II SAB/Ol 57/12

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A.Z. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w "[...]" w sprawie wykonania zbiornika bezodpływowego na ścieki sanitarne i instalacji centralnego ogrzewania oraz instalacji wodno-kanalizacyjnej postanawia odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy. W reakcji na postanowienie z 8 kwietnia 2015 r. o odrzuceniu skargi (k. 308-310) A.Z. złożył wniosek z 30 kwietnia 2015 r. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata. We wstępie jego uzasadnienia wskazał iż "występuje (...) o zwolnienie go w całości od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej (...) oraz ustanowienie adwokata celem jej sporządzenia wniesienia i reprezentacji przed NSA". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, skarżący sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki 111,54 m2", mieszkanie o powierzchni ok. 36 m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni 0,59 ha. Skarżący nie wykazał żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów. Stwierdził, iż "nie posiada jakichkolwiek dochodów, przedmiotów wartościowych czy oszczędności a posiadane środki, jakimi dysponuje nie wystarczają (...) na zaspokojenie elementarnych niezbędnych bieżących potrzeb strony nawet w zakresie samego jej przeżycia. (...) (P)osiadany majątek, jakim strona dysponuje nie jest znaczny, gdyż wykorzystuje go racjonalnie i obiektywnie uwzględniając sytuację rynku nieruchomości czy faktycznych obiektywnych możliwości kredytowych strony i swoje potrzeby życiowe na swoje potrzeby mieszkaniowe oraz w zakresie wyżywienia poprzez prowadzenie na nieruchomości rolnej (...) upraw warzyw na swoje potrzeby żywieniowe. (...). (P)rowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe w zakresie, którego ponosi opłaty za mieszkanie ze wszelkimi jego kosztami eksploatacyjnymi w tym i podatki za mieszkanie i nieruchomość rolną w wysokości łącznej msc. ok. 125,00 zł., wyżywienie 150,00 zł. Innych wydatków (...) nie ponosi, lecz (...) w zakresie koniecznych wydatków (...) posiada zaległości płatnicze na dzień 17.04.2014r. wezwania do zapłaty w wysokości 1.465,69 zł (o czym nieraz strona już wykazywała w swoich wnioskach zawisłych sprawach sądowych przed WSA w Olsztynie), która to zaległość i jej wymiar się powiększa, gdyż skarżący jej nie uregulował skoro (...) nie posiada (...) jakichkolwiek dochodów (...). Dlatego strona wnioskująca (...) jest zmuszony utrzymywać się sama ponosząc wszelkie jak i wszystkie koszty i trudności tego utrzymania". Według art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych oraz ustanowienie dla niej adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej ją do otrzymania prawa pomocy. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając na uwadze powyższe zauważyć należy, iż rozpoznawany wniosek jest kolejnym postulatem skarżącego o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie - po wnioskach: o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 21-22), o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata (k. 99-100) i o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych (k. 174-175 i 186-187). Za każdym razem wnioskodawcy odmówiono przyznania prawa pomocy (k. 62-68, 140-146, 313-316). Postępowania w tym zakresie kończyły się postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego oddalającymi zażalenia na orzeczenia Sądu I instancji (k. 82-90, 158-164, 355-358). Przed wydaniem ostatniego z postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący był wezwany (k. 273) do przedłożenia: 1) oświadczenia wskazującego źródło utrzymania w okresie od 1 czerwca do 31 grudnia 2014 r. oraz wysokość osiągniętego w tym okresie dochodu, a także dokumentów potwierdzających uzyskane dochody; 2) wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za okres od 1 czerwca do 31 grudnia 2014 r.; 3) oświadczenia wskazującego stałe miesięczne wydatki, ich rodzaj, wysokość i źródło finansowania; 4) oświadczenia o sposobie wykorzystywania wykazanych nieruchomości, w tym nieruchomości rolnej, oraz o ewentualnym dochodzie z nich uzyskiwanym, a w przypadku braku dochodu - o przyczynach braku wykorzystania nieruchomości w celu uzyskania źródła dochodu (np. z tytułu uprawy, dzierżawy, najmu lub ewentualnie sprzedaży); 5) kopii aktów notarialnych nabycia wykazanych nieruchomości; 6) kopii