II SAB/Ol 54/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. S. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w K. w umożliwieniu dostępu do materiałów procesowych zgromadzonych na dyskach twardych (HDD) postanawia: odrzucić skargę. WSA/pos.1- sentencja postanowienia Pismem z dnia 26 kwietnia 2021 r. Z. S. (dalej jako: "Strona", "Skarżący") złożył, za pośrednictwem organu, skargę na Dyrektora Zakładu Karnego w K. (dalej jako: "Dyrektor ZK"), z uwagi na uniemożliwienie mu dostępu do materiałów procesowych, zgromadzonych na zewnętrznych dyskach twardych. Wyjaśnił, że w dniu 31 marca 2021 r. złożył swój wniosek bezpośrednio do administracji zakładu karnego, ale do dnia dzisiejszego nie otrzymał odpowiedzi. W odpowiedzi na skargę Dyrektor ZK wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Wyjaśnił, że sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego i wniósł o przeprowadzenie dowodów uzupełniających z załączonych do odpowiedzi na skargę dokumentów, gdyż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W motywach odpowiedzi na skargę wyjaśniono, że w okresie odbywania kary pozbawienia wolności Skarżący podlega przepisom Kodeksu karnego wykonawczego (dalej jako "k.k.w"). Z treści przepisów k.k.w. wynika, że skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie, a szczegółowe kwestie dotyczące rozpatrywania skarg skazanych reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2013 r., poz. 647). Podano, że Skarżący jest stroną wielu postępowań przed sądami i organami wykonawczymi, ma więc wiedzę na temat poszczególnych organów. Wobec niego nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne, prowadzone w trybie administracyjnym, wobec czego skarga jest bezpodstawna. Wskazano ponadto, że jak wynika z pisma Sądu Okręgowego w O., III Wydział Penitencjarny "[...]", w zakresie dostępu Skarżącego do nośników elektronicznych - również zewnętrznych dysków twardych HDD - toczy się postępowanie przed organem postępowania wykonawczego. Użyte w piśmie wyrażenie "decyzja" nie dotyczy jednak decyzji administracyjnych, a decyzji wydawanych wobec skazanego w ramach odbywania kary pozbawienia wolności, zaskarżanie których reguluje przepis art. 7 k.k.w. Zgodnie z § 2 tego przepisu, skargi rozpoznaje sąd właściwy, w tym przypadku sąd penitencjarny. Ostatecznie podniesiono z ostrożności procesowej, że gdyby Sąd uznał, iż skarga jest dopuszczalna, to Dyrektor ZK nie pozostawał w bezczynności, ponieważ Skarżący nie złożył pisma w sprawie umożliwienia mu dostępu do materiałów procesowych, na dowód czego przedłożono korespondencję prowadzoną z osadzonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. W postępowaniu przed sądem administracyjnym, merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest badaniem dopuszczalności jej wniesienia. W rozpoznawanej sprawie skarga Z S. podlega odrzuceniu, ponieważ przedmiot zaskarżenia nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Wyjaśnić należy, że zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm.), dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej, oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Na podstawie art. 3 § 2a p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Natomiast art. 3 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Powyższa regulacja stanowi określenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych i wynika z przepisów art. 175 ust. 1 i art. 177 Konstytucji RP. Zgodnie z Konstytucją, wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Zasadą jest również, że sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych do właściwości innych sądów. Oznacza to, że ustrojodawca ustanowił generalne domniemanie właściwości sądownictwa powszechnego w rozstrzyganiu wszelkich spraw z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Wyjątkiem są natomiast sprawy, które ustawowo zostały zastrzeżone do właściwości innych sądów – w tym sądów administracyjnych. Tym samym, kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. Przedstawiony katalog ma charakter zamknięty, co ma tę konsekwencję, że wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres, skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W przedmiotowej sprawie Skarżący wniósł do tutejszego Sądu skargę na uniemożliwienie mu dostępu do materiałów procesowych, zgromadzonych na zewnętrznych dyskach twardych. W ocenie Sądu zaskarżona czynność nie mieści się w katalogu z ww. art. 3 § 2 p.p.s.a.. W myśl przepisu art. 1 § 1 ustawy z 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2021 r., poz. 53 ze zm.), dalej jako "k.k.w.", wykonywanie orzeczeń w postępowaniu karnym, w postępowaniu o przestępstwa skarbowe i wykroczenia skarbowe i w postępowaniu w sprawach o wykroczenia oraz kar porządkowych i środków przymusu skutkujących pozbawieniem wolności odbywa się, co do zasady, według przepisów tej ustawy. Zgodnie natomiast z przepisem art. 6 § 2 k.k.w., Skazany może składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie. Skazany, składając wniosek, skargę lub prośbę, jest obowiązany do uzasadnienia zawartych w niej żądań w stopniu umożliwiającym jej rozpoznanie, w szczególności do dołączenia odpowiednich dokumentów. Jak słusznie wskazano w odpowiedzi na skargę, wnioski, skargi i prośby są załatwiane w oparciu o przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych (Dz. U. z 2013 r., poz. 647). Zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia, skargi dotyczące działalności jednostek organizacyjnych oraz postępowania funkcjonariusza Służby Więziennej i pracownika Służby Więziennej, załatwiają: 1) kierownik jednostki organizacyjnej - jeżeli skarga jest do niego adresowana, a nie dotyczy jego bezpośredniej działalności lub bezpośredniej działalności jego zastępcy i podjętych przez nich decyzji, chyba że w tym zakresie zostanie uznana za zasadną; 2) dyrektor okręgowy Służby Więziennej – jeżeli skarga dotyczy działalności nadzorowanej przez niego jednostki organizacyjnej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1 lub w ust. 2; 3) Dyrektor Generalny Służby Więziennej lub osoba przez niego wyznaczona - jeżeli skarga dotyczy działalności okręgowego inspektoratu Służby Więziennej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1; 4) Minister Sprawiedliwości lub osoba przez niego wyznaczona – jeżeli skarga dotyczy działalności Centralnego Zarządu Służby Więziennej i nie została załatwiona w trybie określonym w pkt 1. Skazany może także, jeżeli Kodeks nie stanowi inaczej, na podstawie art. 7 § 1 k.k.w. zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego, wymienionych w art. 2 pkt 3-6 i 10 k.k.w., w tym decyzje dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektora okręgowego i Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Stosownie do treści przepisu art. 7 § 2 k.k.w., skargi takie rozpoznaje właściwy sąd powszechny. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że żaden przepis prawa nie przewiduje, aby czynności organów postępowania wykonawczego, jak również czynności sądu penitencjarnego dokonywane były poprzez wydawanie aktów o charakterze administracyjnym, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. Także żaden z przepisów powołanego wyżej Kodeksu karnego wykonawczego nie stanowi o stosowaniu, w zakresie regulowanym rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego - zwłaszcza, że stosownie do treści art. 1 § 2 k.k.w. do postępowania w zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się odpowiednio przepisy postępowania karnego. Żaden omówiony wyżej przepis nie przewiduje kontroli sądowoadministracyjnej w przypadku, jakiego dotyczy skarga, tj. w sytuacji nieudostępnienia materiałów procesowych postępowania karnego bądź postępowania karnego wykonawczego. W tym stanie rzeczy skarga podlegała odrzuceniu, z mocy przepisu art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego.