II SAB/Ol 57/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Agnieszka Bińczyk po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. Z. na bezczynność i przewlekłość Wojewody "[...]" w przedmiocie sprzeciwu do zgłoszenia rozbiórki obiektu postanawia odmówić przyznania wnioskodawcy prawa pomocy. We wniosku z dnia 11 grudnia 2013 r. (k. 82-83) A. Z. wniósł, zgodnie z rubryką nr 4 formularza PPF, o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, wskazanego imiennie w rubryce nr 5. W uzasadnieniu podniósł, iż "jest osobą ubogą bez jakichkolwiek środków finansowych lub oszczędności finansowych albo przedmiotów wartościowych celem ich spieniężenia". Według oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca sam prowadzi gospodarstwo domowe. Jego majątek stanowią: "budynek mieszkalny do rozbiórki", mieszkanie oraz nieruchomość rolna. Wnioskodawca nie wykazał żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych oraz dochodów. W rubryce nr 7.2.1. ("Zasoby pieniężne") wpisał "środki w ujemnej wysokości". Podniósł, iż jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłków. Wskazał, iż "posiadana nieruchomość rolna nie stanowi źródła zarobkowania i dochodu (...) a jedynie służy obligatoryjnie (...) jako pomoc w zaspokojeniu jego potrzeb wyżywieniowych bieżących oraz na okres zimowy, w postaci przetworów", "z posiadanej nieruchomości (...) nie czerpie zarobków a jedynie wykorzystuje ją w swoich celach prywatnych", "wykorzystuje ją celem upraw na swoje potrzeby konsumpcyjne w zakresie utrzymania". Dodał, iż nie posiada "realnych oszczędności finansowych" oraz możliwości "skorzystania ze zgromadzonych środków finansowych na (...) koncie (...), gdyż (...) nie dysponuje jakimikolwiek środkami i posiada (...) zadłużenie". Mając na uwadze to, że w rubrykach nr 5, 9 i 11 formularza PPF wnioskodawca zawarł stwierdzenia, zgodnie z którymi nie stać go na poniesienie "jakichkolwiek opłat a w tym już żądanych (...) opłat wpisu sądowego od skargi", a w rubryce nr 4 formularza PPF, która przeznaczona jest do określenia zakresu żądania, wskazał, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych w całości i ustanowienie adwokata, przyjęto, że w niniejszej sprawie zakres żądania wnioskodawcy określony został w sposób wiążący w rubryce nr 4. Wskazać należy, iż w świetle art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie ppsa, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, następuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje natomiast, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, to na stronie spoczywa ciężar wykazania, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej jego otrzymanie. To strona powinna zatem przekonać rozpoznającego wniosek o przyznanie prawa pomocy, że nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Mając to na uwadze zauważyć należy, iż rozpoznawany obecnie wniosek jest kolejnym wnioskiem wnioskodawcy o przyznanie prawa pomocy złożonym w niniejszej sprawie. Postanowieniem z dnia 19 września 2013 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, po rozpoznaniu - na skutek sprzeciwu - wniosku z dnia "[...]" (k. 18-19), odmówił zwolnienia wnioskodawcy od kosztów sądowych, a uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie stwierdził, że wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, tj. należycie udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie przekazanych przez niego informacji Sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie umożliwił natomiast Sądowi dokonania oceny, jak w rzeczywistości kształtuje się jego sytuacja majątkowa. Wywodząc, że jest osobą ubogą, która nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani dochodów, faktycznie nie ujawnił bowiem źródła utrzymania siebie i źródła finansowania ponoszonych wydatków, w tym związanych z posiadaniem wykazanych nieruchomości. Podał wprawdzie, że