II SAB/Ol 63/18

Dnia 30 października 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tadeusz Lipiński Sędziowie sędzia WSA Piotr Chybicki (spr.) sędzia WSA Adam Matuszak po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 października 2018 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Spółki A na bezczynność Wójta Gminy w wydaniu odpisu decyzji I. zobowiązuje Wójta Gminy do rozpoznania wniosku skarżącej Spółki z dnia "[...]" - w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność Wójta Gminy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. orzeka o wymierzaniu Wójtowi Gminy grzywny w wysokości 1000 zł (słownie: tysiąc złotych); IV. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącej Spółki kwotę 580 zł (słownie: pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 19 lipca 2017 r. Spółka ("skarżąca") złożyła do Urzędu Gminy "[...]" wniosek o wydanie odpisu decyzji administracyjnej ze stwierdzeniem jej ostateczności, tj. odpisu decyzji Naczelnika Gminy "[...]" z dnia "[...]", nr "[...]". W dniu 23 sierpnia 2017 r. Wójt Gminy "[...]" ("organ") poinformował skarżącą, że w archiwum zakładowym Urzędu Gminy "[...]" nie odnaleziono ww. decyzji. W dniu 4 września 2017 r. skarżący zwróciła się do Urzędu Gminy "[...]" z prośbą o udzielenie informacji co do złożonego wniosku. W dniu 11 września 2017 roku Wójt Gminy "[...]" poinformował, że odpowiedź na wniosek została udzielona pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. W dniu 15 września 2017 r. skarżąca podtrzymała wniosek w całości i wniosła o wydanie odpisu decyzji Naczelnika Gminy "[...]" z dnia "[...]" ze stwierdzeniem prawomocności i ostateczności. W dniu 28 września 2017 r. Wójt Gminy "[...]" wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie stron postępowania. W dniu 6 października 2017 r. skarżąca wskazała, że stroną i wnioskodawcą w sprawie, w której została wydana przedmiotowa decyzja, było przedsiębiorstwo państwowe "[...]" oraz wniosła o wszczęcie postępowania. W dniu 13 kwietnia 2018 r. Wójt Gminy "[...]" poinformował o braku podstaw do wszczęcia postępowania w sprawie odtworzenia akt sprawy jednocześnie wskazując, iż przedmiotowa sprawa należy do kompetencji Starosty Powiatowego. W dniu 25 czerwca 2018 r. Wójt Gminy "[...]" przesłał wniosek skarżącej o odtworzeniu decyzji do Starostwa Powiatowego w "[..]". W dniu 21 czerwca 2018 r. "[...]" wniosła do tut. Sądu skargę na bezczynność organu Wójta Gminy "[...]". Skarżąca we wniesionej skardze zarzuciła organowi naruszenie art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez przekroczenie terminu załatwienia sprawy, tj. braku wydania odpisu decyzji ze stwierdzeniem prawomocności lub ostateczności. Ponadto skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o wydanie odpisu decyzji ze stwierdzeniem prawomocności lub ostateczności, stwierdzenie iż przewlekłe prowadzenie sprawy miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenie organowi grzywny oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy "[...]" wniósł o jej oddalenie w całości. Odnosząc się do zarzutu naruszenia dyspozycji art. 35 k.p.a. wskazał, że nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem po złożeniu wniosku o wydanie odpisu decyzji administracyjnej ze stwierdzeniem prawomocności i ostateczności organ pismem z dnia 23 sierpnia 2017 r. poinformował skarżącą o tym, że w archiwum zakładowym Urzędu Gminy "[...]’ nie odnaleziono ww. decyzji. Po uzupełnieniu braków wniosku przez stronę, gmina przesłała przedmiotowy wniosek do Starostwa Powiatowego w "[...]", tym samym uznając się za niewłaściwą do orzekania w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Wójta Gminy "[...]" co do nierozpatrzenia wniosku skarżącej o wydanie odpisu decyzji z dnia "[...]" wraz z poświadczeniem jej prawomocności. Koniecznym zatem jest ustalenie, czy po stronie organu ciąży obowiązek wynikający z przepisu prawa rozpatrzenia tak sformułowanego wniosku skarżącej. Zważyć należy, iż wniosek skarżącej wpłynął do organu w dniu 20 lipca 2017 r. W brzmieniu obowiązującym w tej dacie art. 73 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej jako: