II SAB/Ol 55/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu A.W. na postanowienie Referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 7 czerwca 2013 r. Sygn. akt II SAB/Ol 55/13 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi A.W. na bezczynność Wójta Gminy w udzieleniu informacji publicznej postanawia odmówić przyznania A.W. prawa pomocy w zakresie całkowitym. WSA/post.1 - sentencja postanowienia A.W. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie ze skargą na bezczynność Wójta Gminy w udzieleniu informacji publicznej dotyczącej wniosku o warunki zabudowy złożonego przez J.S. dla budowy wykonanej niezgodnie ze zgłoszeniem na nieruchomości położonej w O. oraz podanie wysokości kary jaka została ustalona w trybie legalizacji. Pismem z dnia 17 maja 2013 r. skarżący wystąpił o zwolnienie z opłat sądowych oraz przyznanie obrońcy z urzędu. Skarżącemu przesłano urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy i w dniu 29 maja 2013 r. do Sądu wpłynął wypełniony przez skarżącego formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w którym strona wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną oraz trójką dzieci. Do ich majątku należą: dom o powierzchni 110 m² oraz nieruchomość rolna o powierzchni 28,36 ha. W rubryce nr 10 formularza wniosku, skarżący wykazał dochody własne z tytułu działalności rolniczej "rolnik - 745,20 zł" oraz z tytułu bycia radnym 100 zł, co w łącznej kwocie stanowi 845 zł. W rubryce 11 wskazał natomiast, że ponosi koszty związane z dojazdem dzieci do szkoły z miejscowości S. do O., ponadto żona lecz się i ponosi koszty związane z powrotem do zdrowia. Strona wskazała także, że dzikie zwierzęta - jelenie zniszczyły mu ok. 60 % plonów. Do akt niniejszej sprawy zostały włączone w poczet materiału dowodowego ze sprawy o sygn. akt II SA/Ol 339/13 wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 maja 2013 r. wraz z załącznikami - zaświadczeniem o dochodowości gospodarstwa rolnego - roczny dochód 44.712,14 zł. Postanowieniem z dnia 7 czerwca 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu podano, że wobec przedstawionej sytuacji materialnej skarżącego oraz jego rodziny nie można stwierdzić, aby w sprawie zachodziła przesłanka uzasadniająca przyznanie skarżącemu prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym, czy też w zakresie częściowym. Na to postanowienie A.W. złożył sprzeciw. Nie zgodził się z rozstrzygnięciem negując w całości domniemanie Sądu o jego majętności. Podał, że posiadany majątek znacznej wartości nie może być sprzedany celem zapłaty wpisu sądowego. Przyznał, że wprawdzie posiada pewne miesięczne dochody ale ich wysokość w stosunku do potrzeb wskazuje, że jego sytuacja materialna oraz rodziny jest tego rodzaju, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla jego rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wobec wniesienia sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym - art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /tj. Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm./, zwanej dalej jako: ustawa ppsa. Stosownie do przepisów wskazanej powyżej ustawy zasadą jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania sądowego (art. 199), natomiast odstępstwem od niej jest przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze powyższe, należy podkreślić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego, a tym samym realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 r., nr 61, poz. 284 ze zm.). Na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego następuje w sytuacji, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Należy także wskazać, iż to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstw od tej generalnej reguły. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał, aby jego sytuacja była na tyle trudna, iż nie dysponuje wystarczającymi środkami na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Przede wszystkim należy podnieść, iż w niniejszej sprawie wysokość wpisu sądowego wynosi 100 zł. Mając na względzie okoliczność, ze jest to druga skarga strony, bowiem w dniu 2 maja 2013 r. skarżący wystąpił również z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 339/13 w przedmiocie wyłączenia pracownika organu I instancji, gdzie wysokość wpisu została określona także w wysokości 100 zł, to biorąc pod uwagę wyłącznie zadeklarowane przez skarżącego dochody (a nie przychody wykazane w zaświadczeniu), które określił miesięcznie jako 845 zł na osobę we wniosku złożonym do sprawy sygn. akt II SA/Ol 339/13, a w obecnym wniosku dochód wykazany w wysokości 845 zł nie zawierał już dookreślenia, że jest to dochód na członka rodziny, co oznacza, że miesięcznie strona skarżąca dysponuje dochodem w wysokości 4.225 zł, bowiem prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i trójką niepełnoletnich dzieci. Na ten dochód składa się uzyskiwana przez stronę dieta radnego w wysokości 500 zł oraz dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego o powierzchni 28,4555 ha, w tym użytków rolnych 26,4083 ha, a przeliczeniowych 16,0653 ha. W tym miejscu należy wyjaśnić, że wskazany w zaświadczeniu Wójta Gminy dochód z gospodarstwa opiewa na kwotę 44.712,14 zł rocznie, co miesięcznie stanowi 3.726 zł. Jednakże to sam skarżący w swoim oświadczeniu podał, ze dochód z gospodarstwa rolnego wynosi 745,20 zł. Wprawdzie strona wskazała, że ponosi wydatki związane z dowożeniem dzieci do szkoły w O. oraz koszty związane z leczeniem żony, jednakże nie określiła wielkości tych kosztów, co przy wykazanym dochodzie rodziny nie pozwala na stwierdzenie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Mając na uwadze także posiadany przez stronę skarżącą majątek, który wykazany został we wniosku o przyznanie prawa pomocy tj. dom oraz gospodarstwo rolne, zaś jego wartość oszacowana przez skarżącego została podana w oświadczeniu o stanie majątkowym za 2011 r. (dostępnym na stronie internetowej [...]) i określona jako 2.100.000,00 zł oznacza, że strona posiada znacznej wartości majątek, który może zostać wykorzystany w celu poniesienia niezbędnych kosztów postępowania sądowego. Nie oznacza powyższe, że strona musi pozbawić się swojego majątku aby pokryć koszty postępowania, które z uwagi na wielkość wpisu oraz wysokość wydatku związanego z ustanowieniem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika nie są znaczące, gdyż posiadany majątek znacznej wartości może wykorzystać celem uzyskania niezbędnych środków płatniczych bez potrzeby jego wyzbywania się. Wobec wykazanego dochodu oraz wielkości kosztów sądowych niezbędnych do poniesienia w tej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie wykazał aby jego sytuacja materialna oraz rodzinna była tego rodzaju, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojej rodziny. W tym stanie sprawy zasadne jest stwierdzenie, że dzięki posiadanemu majątkowi, skarżący może zdobyć środki pieniężne niezbędne do sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny zwłaszcza, że na ten cel może przeznaczyć środki pieniężne pochodzące z diety radnego, skoro dochody z tytułu działalności rolniczej z trudnością jednak wystarczają na potrzeby bieżące jego 5-osobowej rodziny. Nie można uznać skarżącego za osobę rzeczywiście ubogą, skoro w skład jego majątku wchodzą wymienione wyżej nieruchomości, a rodzina uzyskuje dodatkowy miesięczny dochód w wysokości 500 zł z tytułu diety. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 powołanej wyżej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, orzeczono jak w sentencji.