II SAB/Ol 6/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Asesor WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2004 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. K. na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiocie sposobu użytkowania obiektu postanawia - - odrzucić skargę. W dniu 5 marca 2004r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wpłynęła za pośrednictwem organu - Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego - skarga H. K., zastępowanego przez radcę prawnego M. P., na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru budowlanego po legającą na: - zaniechaniu dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego położonego na posesji nr 4 i 5 przy ul. M. w B., bez odmowy przyznania praw strony decyzją administracyjną, - zaniechaniu wyznaczenia dodatkowego terminu oględzin nieruchomości w sposób umożliwiający skarżącemu aktywne uczestnictwo i składanie wniosków, - podejmowaniu pozornych działań zmierzających do zamataczenia stanu prawnego i faktycznego sprawy z pominięciem obowiązku rozstrzygania sprawy decyzją administracyjną umożliwiającą kwestionowanie tych działań w toku instancji. Wniesiono o stwierdzenie w trybie art. 149 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uznania uprawnienia skarżącego do bycia stroną w postępowaniu w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania w/w budynku mieszkalnego. Stosownie do art. l § l ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Sprawowanie kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne - art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) obejmuje m.in. orzekanie w sprawie skarg na bezczynność organów w przypadkach określonych w pkt 1-4 tego przepisu tj. skarg na decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie oraz inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W niniejszej sprawie skarżący zarzucił bezczynność organu m.in. w przedmiocie zaniechania dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu, w przedmiocie zaniechania wyznaczenia dodatkowego terminu oględzin nieruchomości oraz w przedmiocie podejmowania pozornych działań z pominięciem obowiązku rozstrzygnięcia sprawy decyzją administracyjną. Odnośnie zarzutu bezczynności dotyczącej zaniechania dopuszczenia skarżącego do udziału w postępowaniu na prawach strony i w przedmiocie zaniechania wyznaczenia dodatkowego terminu oględzin nieruchomości w celu umożliwienia skarżącemu udziału w tej czynności należy stwierdzić, że czynności te nie mieszczą się w kategoriach spraw, co do których może być wniesiona skarga na bezczynność. Jak już wyżej przytoczono sąd rozpoznaje skargi na bezczynność organów w przypadkach określonych art. 3 § 2 pkt 8 ustawy. Oznacza to, że skarga może dotyczyć sprawy, w której organ zobligowany jest wydać decyzję administracyjną, postanowienie w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenia, albo kończące postępowanie, a także rozstrzygające co do istoty sprawy, postanowienie w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie albo inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Czynność organu polegająca na pominięciu skarżącego w uznaniu go jako strona toczącego się postępowania administracyjnego w sprawie samowolnej zamiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego nie jest niewątpliwie czynnością, o jakiej mowa w pkt. 4 art. 3 § 2 ustawy. Także taką czynnością nie jest czynność polegająca na pominięciu skarżącego w przeprowadzonym dowodzie z oględzin nieruchomości. Powyższe zarzuty mogą natomiast stanowić podstawę do kwestionowania decyzji wydanej w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego, jednakże dopiero w toku postępowania odwoławczego, bądź w toku postępowania o wznowienie postępowania w przypadku, gdy skarżący z uwagi na brak doręczenia decyzji w tej sprawie poweźmie o niej wiadomość po upływie terminu do wniesienia odwołania. Dopiero na tym etapie postępowania właściwy organ administracji publicznej będzie miał obowiązek jednoznacznego wypowiedzenia się co do przyznania uprawnień strony w tym postępowaniu stronie skarżącej, czy też uznaniu, że H. K. nie ma przymiotu strony w postępowaniu w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego położonego na posesji nr 4 i 6 przy ul. M. w B. stanowiącej własność A. G. Wyjaśnić należy w tym miejscu także, że postępowanie administracyjne toczące się przed organem I instancji nie zna instytucji procesowej "uznania określonej osoby za stronę postępowania". Stosownie do art. 28 Kpa stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo, kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zatem pojęcie strony w postępowaniu administracyjnym ma charakter zarówno procesowy, jak i materialny. Procesowy, bo tylko osoba uczestnicząca faktycznie w sprawie może być stroną, i materialny, gdyż musi być określony przepis prawny, który by chroni jej interes pozytywny lub negatywny. O charakterze strony nie może decydować jedynie sama wola osoby interesowanej - patrz Kodeks Postępowania administracyjnego Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski wydawnictwo C.H.BECK, Warszawa 2004, wydanie 6 str. 217. Jednakże w Kodeksie postępowania administracyjnego brak jest podstawy do wydania odrębnego aktu orzekającego, czy określony podmiot jest stroną. Brak jest zatem podstawy do żądania od organu administracji publicznej aby w tej sprawie orzekł w formie decyzji administracyjnej o uznaniu, bądź odmowy uznania strony skarżącej za stronę toczącego się postępowania. Patrz wyrok NSA z dnia 30 czerwca 1986r. sygn. akt II SA 976/86 ONSA 1987, Nr 2 poz. 46, oraz wyrok NSA z 10 marca 1989r. sygn. akt IV SA 1254/88, niepublikowany. Odnośnie zarzutu dotyczącego braku wydania decyzji w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania budynku mieszkalnego wyjaśnić należy skarżącemu, iż skarga została wniesiona do Sądu przedwcześnie, bez wyczerpania toku instancji w tym przedmiocie. Stosownie bowiem do art. 52 § l ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Zgodnie zaś z art. 37 § l Kpa na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 lub ustalonym w myśl art. 36 stronie służy zażalenie do organu administracji publicznej wyższego stopnia. W przedmiotowej sprawie skarżący nie wystąpił z takim zażaleniem do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, a dopiero spełnienie tego wymogu uprawnia do wystąpienia ze skargą na bezczynność do sądu administracyjnego. W związku z powyższym na podstawie art. 58 § l pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono o odrzuceniu skargi.