k.p.a.) przewidywał, że strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z przepisu tego jasno wynika, że uprawnieniem strony było m.in. żądanie od organu administracji publicznej wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionego odpisu, pod warunkiem, że jest to uzasadnione istotnym interesem strony. W tym zakresie przepis art. 73 § 2 k.p.a. nie został zmieniony do dnia wyrokowania przez Sąd. Gwoli wyjaśnienia wskazać należy, że przepis art. 73 § 2 k.p.a. został zmieniony nowelizacją, która weszła w życie 11 kwietnia 2011 r. w ten sposób, że nadano stronie uprawnienie do żądania uwierzytelnienia odpisów z akt sprawy, nie tylko jak dotychczas jedynie sporządzonych przez siebie. Tym samym w okresie od momentu złożenia wniosku przez skarżącą do dnia wydania niniejszego wyroku, jak wskazuje przepis art. 73 § 2 k.p.a., strona miała prawo żądać od organu wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile wykazała swój ważny interes. Korelatem tego uprawnienia jest obowiązek organu polegający na wydaniu stronie żądanych odpisów, jeżeli wykazała ona swój ważny interes. W sytuacji uznania przez organ, że strona nie spełnia przesłanek do wydania jej uwierzytelnionych odpisów, powinien on wydać postanowienie, o którym mowa w art. 74 § 2 k.p.a. Przepis ów przewiduje, że odmowa umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów, uwierzytelnienia takich kopii i odpisów lub wydania uwierzytelnionych odpisów następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Reasumując stwierdzić należy, że w przypadku złożenia przez stronę wniosku o wydanie odpisów z akt sprawy organ – w przypadku wykazania przez stronę jej ważnego interesu powinien dokonać czynności polegającej na wydaniu żądanych odpisów na podstawie art. 73 § 2 k.p.a., w sytuacji zaś, gdy strona interesu tego nie wykazała, organ zobowiązany jest do wydania postanowienia o odmowie wydania odpisów na podstawie art. 74 § 2 k.p.a. W tym miejscu wskazać należy, iż przepis art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: p.p.s.a.), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a, tj. w przypadkach wydania 1) decyzji administracyjnych, 2) postanowień wydanych w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończących postępowanie, a także postanowień rozstrzygających sprawę co do istoty, 3) postanowień wydanych w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, 4) innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także pisemnych interpretacji przepisów prawa podatkowego wydawanych w indywidualnych sprawach. W ocenie Sądu, zważywszy na treść wniosku skarżącej skierowanego do organu oraz brzmienie art. 73 § 2 i art. 74 § 2 k.p.a. stwierdzić należy, że skarga w niniejszej sprawie była dopuszczalna. Skarżąca wystąpiła bowiem o wydanie jej odpisu decyzji Naczelnika Gminy "[...]" z poświadczeniem jej prawomocności, tym samym żądając czynności, o której mowa w art. 73 § 2 k.p.a., tj. czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącej uprawnień strony wynikającej z przepisu prawa (art. 3 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Dodatkowo należy zwrócić uwagę, że kwestię prawomocności decyzji normuje przepis art. 269 k.p.a., zgodnie z którym decyzje określone w innych przepisach prawnych jako prawomocne uważa się za ostateczne, chyba że z przepisów tych wynika, iż dotyczą one takiej decyzji, która została utrzymana w mocy w postępowaniu sądowym bądź też nie została zaskarżona w tym postępowaniu z powodu upływu terminu do wniesienia skargi. Nie przesądzając o zasadności wniosku skarżącej, zważywszy, iż przedmiotem postępowania jest bezczynność organu, Sąd pragnie przejść do merytorycznego jej oceny. Zważyć należy, iż zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Przy czym, jak stanowi art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Jedynie załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 k.p.a.). W ocenie Sądu sprawa związana z wydaniem stronie postępowania odpisu decyzji powinna zostać załatwiona z zachowaniem terminów określonych normą art. 35 k.p.a. Tymczasem w okolicznościach niniejszej sprawy po wniesieniu wniosku, które nastąpiło