w kwocie 100 zł. Zauważyć należy, że sytuacja materialna skarżącej nie uległa istotnym zmianom od czasu złożenia przez nią wniosku o przydział lokalu mieszkalnego z dnia "[...]" (k. 25-30 akt sądowych). Mając to na uwadze uznano natomiast, że skoro skarżąca była w stanie uiścić wcześniej wpis od skargi w kwocie 100 zł, to wobec braku wykazania istotnego pogorszenia sytuacji materialnej, będzie w stanie uiścić również obecnie opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł, a w przyszłości - wpis od skargi kasacyjnej w tej samej kwocie, szczególnie że wobec ustanowienia dla skarżącej adwokata nie będzie już zmuszona do ponoszenia dodatkowych wykazywanych wcześniej wydatków na porady prawne w kwocie po "[...]". Mając na uwadze wysokość dochodów skarżącej i jej dzieci oraz wysokość i rodzaj ponoszonych dotychczas wydatków, uznano jednocześnie, że o ile uiszczenie kosztów sądowych przez skarżącą mieści się w jej możliwościach finansowych, o tyle uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika przekracza obecnie te możliwości i spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącej i jej dzieci. W warunkach niniejszej sprawy, uznano tym samym za zasadne ustanowienie dla skarżącej adwokata oraz odmowę przyznania jej prawa pomocy w pozostałym zakresie. Na zakończenie wskazać należy, że skarżąca oświadczyła wprawdzie, że nie pozostaje ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, lecz oświadczenie to trudno przyjąć za wiarygodne. Zauważyć należy, że w toku postępowania administracyjnego skarżący podnosili, że ubiegają się o lokal mieszkalny dla "naszej rodziny" (k. 18 akt sądowych) i że "prowadzą wspólnie gospodarstwo" (k. 42 akt sądowych). Trudno uznać tym samym, iż sytuacja ta uległa obecnie tak radykalnej zmianie, szczególnie że dotychczas nie powoływali się na tę okoliczność również na etapie postępowania sądowego. Nawet zatem jeśli skarżący nie pozostają obecnie we wspólnym gospodarstwie domowym, to - wobec podtrzymania zamiaru wspólnego mieszkania - nie można przyjąć, że nie mogą już liczyć na wzajemną pomoc. Mając na uwadze wysokość dochodu skarżącego oraz wysokość i rodzaj ponoszonych przez niego wydatków, wykazanych we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia "[...]" (dochód z tytułu renty w kwocie "[...]" oraz wydatki na prąd, gaz, żywność, środki czystości, lekarstwa, odzież, obuwie, znaczki pocztowe, ksero, TV, telefon, raty zaciągniętych pożyczek, transport i poradę prawną w łącznej kwocie odpowiadającej kwocie dochodu - k. 181-190 akt sądowych), uznano jednak, że nawet przy wzajemnej pomocy skarżących uiszczenie kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika przekracza możliwości finansowe stworzonej przez nich i dzieci rodziny. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.