dowodów opłacenia w 2014 r. należności związanych z posiadaniem nieruchomości, a w przypadku ich nieopłacenia - zaświadczenia o wysokości zaległości z tego tytułu. W odpowiedzi skarżący podniósł, że jego sytuacja nie uległa zmianie. Stwierdził, że żądane dokumenty przedłożył w sprawach o sygn. akt II SAB/Ol 101/12 i II SAB/Ol 57/13 oraz w innych sprawach, tym samym zbyteczne jest ich powielanie, skoro Sąd w pełni nimi dysponuje. Podał, że nie posiada źródeł dochodu. Wsparcia co do utrzymania i ponoszonych wydatków udzielają mu krewni, rodzina. Powtórzył, że posiadane nieruchomości wykorzystuje wyłącznie na indywidualne potrzeby bytowe związane z zamieszkaniem i wyżywieniem. Z tych powodów irracjonalna byłaby ich sprzedaż, skoro nieruchomości te umożliwiają mu przeżycie. Skarżący podał, że nie posiada rachunków bankowych oszczędnościowych. W uzasadnieniu postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy z 8 kwietnia 2015 r. (k. 313-316) wskazano, iż wnioskodawca w dalszym ciągu faktycznie nie ujawnił źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Wbrew uprzedniemu wezwaniu, pomimo wielokrotnego wyjaśniania potrzeby oszacowania potencjału posiadanych nieruchomości poprzez ustalenie ich położenia i wartości, w dalszym ciągu pomija on te okoliczności. Wnioskodawca przedstawił tylko te dane, które uznał za stosowne. W rozpatrywanych wnioskach, jak i w odpowiedzi na wezwanie z 16 stycznia 2015 r., nie uzupełnił swoich wyjaśnień pomimo wielokrotnego zwrócenia uwagi przez sądy obu instancji na potrzebę pełnego i rzetelnego zobrazowania sytuacji majątkowej, dochodowej i rodzinnej, co uniemożliwiało dokonanie obiektywnej i wszechstronnej analizy zasadności kolejnego wniosku. Choć wielokrotnie wyjaśniano mu, iż chcąc skorzystać z prawa pomocy, powinien liczyć się z koniecznością udzielania wszelkich wyjaśnień odnoszących się do jego sytuacji materialnej oraz członków jego rodziny, jego argumentacja sprowadza się po raz kolejny jedynie do polemiki ze stanowiskiem Sądu. Oddalając zażalenie na powyższe postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 11 czerwca 2015 r. (k. 355-358) potwierdził, iż skarżący nie wykazał, by nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżący powołał się bowiem na zbliżone okoliczności, jak w poprzednio składanym wniosku. Okoliczności te były już przedmiotem oceny sądów obu instancji. Uznały one wówczas, że po pierwsze wskazane we wniosku okoliczności nie są wystarczające dla przyznania skarżącemu prawa pomocy, po drugie nie zostały udokumentowane. Żądane dokumenty również i tym razem nie zostały dołączone do rozpoznawanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, mimo że skarżący wiedział, że ich brak uniemożliwiał ocenę jego sytuacji majątkowej. Tak więc uchylenie się skarżącego od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, gdyż pełny obraz możliwości finansowych i majątkowych skarżącego nie został ujawniony w sposób pozwalający na stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż pomimo wskazań, zawartych w postanowieniach Sądów wydanych w niniejszej sprawie, skarżący składając kolejny wniosek powtórzył jedynie argumentację, jaką przedstawił we wcześniejszych wnioskach. Nie odniósł się natomiast w żaden sposób do stanowiska zarówno Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do nieujawnienia przez niego pełnych danych na temat jego rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej w zakresie wskazanym przez te Sądy. Wyjaśnienie w tych postanowieniach jak istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ma poparcie go rzetelnymi i pełnymi informacjami we wskazanym zakresie usprawiedliwia zaniechanie ponownego wzywania skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego przy rozpatrywaniu kolejnego jego wniosku i stwierdzenie, że nie wykazał on, że spełniona została przesłanka, uzasadniająca jego uwzględnienie. Nie dysponując pełną wiedzą na temat źródeł utrzymania skarżącego oraz jego sytuacji majątkowej nie można stwierdzić bowiem, że składając kolejny wniosek wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy, czy to w zakresie całkowitym, czy też w zakresie częściowym. W konsekwencji brak jest podstaw do uznania, że od czasu postanowień Sądu nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca przyznanie skarżącemu prawa pomocy. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.