w dniu 20 lipca 2017 r., organ, do czasu zaskarżenia jego bezczynności do Sądu, nie podjął żadnych kroków zmierzających do zakończenia sprawy. Do działań takich nie można zaliczyć pism kierowanych do skarżącej, a dotyczących m.in. uzupełnienia wniosku poprzez wskazanie stron postępowania, czy też informujących o braku kompetencji do rozpoznania sprawy. Zauważyć również należy, że poza wskazaną powyżej bezczynnością, organ do czasu wydania przez Sąd wyroku w niniejszej sprawie, nadal pozostawał w bezczynności. Jak Sąd już zaznaczył, załatwienie przedmiotowej sprawy polegać powinno albo na wydaniu żądanego, uwierzytelnionego odpisu decyzji z poświadczeniem jej prawomocności (na podstawie art. 73 § 2 w zw. z art. 269 k.p.a.), ewentualnie wydanie postanowienia o odmowie wydania żądanego odpisu (na podstawie art. 74 § 2 k.p.a.). Tymczasem organ ani nie wydał żądanego odpisu decyzji, ani nie wydał postanowienia o odmowie jej wydania. W tej sytuacji uznać należało, że organ na chwilę orzekania przez Sąd pozostawał w bezczynności. Dlatego Sąd na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. zobowiązał Wójta Gminy "[...]" do załatwienia wniosku skarżącej w terminie 14 dni od daty otrzymania prawomocnego wyroku Sądu (pkt I. sentencji wyroku). W ocenie Sądu, zarówno czas trwania postępowania z wniosku skarżącej, tj. niemalże rok, jak i brak po stronie organu w toku trwania postępowania zintensyfikowanych działań, które wskazywałyby jednoznacznie, że faktycznie zmierzał do jak najszybszego zakończenia postępowania, lecz na przeszkodzie stanęła okoliczność, która usprawiedliwiałaby choćby czasowy brak działania, powodują, że konieczne stało się stwierdzenie, że bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa (pkt II. sentencji wyroku) – art. 149 § 1a p.p.s.a. Bezczynność ta trwa nadal, bowiem do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie organ nie rozpoznał wniosku skarżącej i nie zakończył postępowania. Należy zauważyć, że w sprawie nie chodzi tylko o samo rażące naruszenie art. 35 § 3 k.p.a., który wyznacza terminy prowadzenia postępowania administracyjnego, czy przepisu art. 12 k.p.a. statuującego zasadę szybkości postępowania, które to uchybienia są oczywiste, ale przede wszystkim o rażące naruszenie art. 8 k.p.a. Zdaniem Sądu, w sprawie tej doszło do rażącego naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu władzy publicznej. Ze stwierdzeniem, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa będziemy mieli do czynienia w sytuacji złej woli organu nieukierunkowanej na załatwienie sprawy co do istoty (lub w inny sposób kończącej postępowanie), tj. kiedy można zarzucić organowi niewywiązywanie się z swych ustawowych powinności, przez co wykazuje on wręcz lekceważący stosunek do nich, a w konsekwencji także i do obywatela. Przymiotu rażącego naruszenia prawa bezczynności nie odbiera ewentualne pozostawanie przez organ w błędzie co do prawa, tj. co do desygnatu normy prawa materialnego mającej potencjalnie być zastosowaną w sprawie, jako, że tego rodzaju błąd – co do zasady - należy ocenić jako nieusprawiedliwiony, skoro organ nie może zasłaniać się nieznajomością materii ustawowej czyli, że winien on ponieść konsekwencje paremii ignorantia iuris nocet. Sąd nie znajdując uzasadnienia dla tak rażącej i długotrwałej bezczynności organu wymierzył mu w oparciu o przepis art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę w wysokości 1000 zł (pkt III. sentencji wyroku), której wysokość skorelowana została z charakterem bezczynności. Zgodnie z treścią art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6. Grzywna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. ma charakter dyscyplinująco-represyjny, a suma pieniężna przyznawana na rzecz skarżącego ma charakter kompensacyjny. Podkreślić należy, że z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zdyscyplinowania organu, który dopuszcza się bezczynności, a także czy wskazują na konieczność zrekompensowania tego faktu skarżącemu. Orzeczenie o kosztach postępowania wydano na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.,zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.