wszelkie wydatki związane z utrzymaniem jego i jego majątku ponosi rodzina, lecz nie wskazał, kto rzeczywiście udziela mu tej pomocy, w jakiej formie i zakresie. Bez wyjaśnienia pozostawił również kwestie związane z posiadanymi nieruchomościami, w szczególności dotyczące ich przeznaczenia i wartości. Skoro zaś wnioskodawca, pomimo wezwania, nie przedstawił informacji, które wskazywałyby na jego rzeczywistą sytuację materialną i zdolności finansowe w sposób nie budzący wątpliwości, to rozpoznawany wniosek Sąd ocenił jako niezasadny wobec niemożności przeprowadzenia pełnej analizy środków posiadanych przez wnioskodawcę. Postanowieniem z dnia 13 listopada 2013 r., sygn. akt II OZ 955/13, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie wnioskodawcy na przedmiotowe postanowienie. W uzasadnieniu, po uprzednim przytoczeniu treści art. 255 ppsa, stwierdził, że w warunkach niniejszej sprawy wnioskodawca zasadnie zobowiązany został do przedstawienia dodatkowych dokumentów i informacji dotyczących jego stanu majątkowego. Podkreślił, że w wezwaniu skonkretyzowane zostały dokumenty i dane, które wnioskodawca powinien uzupełnić, tymczasem w piśmie złożonym w odpowiedzi nie wyjaśnił on wszystkich kwestii dotyczących jego sytuacji majątkowej, jak również nie przedstawił wszystkich żądanych dokumentów. Trafnie więc Sąd I instancji uznał, że wnioskodawca w istocie uniemożliwił weryfikację swojej sytuacji majątkowej z punktu widzenia przesłanek przyznania prawa pomocy. Wbrew zarzutom zawartym w zażaleniu, Sąd nie miał obowiązku ponownie wzywać wnioskodawcy o uzupełnienie danych dotyczących jego sytuacji majątkowej. Rzeczą wnioskodawcy jest bowiem rzetelne przedstawienie informacji o rzeczywistym stanie majątkowym i dochodach, w przeciwnym bowiem razie musi liczyć się z negatywnym rozstrzygnięciem. Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył jednocześnie, że wnioskodawca, kwestionując ustalenia Sądu I instancji zawarte w zaskarżonym postanowieniu, nie wykazał w zażaleniu bądź dodatkowych dokumentach okoliczności mogących świadczyć za przyznaniem prawa pomocy. Na zakończenie dodał natomiast, że odmowa przyznania praw pomocy nie oznacza ze swojej istoty ograniczenia prawa do sądu. Skoro wnioskodawca, nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania i w konsekwencji tego Sąd I instancji odmówił mu przyznania prawa pomocy, to nie może mówić o naruszeniu prawa do sądu. Mając na uwadze powyższe, zauważyć należy, iż pomimo wskazań, zawartych w przedmiotowych postanowieniach Sądów, wnioskodawca składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, poza rozszerzeniem jego zakresu, nie odniósł się w żaden sposób do stanowiska co do nieujawnienia przez niego pełnych danych na temat jego rzeczywistej sytuacji materialnej. Wyjaśnienie w tych postanowieniach jak istotne znaczenie dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy ma poparcie go rzetelnymi i pełnymi informacjami we wskazanym zakresie usprawiedliwia zaniechanie ponownego wzywania wnioskodawcy do uzupełnienia materiału dowodowego przy rozpatrywaniu kolejnego jego wniosku i stwierdzenie, że nie wykazał on, że spełniona została przesłanka, uzasadniająca zwolnienie go od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Nie dysponując pełną wiedzą na temat źródeł utrzymania wnioskodawcy oraz jego sytuacji majątkowej nie można stwierdzić bowiem, że składając kolejny wniosek wykazał, że jego sytuacja materialna uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. W konsekwencji, stwierdzić należy, że w warunkach niniejszej sprawy brak jest podstaw do uznania, że od czasu postanowień Sądu nastąpiła zmiana okoliczności sprawy uzasadniająca nie tylko zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych, ale również ustanowienie dla niego adwokata. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, orzeczono jak w sentencji.