II SAB/Ol 66/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Krzysztof Nesteruk po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi L.S. na bezczynność Starosty w przedmiocie wydania wtórnika prawa jazdy postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych L.S. stwierdził, iż posiada uposażenie rentowe w wysokości 640 zł netto. Koszty utrzymania mieszkania (czynsz za ½ powierzchni mieszkania, energia elektryczna, gaz) są powszechnie znane i nie potrzeba ich udowadniać przy tak niskim uposażeniu. Posiadane środki są tak skromne, że uiszczenie nawet części kosztów sądowych spowoduje uszczerbek w wydatkach na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb. Środki te nie dają możliwości poczynienia jakichkolwiek oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ten cel. Skarżący wskazał, że wszelkie niezbędne rachunki i zaświadczenia przedłożył w postępowaniu o sygn. akt II SA/Ol 603/09 oraz dwóch innych w tożsamej sprawie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika nadto, że prowadzi on gospodarstwo domowe z 21-letnim synem, jedyny majątek stanowi zaś mieszkanie o powierzchni 37,5 m2. Do wniosku dołączona została kopia dowodu wypłaty 640 zł z rachunku bankowego. W poczet materiału dowodowego włączono następujące dokumenty zgromadzone w ramach postępowania w zakresie prawa pomocy, prowadzonego na wniosek L.S. w sprawie o sygn. akt II SA/Ol 1015/09: wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 22 akt), wyciągi z rachunku bankowego z sierpnia, września i października 2009 r. (k. 17-19 akt), zawiadomienie o wysokości opłaty mieszkaniowej za grudzień 2009 r. (k. 24), fakturę za gaz z 10 grudnia 2009 r. wraz z dowodem jej opłacenia (k. 25), dowody uiszczenia w październiku, listopadzie i grudniu 2009 r. oraz styczniu 2010 r. należności za energię elektryczną (k. 26), orzeczenie o separacji małżeńskiej (k.27), wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia i materiałów źródłowych (k. 20), pismo skarżącego z dnia 4 stycznia 2010 r. (k. 21). Skarżący został zobowiązany do przedłożenia (1) oświadczenia o przeciętnej wysokości poszczególnych wydatków ponoszonych comiesięcznie przez niego i jego syna; (2) wyciągów z posiadanych przez nich rachunków bankowych, za okres od 1 czerwca 2010 r. do dnia odbioru wezwania; (3) aktu zbycia pawilonu usługowego "[...]"; (4) umów/umowy o świadczeniu na jego rzecz pomocy prawnej w sprawach o sygn. akt II SA/Ol 1014/09 i II SA/Ol 1015/09 (k. 15). W odpowiedzi na wezwanie skarżący stwierdził: "przypominam, że wszelkie oświadczenia i dokumenty złożyłem w sprawach powoływanych (...) w pkt. 4 (...) wezwania oraz Sygn zkt II S.A./OI 603/09 (...). Wszystkie oświadczenia i dokumenty są aktualne z wyjątkiem wysokości otrzymywanego uposażenia rentowego, które wzrosło o 200 zł z powodu spłacenia zadłużenia. Dołączyłem do niniejszego postępowania odcinek renty. Wobec powyższego dalsze zadawanie pytań w kierowanych do mnie pismach będę uważał za działalność przestępczą i skieruję wniosek o ściganie odpowiedzialnych osób oraz złożę pozew przeciwko Skarbowi Państwa - Sadowi Administracyjnemu w Olsztynie o odszkodowanie. Tak więc odnośnie pkt. 1 wezwania Sąd Administracyjny posiada wszystkie oświadczenia i rachunki i nie ma potrzeby ich powielania. Dodam tylko do tego, że Wysokość poszczególnych przeciętnych wydatków na jedną osobę wynosi do wysokości uposażenia rentowego. Natomiast Syn P. nie posiada konta i nadal przebywa w więzieniu, załączam pismo z dnia 30 października 2009r. S.R. w N. Odnośnie pkt. 2 wezwania załączam wyciąg z mojego rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące. Odnośnie pkt. 3 wezwania załączam pismo kierowane do Urzędu Skarbowego w N. o braku dochodów za posiadany lokal "[...]" z powodu rozłączenia energii elektrycznej. Sprawa nie został rozpatrzona jest w toku. Tak więc lokal nie został zbyty. Natomiast umowy co do świadczenia pomocy prawnej w powołanych 2 sprawach (pkt 4 wezwania) nie sporządzałem z panią mecenas na piśmie, zastała ona zawarta w formie ustnej i była to kwota raczej symboliczna za przepisanie 2 skarg w sposób profesjonalny. Do prowadzenia spraw nie doszło, gdyż musiałbym ponieść dalsze koszty, wybrałem wariant tańszy o czym już informowałem wcześniej i uzupełniłem badania lekarskie. Pani mecenas nie może niczego potwierdzić, ponieważ do 16 sierpnia jest na urlopie. Nadto nie wydaje mi się, żeby p. mecenas musiał udzielać jakichkolwiek informacji, bo jest to objęte tajemnicą zawodową. Zwolnienia z tej tajemnicy nie może żądać referendarz sądowy, może to uczynić jedynie sąd i to w ważnych sprawach. Odpowiedź moją uważam za wyczerpującą". Mając na uwadze powyższe stwierdzono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami; w skrócie: "p.p.s.a."), zwolnienie osoby fizycznej od kosztów sądowych w całości lub w części, czyli przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z regulacji tej wynika jednoznacznie, iż osobę ubiegającą się o prawo pomocy obciąża obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania jej tego prawa. Służy temu środek dowodowy w postaci oświadczenia składanego na urzędowym formularzu, które winno obejmować dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym (art. 252 p.p.s.a.). Jedynym instrumentem pozwalającym na ich weryfikację jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że niepełne zastosowanie się strony do takiego wezwania stoi na przeszkodzie przyznaniu prawa pomocy. W przekonaniu orzekającego, odpowiedź na skierowane do skarżącego wezwanie co najwyżej potwierdza słuszność powziętych wątpliwości co do rzetelności składanych przez niego oświadczeń. Jak inaczej ocenić bowiem fakt, iż przedstawia on siebie jako osobę znajdującą się "na progu minimum egzystencji", nie deklarując posiadania pawilonu usługowego? Jak równocześnie dać wiarę twierdzeniu, iż pomoc prawna adwokata, z której skarżący korzystał w dwóch poprzednich postępowaniach przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie, nie opierała się na pisemnej umowie, skoro w ich toku stwierdził, iż "kopię umowy o świadczenie prawne prześle (jego) pełnomocnik" (k. 21)? Nie bez wpływu na ocenę wiarygodności dostarczonych informacji pozostaje również to, iż jeśliby zawierzyć oświadczeniu zawartemu we wniosku należałoby przyjąć, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z synem, który nie posiadając dochodu jest zdany na jego utrzymanie. Wbrew temu co utrzymuje skarżący, jego zapewnienie o aktualności oświadczeń i dokumentów złożonych w poprzednich postępowaniach nie tłumaczy zaniechania realizacji pkt. 1 wezwania, już choćby z tej przyczyny, iż wówczas nie żądano od niego oświadczenia o przeciętnej wysokości poszczególnych comiesięcznych wydatków, a więc wszelkich kosztów utrzymania, lecz dociekano wysokości samych tylko wydatków mieszkaniowych (pkt 4 wezwania z 15 grudnia 2009 r. - k. 20). Mając na uwadze powyższe uznano, iż skarżący nie uczynił zadość ciążącemu na nim obowiązkowi prawnemu wykazania zasadności zwolnienia od kosztów sądowych. Z tej przyczyny orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., powierzający referendarzowi sądowemu wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień co do przyznania lub odmowy przyznania prawa pomocy.